fbpx


Geschiedenis, Vlaamse Beweging
vandaag

13 april. Net binnen: Flor Grammens geboren




Elk jaar   Ter ere van het in 1938 bedachte bordspel: Wereld Scrabble Dag. De datum verwijst naar de geboortedag van de bedenker, de Amerikaanse architect Alfred Mosher Butts (13 april 1899 – 4 april 1993).

2011   Moorden in Baflo (Groningen): uitgeprocedeerde asielzoeker Alasam S. (25) uit Benin vermoordt zijn vriendin Renske Hekman (29) en schiet na een worsteling politieagent Dick Haveman (48) dood met diens eigen dienstwapen. Daarna wordt hij getroffen door politiekogels en aangehouden. Alasam S. wordt in 2014 veroordeeld tot 6 jaar cel met dwangverpleging.

vandaag

Sylvie Meis (°1978)

1978   De Vlaams-Nederlandse actrice en presentatrice Sylvie Meis wordt geboren in Breda (Noord-Brabant) en groeit op in Hoogstraten (Antwerpen). Ze wordt bekend door haar rollen in de series Costa!, Pista!, Goudkust en Goede tijden, slechte tijden. Presenteert kinderprogramma’s voor Fox Kids, verder Babe Trap met Sylvie Meis en Modelfacts op TMF. Ze was van 2005 tot 2013 getrouwd met voetballer Rafael van der Vaart, verhuisde met hem naar Hamburg en werd een kijkcijferkanon op RTL Deutschland. In die periode noemde ze zich Sylvie van der Vaart. Ze overwon borstkanker.

1919   Britse troepen vermoorden in Amritsar, India, tenminste 379 ongewapende deelnemers aan demonstratie in het kader van het geweldloos verzet van Mahatma Gandhi.

1899   Geboorte in Bellem (Aalter) van Flor Grammens, Vlaams taalstrijder. Hij ijverde als geen ander voor de toepassing van de taalwetten en het vastleggen van de taalgrens in België. In 1920 komt Grammens als onderwijzer in het college van Ronse, een Vlaamse stad met taalfaciliteiten voor Franstaligen. In 1927 maakt hij een voetreis langsheen de hele taalgrens om de taaltoestand ter plaatse te onderzoeken. Hij sticht mee het comité Taalgrens wakker!, gevormd door het Davidsfonds, de Vlaamse Toeristenbond en het Algemeen Nederlands Verbond. In 1929 onderneemt hij ook per auto een studiereis langs de taalgrens, samen met volksvertegenwoordiger August de Schryver, de latere CVP-voorzitter.

Grammens ijvert voor de eentaligheid van Vlaanderen en begint in 1930 in de taalgrensgemeenten, vooral na de hoogmissen, meetings te geven. Daarvoor wordt hij meermaals geverbaliseerd. Mede onder invloed van dergelijke acties Grammens komen nieuwe taalwetgevingen tot stand: in 1932 de taalwetgeving op het onderwijs en de besturen, in 1935 die op het gerecht.

Minister van Binnenlandse Zaken August de Schryver installeert in 1936 een commissie onder het voorzitterschap van Camille Huysmans om het officieel vaststellen van de taalgrens voor te bereiden. Maar deze commissie loopt vast. Grammens vraagt met spectaculaire acties aandacht voor de toepassing van de taalwetgeving.

In januari 1937 begint Grammens in Edingen en omstreken onwettige Franstalige straatnaamborden te overschilderen. Volgens de taalwet moesten alle overheidsberichten tweetalig zijn, maar alle waren er eentalig Frans. Hij wordt voortdurend geverbaliseerd en gevangengezet. Weldra volgen honderden studenten in heel het Vlaamse land zijn voorbeeld. Grammens bereikt in juli 1938 dat de regering de eentaligheid oplegt als bindende interpretatie van de wet. Dit nadat talrijke studenten zich hebben laten veroordelen en Grammens zelf de strijdlust telkens weer doet oplaaien als hij zelf in de gevangenis wordt opgesloten.

In Gent is men hardnekkig: de overschildering wordt tot vier keer teruggedraaid door het stadsbestuur. Uiteindelijk slaat de actiegroep alle borden kapot. Na een manifestatie met enkele tienduizenden betogers beslist de gemeenteraad finaal de eentaligheid (die sinds 1932 wettelijk verplicht is) in te voeren en het gerecht niet in te schakelen.

In januari 1938 bestormen studenten de gevangenis van Tongeren, in een poging Grammens – weer gevangengezet voor een andere actie – te bevrijden. Bij de parlementsverkiezingen van 1939 wordt hij in Antwerpen verkozen als onafhankelijke op de lijst van het Vlaams Nationaal Verbond (VNV).

Tijdens de bezetting blijft Grammens zijn eigen gang gaan. Hij treedt niet toe tot de Eenheidsbeweging-VNV maar blijft wel de Vlaamse zaak bepleiten. Zo protesteert hij bij de bezetter tegen de annexatie van de streek van Montzen door Duitsland en tegen de verwaarlozing van het Nederlands in mededelingen van de Duitsers. Op zijn aandringen wordt door de secretarissen-generaal een nieuwe Commissie voor Taaltoezicht opgericht. Die trekt onder voorzitterschap van Grammens de taaltoestanden recht in allerlei besturen en in het onderwijs. Het percentage leerlingen in Nederlandse klassen in het Brusselse stijgt van 19 naar 43. Het werk van de commissie is na de oorlog grotendeels tenietgedaan.

Eind oktober 1944 wordt Grammens aangehouden door een verzetsgroep en onrechtmatig geïnterneerd. De straatterreur grijpt haar kans en op 5 juni 1945 wordt de volledige inboedel van het gezin Grammens vernietigd.

In december 1946 wordt Grammens door de krijgsraad veroordeeld tot twaalf jaar. Dat wordt daarna afgezwakt, maar het duurt nog tot januari 1950 eer Grammens wordt vrijgelaten en tot 1962 eer hij herstel van rechten krijgt. Hij voert nog acties, treedt nog dikwijls op als spreker en is pleitbezorger van een politieke integratie van Vlaanderen en Nederland, in een eengemaakt Europa. Later was hij nog betrokken bij de stichting van het Taal Aktie Komitee (TAK). In zijn geboortehuis in Bellem wordt een Historisch Museum van de Vlaamse Strijd ingericht. Hij is de vader van Mark Grammens.

vandaag

Alfred Packer (1842-1907)

1883   Alfred Packer wordt schuldig bevonden aan kannibalisme. Deze Amerikaanse berggids leidt in 1873 een jachtpartij die in het honderd loopt door een sneeuwstorm. Het gezelschap komt vast te zitten en moet drie maanden overwinteren.

Om in leven te blijven at Packer leden van het gezelschap op. In het voorjaar van 1874 keert hij terug, in redelijk goede gezondheid. Later blijkt dat hij zijn metgezellen met bijlslagen om het leven had gebracht om ze daarna op te eten. Packer ondertekent een bekentenis, maar weet te ontsnappen. Pas in 1883 kan hij weer worden opgepakt. Op 13 april van datzelfde jaar werd hij na een proces ter dood veroordeeld. Die straf werd later omgezet in veertig jaar gevangenschap.

Packer wordt een lugubere cultfiguur. Studenten uit Colorado met een wat morbide gevoel voor humor noemen in 1968 hun cafetaria naar de kannibaal, de ‘Alfred Packer Memorial Grill’. Adverteren deed deze cafetaria met de opmerkelijke slogan: Have a friend for lunch! Het gerucht gaat overigens dat Alfred Packer kort voor zijn dood vegetariër werd.

1860   Geboorte in Oostende van de Vlaamse symbolistische kunstschilder James Ensor.

vandaag

Johanna van Constantinopel (1194-1244)

1742   Eerste uitvoering in Dublin van het oratorium Messiah van Georg Friedrich Händel.

1625   De pauselijke lijfarts Johannes Faber bedenkt een nieuw woord: microscoop.

1598   De Franse koning Hendrik IV vaardigt het Edict van Nantes uit. De hugenoten (protestanten) krijgen recht op godsdienstvrijheid en garnizoensrecht in een paar Zuid-Franse steden.

1226   Johanna van Constantinopel, gravin van Vlaanderen bekomt van de koning van Frankrijk Lodewijk IX de vrijlating van haar echtgenoot, graaf Ferrand van Portugal.

Aangeboden door de Vrienden van Doorbraak


steun doorbraak

Dit artikel, cartoon of podcast wordt u aangeboden door de Vrienden van Doorbraak

Door een jaarlijkse of maandelijkse bijdragen financieren de Vrienden van Doorbraak de publicatie van de gratis toegankelijke artikels, podcasts, cartoons of video-uitzendingen op doorbraak.be. Onze vrienden krijgen ook korting in de Doorbraak winkel en exclusieve uitnodigingen.

Hartelijk dank voor uw steun als Vriend van Doorbraak.

Luc Pauwels

Luc Pauwels (1940) is historicus, gewezen bedrijfsleider en stichtte het tijdschrift 'TeKoS'.