fbpx


Buitenland, geopolitiek

Achter de schermen van de praatbarak: de Algemene Vergadering van de VN

Speeches voor intern gebruik en carrièreplanning



De afgelopen dagen kon de kijker van het journaal weer minutenlang genieten van speeches van allerhande regeringsleden tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Meestal oersaai, maar dat komt alleen maar omdat de kijker iets te zien kreeg waar regeringswoordvoerders en het bijgevolg kritiekloze journaille duiding noch uitleg bij gaven. Tijd om een tipje van de sluier op te lichten. Klinkt belangrijk  De 'Verenigde Naties (VN)', het klinkt altijd belangrijk. En dat was oorspronkelijk in de…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De afgelopen dagen kon de kijker van het journaal weer minutenlang genieten van speeches van allerhande regeringsleden tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Meestal oersaai, maar dat komt alleen maar omdat de kijker iets te zien kreeg waar regeringswoordvoerders en het bijgevolg kritiekloze journaille duiding noch uitleg bij gaven. Tijd om een tipje van de sluier op te lichten.

Klinkt belangrijk

 De ‘Verenigde Naties (VN)’, het klinkt altijd belangrijk. En dat was oorspronkelijk in de jaren 1940 ook de bedoeling. Maar de huidige realiteit is iets geheel anders. Veel mensen weten niet dat het VN-systeem of de Verenigde Naties (VN) bestaat uit een aantal hoofdorganen. Het merendeel van die organen zijn pijnlijk mislukt en verworden tot absoluut machteloze vergaderclubjes. 

De huidige mediaberichtgeving over de Algemene Vergadering van de VN gaat compleet voorbij aan de realiteit. In hun drang om de speeches van regeringsleiders (die hoofdzakelijk voor binnenlands gebruik of internationale carrièreplanning dienstdoen) faalt vooral de openbare omroep schromelijk in het duiden van de VN en het belang van deze video- en foto-opportuniteiten van Alexandre De Croo, Charles Michel cum suis.

In mijn colleges over het VN-systeem blijkt steeds hoe weinig concreets studenten van school of thuis uit weten over de VN. In het beste geval is de kennis een amalgaam van blauwhelmen, Unicef, schromelijk overschatte resoluties en één soort wereldgeweten over vanalles en nog wat, gaande van migratie en vluchtelingen tot hongersnood. Waar studenten doorgaans ook van schrikken is het verhoudingsgewijs heel kleine budget in vergelijking met de Navo of de EU. Om maar te zwijgen van het feit dat tal van onderwerpen niet door lidstaten, maar door internationale drukkingsgroepen of door professionele fondsenwervers worden gefinancierd, waarbij die laatsten dikke marges innen. 

Een mijlpaal

Toch was de VN een mijlpaal in de manier waarop soevereine staten met elkaar omgaan. Ik noem dat ‘het nieuwe institutionalisme’. Fundamenteel een ontzettend waardevolle evolutie van de laatste 76 jaar. Het institutioneel ontwerp van de Verenigde Naties kan trouwens ook als blauwdruk gelden voor tal van intergouvernementele organisaties (IGO’s) die later volgden. Ten eerste lag een verdrag aan de basis van de IGO. In het geval van de VN: ‘het Handvest van de Verenigde Naties’. 

Ten tweede heeft de VN een rechtspersoonlijkheid en is de VN dus een internationaal rechtssubject. Ten derde valt de VN onder het internationaal recht en dit is iets complexer omdat de internationale organisaties hun rechtspersoonlijkheid ontlenen aan de staten die lid zijn. Ten vierde en niet onbelangrijk is het lidmaatschap vrijwillig. Ten vijfde is de VN een permanente organisatie en niet tijdelijk. Ten zesde heeft de VN een secretariaat, vandaar de secretaris-generaal António Gutteres. Ten zevende vindt het overleg plaats in vergaderingen: enerzijds de algemene vergadering en anderzijds de veiligheidsraad.

De VN bestaat uit vijf (in theorie zes maar momenteel zijn er geen mandaatgebieden meer) hoofdorganen. De Veiligheidsraad, de Algemene vergadering, het Secretariaat, het Internationaal Gerechtshof en de Economische en Sociale Raad (Ecosoc). Daarnaast vallen onder al die hoofdorganen enerzijds VN-programma’s en VN-fondsen, en anderzijds gespecialiseerde intergouvernementele organisaties die verbonden zijn met het VN-systeem door speciale overeenkomsten. Zoals bijvoorbeeld de autonome organisaties afkomstig uit het Bretton Woods-systeem: het IMF en de Wereldbank.

Veiligheidsraad en Internationaal Gerechtshof

Eigenlijk functioneren amper twee, hooguit drie, van deze VN-hoofdorganen fatsoenlijk. De Veiligheidsraad heeft macht en gezag. Bij oorlog of conflict kan die ingrijpen. Al belemmert het vetorecht van de permanente leden de werking danig. De permanente leden zijn de grote geallieerde overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog (Amerikanen, Britten, Fransen en Russen) plus Communistisch China, dat tijdens de Koude Oorlog het Nationalistische China na verloop van tijd verving. Verliezer Duitsland (de Bondsrepubliek en de DDR) mocht trouwens pas na verloop van tijd lid worden. Het International Gerechtshof  – veel ouder dan de VN overigens want die organen gaan terug op een Russische oorlog begin 20ste eeuw – levert in veel gevallen ook zeer nuttig werk.

Qua doortastendheid of gezag is het Secretariaat met Secretaris-General Gutteres al een pak minder nuttig. Van veel meer dan een beetje moreel gezag kan daar niet echt sprake zijn. Het Secretariaat is vooral een politieke spreekbuis die niks kan afdwingen, maar wel gehoor vindt in de internationale media. De functie is ook een topfunctie voor oud-politici. Eigenlijk valt die hele organisatie onder ceremonieel diplomatiek vertoon.

Een gefaald orgaan

De Algemene Vergadering die afgelopen 14 september 2021 haar 76ste sessie opende daarentegen is zonder twijfel een gefaald hoofdorgaan. Een praatbarak zonder de minste macht, noch gezag. De nieuwe voorzitter is net als zijn voorgangers een nobele onbekende die zelden of nooit buiten zijn eigen land media-aandacht zal krijgen. Abdulla Shahid van de Malediven werd ingezworen. Na dit diplomatieke hoogfeest begon vervolgens een jaarlijks ritueel van eindeloze slaapverwekkende speeches van regeringsleiders en organisaties die geassocieerd zijn met het VN-systeem als waarnemer, zoals de Europese Unie.

Op enkele wereldleiders na halen die meestal politiek heel voluntaristische speeches over modieuze of trendy politieke correcte thema’s zelden het wereldnieuws. Omwille van het vaak stroop smeren bij de VN moet de objectieve toeschouwer ook beseffen dat die speeches slechts twee agenda’s dienen: de persoonlijke carrière van de spreker en de politieke instrumentalisering van de spreektijd in het gremium voor binnenlands gebruik thuis bij de kijkbuis. In het geval van Alexandre De Croo viel dit des te meer op door het feit dat hij van het Engels wisselde naar het Frans om te oreren over de waterramp in Wallonië.

De rest van zijn speech gaande van internationale samenwerking, klimaatproblematiek tot pandemie was slechts obligate lippendienst in functie van een postje dat misschien binnen het VN-systeem of een andere intergouvernementele organisatie uit de kast zou kunnen vallen. Wat dat betreft verschilde zijn speech vormelijk nauwelijks van die van een ondertussen doorwinterde specialist zoals Charles Michel (die als voorzitter van de Europese Raad sprak) of andere Europese regeringsleiders.

Pluimstrijkerij

Dat tussen 21 en 27 september een zogenaamd High Level Debate in de UNGA 76 (UN General Assemblee of Algemene Vergadering nummer 76) plaatsvindt is een ritueel, een schijnvertoning. Zelfs indien resoluties gestemd zouden worden, hebben die niet de minste afdwingbare waarde. Uiteraard doen alle betrokken alsof het er allemaal echt toe doet. De media nemen klakkeloos persberichten over en stellen alles voor alsof het evangelie is uit deze hoogmis van de internationale diplomatie.

Tal van NGO’s of lobbygroepen haken hun wagentje aan en zo wisten IKEA en the Rockefeller Foundation aan de aankondiging van de eerste Energy Compact die afgelopen juni uit ministeriële meetings werd aangekondigd, uit te pakken met 1 miljard dollar om hernieuwbare energie te brengen naar Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Dit soort kapen van media-aandacht is de sport voor NGO’s en lobbygroepen. Meer dan aankondigingen of persberichten met bedragen, rare statistieken, pseudowetenschappelijk onderzoek komt er zelden uit. De bijna voltallige pers trapt nochtans keer op keer in de valstrik. Vooral dan de meegereisde pers die de regeringsvliegtuigen bevolken en bewust of onbewust aan deze pluimstrijkerij deelnemen.

[ARForms id=103]

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.