fbpx


Binnenland

Advocaat Jan De Groote: ‘Sommige journalisten concluderen te snel dat coronamaatregelen grondwettelijk zijn’




'Grondwettelijk Hof slaat en zalft in aanpak coronapandemie', viel vorige week te lezen bij zowel HLN als Het Nieuwsblad. Volgens hen doorstaat de aanpak via ministeriële besluiten grotendeels de grondwettelijke toets. Hoog tijd om eens ons licht op te steken bij meester Jan De Groote. Hij is als advocaat betrokken bij de acties van 'Geen Vodje Papier', het collectief dat verschillende procedures opstartte tegen het gevoerde coronabeleid. Zijn kijk op het arrest van het Grondwettelijk Hof (GH) blijkt iets genuanceerder…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


‘Grondwettelijk Hof slaat en zalft in aanpak coronapandemie’, viel vorige week te lezen bij zowel HLN als Het Nieuwsblad. Volgens hen doorstaat de aanpak via ministeriële besluiten grotendeels de grondwettelijke toets. Hoog tijd om eens ons licht op te steken bij meester Jan De Groote. Hij is als advocaat betrokken bij de acties van ‘Geen Vodje Papier’, het collectief dat verschillende procedures opstartte tegen het gevoerde coronabeleid. Zijn kijk op het arrest van het Grondwettelijk Hof (GH) blijkt iets genuanceerder te zijn. Het oordeel van de journalisten dat de coronamaatregelen grondwettelijk zijn, is volgens hem voorbarig.

‘Het Grondwettelijk Hof heeft nagegaan of de wet van 2007 op de civiele veiligheid er toe kan dienen om bepaalde maatregelen binnen de pandemie te nemen, als antwoord op de prejudiciële vraag van de politierechter van Charleroi’, stelt De Groote. ‘Het Hof stelt in zijn arrest dat de wet op dat punt in overeenstemming is met de grondwet. Met de belangrijke uitzondering dat de rechter geen rekening mag houden met verzachtende omstandigheden bij misdrijven begaan tegen de wet op de civiele veiligheid. Dat is volgens het Hof een schending van het gelijkheidsbeginsel. Met andere woorden: de rechter moet wél verzachtende omstandigheden kunnen overwegen. In de praktijk gebeurde dat overigens al.’

‘Maar het Hof zegt in het arrest ook herhaaldelijk dat de effectieve maatregelen, genomen in de ministeriële besluiten op basis van de wet op de civiele bescherming, nog moeten worden afgetoetst aan die wet als dusdanig. Daar kan het Grondwettelijk Hof zich niet over uitspreken. Zij zijn niet bevoegd om ministeriële besluiten te toetsen aan de wet. Dat komt, zoals bepaald in artikel 159 van de Grondwet, toe aan de Raad van State óf de gewone justitiële rechter. Eigenlijk legt het Grondwettelijk Hof de bal terug in het kamp van de rechters zelf.’

‘Op zich is er dus niets wereldschokkends aan dit arrest. Alleen bespeur ik op het eerste zicht toch één eigenaardigheid. Het Hof zegt dat de minister die bestuurlijke politionele maatregelen neemt op basis van de wet op de civiele bescherming, dat doet in overeenstemming met de Grondwet. Dat is vreemd omdat in die wet uitdrukkelijk staat dat de maatregelen die de minister kan nemen niet van politionele aard kunnen zijn. Daarmee lijkt het alsof het Hof zegt dat je wél politionele maatregelen kan nemen op grond van die wet, terwijl die het zelf uitdrukkelijk verbiedt.’

Inderdaad vreemd. Heeft U daar een verklaring voor?

‘Ik moet wat dat betreft het arrest nog eens grondig nalezen en mijn gedachten daar over laten gaan. Al kan het zijn dat het Hof ook hier de bal in het kamp van de gewone rechters of de Raad van State legt. De prejudiciële vraag van de politierechter van Charleroi had namelijk geen betrekking op art.2, ten zevende van de wet civiele veiligheid waarin staat dat het niet om politionele maatregelen kan gaan. Ik vraag me af of het GH hier anders over zou hebben geschreven indien dat specifieke artikel ook in de vraagstelling was voorgekomen. Op het eerste zicht klopt er toch iets niet, lijkt me.’

Als de bal terug in het kamp van de gewone rechters of de Raad van State ligt, mogen we dan besluiten dat zij mogen oordelen over de wettigheid van de ministeriële besluiten?

‘Inderdaad. De Raad van State kan dus zo’n ministerieel besluit vernietigen. Dat geldt dan ten aanzien van iedereen. Een andere mogelijkheid is dat een politierechter geval per geval bekijkt of hij vindt dat er een ongrondwettigheid is, bijvoorbeeld omdat er niet voldaan is aan het wettigheidsbeginsel omdat het toch gaat over politionele maatregelen.’

‘Neem nu het ministeriële besluit voor het samenscholingsverbod. In de aanhef daarvan staat “overwegende dat een politiemaatregel, strekkende tot een samenscholingsverbod van meer dan vier personen….” Volgens mij stelt de regelgever hier duidelijk dat het gaat om een politionele maatregel, terwijl de wet op de civiele bescherming die verbiedt. Dat betekent dan dat je voor die samenscholing niet bestraft kan worden. Tenzij men beslist om de ‘samenscholing’ uiteen te drijven en je daarbij bestuurlijk wordt aangehouden. Maar dat valt dan onder de wet op het politieambt. En daarin staat geen strafbepaling…’

‘Ik heb dat argument bij verschillende rechtbanken opgeworpen, zowel in Brussel als in Leuven. Die hebben dat gewoon genegeerd. Het komt in hun vonnis niet voor…’

Ze hebben daar geen rekening mee hebben gehouden en zijn gewoon tot veroordeling overgegaan?

‘Inderdaad. In beide gevallen ging het over cliënten die niet naar Hof van Cassatie wensten te trekken. Jammer, want ik zou dat graag aan het Hof van Cassatie voorleggen. Je kan het al eens oneens zijn met de uitspraak van een rechter, maar in dit geval vind ik het toch wel vreemd dat dit argument gewoon van tafel wordt geveegd. Je kan toch onmogelijk stellen dat het geen politionele maatregel is wanneer de regelgever zelf uitdrukkelijk zegt dat het dat wel is.’

Zou dat een verbrekingsgrond kunnen zijn voor Cassatie?

‘Zeker. Al weet je nooit hoe het Hof van Cassatie gaat oordelen. In zaken rond de coronamaatregelen hebben ze zich nooit moedig opgesteld.’

Geldt dat verwijt ook niet voor dit arrest van het Grondwettelijk Hof?

‘Neen. Zij hebben zich heel legalistisch opgesteld en daar heb ik begrip voor. De prejudiciële vraag was eerder gewaagd, want ze vragen eigenlijk de toetsing van het ministeriële besluit aan de Grondwet. Dat behoort niet tot de bevoegdheid van het GH. Ze hebben de wet zelf geëvalueerd en dat hebben ze op een degelijke manier gedaan.’

Ik denk dat de echte discussie pas gevoerd zal worden wanneer de zaak rond de pandemiewet volgt. Dat gaat in principe over hetzelfde, alleen kan het Grondwettelijk Hof dan wel rechtstreeks toetsen. Maar ik heb nog geen nieuws over een datum waarop er gepleit kan worden.’

Zijn er nog procedures voor de Raad van State rond de ministeriële besluiten?

‘Zeker. Wij van Geen Vodje Papier hebben nog een procedure lopen rond de avondklok. Bij onze vraag om bij hoogdringendheid te schorsen vingen we bot, maar voor het vernietigingsberoep ten gronde wachten we nog altijd op een datum. Je moet rekening houden met een doorlooptijd bij de Raad van State van twee jaar. Dat betekent dat het stilaan tijd wordt om een datum te prikken. Ik wacht vol ongeduld.’

Stel nu dat de Raad van State die ministeriële besluiten zou vernietigen, betekent dat dan dat burgers die veroordeeld werden alles kunnen terugvorderen?

‘Die kunnen dat onder bepaalde omstandigheden doen. Indien de Raad van State vernietigt, duidt dat in principe op een fout van de regelgever. Al kan men omwille van de uitzonderlijke omstandigheden -de pandemie heeft iedereen verrast- argumenteren dat de regelgever niet in de fout ging. Je kan in elk geval wel een herziening van de strafprocedure vragen omdat je op een onwettige grond werd gestraft. Zo kan je de veroordeling ongedaan laten maken.’

‘Wat ook kan gebeuren is dat de Raad van State een ministerieel besluit vernietigt maar dat de gevolgen wel gehandhaafd blijven. Al moeten ze dat dan goed argumenteren.’

Om te besluiten: de saga rond de coronamaatregelen is nog verre van afgelopen met dit arrest van het Grondwettelijk Hof?

‘Absoluut. We wachten nog op een arrest van het Hof rond de pandemiewet. Verder is het ook nog wachten op de uitspraken ten gronde van de Raad van State over de ministeriële besluiten zelf, waaronder dat voor de avondklok.’

In elk geval moeten de journalisten die schrijven dat het Grondwettelijk Hof heeft gezegd dat de coronamaatregelen grondwettig zijn, het arrest beter lezen. Dat is níet wat het Hof zegt. Het Hof stelt dat de wet op de civiele veiligheid in overeenstemming is met de Grondwet voor het nemen van bepaalde maatregelen tijdens de coronapandemie. Het Hof zegt daar wel in één adem bij dat de precieze wijze waarop de minister die maatregelen ten uitvoer brengt -de ministeriële besluiten zelf, dus- buiten haar bevoegdheid valt. Daar gaat de Raad van State of de justitiële rechter over. Het Grondwettelijk Hof toetst geen ministeriële besluiten aan de Grondwet.’

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.