fbpx


Niet gecategoriseerd

Bart Maddens: Lepel suiker voor de Franstaligen, bittere pil voor de Vlamingen




 

Het stof is wat gaan liggen, de euforie is weggeëbd : tijd dus om het BHV-akkoord eens nuchter tegen het licht te houden. In Vlaamsgezinde kringen is er een dubbel gevoel : opluchting, ongetwijfeld, omdat er veel minder is toegegeven dan gevreesd, maar evengoed zware ontgoocheling omdat de zes faciliteitengemeenten grotendeels worden opgegeven.

Want inderdaad : deze splitsing kan enkel maar ‘zuiver’ genoemd worden als je ervan uitgaat dat de Zes eigenlijk van geen tel meer zijn. Met dit akkoord begeven we ons hoe dan ook op een hellend vlak richting aanhechting van de Zes bij Brussel. Dat is ook wat Armand Dedecker (MR) gisteren triomfantelijk verklaarde in Terzake. De lepel suiker voor de Franstaligen is een bittere pil om te slikken voor de Vlamingen. Ook en vooral voor de Vlamingen in de Zes, die met de moed der wanhoop het hoofd boven water proberen te houden.

Egmontpact

Een vergelijking met het Egmontpact (1977) dringt zich op. Ook dit pact voorzag in een volledige splitsing van BHV. In ruil daarvoor kregen de Franstaligen een inschrijvingsrecht in de zes faciliteitengemeenten (permanent) en in zeven bijkomende deelgemeenten en drie wijken (uitdovend). Maar de Franstaligen in de rand die daarvan gebruik wilden maken werden virtuele Brusselaars. Dit betekende niet alleen dat ze in Brussel konden gaan stemmen, maar ook dat ze voor alle mogelijke administratieve, sociale en fiscale aangelegenheden naar Brussel moesten gaan. Dat pakket was als geheel te nemen of te laten. De Vlaamse onderhandelaars gingen er toen, wellicht terecht, van uit dat vele Franstaligen al die administratieve zaken liever in hun eigen gemeente zouden blijven afhandelen en dan ook slechts in beperkte mate van het inschrijvingsrecht gebruik zouden maken.

Wederkerigheid

Wat vandaag voorligt, is iets heel anders. Het gaat niet om een inschrijvingsrecht maar om een extraterritoriaal stemrecht: het recht om een stem uit te brengen voor een lijst van een andere kieskring dan waar men woont. In 1988 werd een soortgelijke regeling ingevoerd voor de Franstaligen in Voeren. Maar die moeten zich daarvoor wel fysiek verplaatsen naar het kanton Aubel in de kieskring Luik. Op die manier wordt beklemtoond dat Voeren geen deel uitmaakt van de provincie Luik.

De Franstaligen in de Zes zullen het veel gemakkelijker hebben : zij moeten enkel maar hun kiesbrief omdraaien om voor een Brusselse lijst te kunnen stemmen. Dit is echt een zuivere electorale uitbreiding van Brussel. En overigens werd het in 1988 ook als evident beschouwd dat de Vlamingen een vergelijkbaar recht kregen : de Nederlandstalige inwoners van Komen-Waasten hebben het recht om te gaan stemmen in Heuvelland, in de kieskring West-Vlaanderen. In het BHV-akkoord is er van die wederkerigheid geen sprake meer: het zijn enkel de Franstaligen in de rand die een electoraal privilege krijgen, niet de Nederlandstaligen in Waals-Brabant. Anders gezegd: als er dan toch moest worden toegegeven in de Zes, dan had men dat op een meer evenwichtige en rechtvaardige wijze kunnen doen.

Nieuw bestuursniveau

Anderzijds voorzag het Egmontpact ook in extra-territoriale bevoegdheden voor de Franse Gemeenschap in de Zes. Het is een aangename verrassing dat de Vlaamse onderhandelaars die boot nu hebben kunnen afhouden. Maar toch moeten we hier nog een slag om de arm houden. Het blijft bang afwachten wat die fameuze ‘Communauté Métropolitaine’ concreet zal inhouden. Zal dit niet meer zijn dan een ‘coquille vide’, zoals Olivier Maingain het gisteren formuleerde ? Of zullen de Franstaligen op die manier de ‘désenclavement’ kunnen realiseren, zoals Joëlle Milquet met evenveel stelligheid beweerde ?

Natuurlijk moet de samenwerking tussen de verschillende overheden in en rond Brussel worden gestimuleerd. Maar het is absurd om daarvoor een nieuw bestuursniveau te creëren en institutioneel te vergrendelen.

Bompakket

Zoals ik eerder ook al schreef (De Tijd, 24 augustus) dreigt de geschiedenis van de gewestvorming zich te herhalen. In 1970 maakten de Vlamingen zich ook al sterk dat de gewesten eigenlijk maar een lege doos waren. Maar na twintig jaar communautair getouwtrek kregen de Franstaligen uiteindelijk wel hun zin : in 1989 werd Brussel een sterk derde gewest naast Vlaanderen en Wallonië. De lege doos van 1970 bleek een bompakket te zijn : een bom onder de door de Vlamingen gewenste tweeledige staatsstructuur op basis van de gemeenschappen.

Die tweeledige structuur ligt vandaag meer dan ooit aan diggelen. Het Brussels Gewest krijgt constitutieve autonomie en komt daardoor nog meer op gelijke voet te staan met het Vlaams en het Waals Gewest. En de belangrijkste hefboom om Brussel een meer ondergeschikt te statuut te geven, die is zonder veel boe of bah verkwanseld : Brussel krijgt 461 miljoen euro extra, zonder dat de Vlaamse en Franstalige aandeelhouders inspraak krijgen in de besteding daarvan. En dat terwijl Brussel nu al voor 550 miljoen euro is overgefinancierd (volgens een studie van VIVES). Dit is misschien wel de zwaarste en de domste toegeving die de Vlamingen deze week hebben gedaan.

Losse eindjes

Er is tenslotte nog een andere parallel te trekken met het Egmontpact. Een zwak punt van dit pact (afgesloten in mei 1977) was dat het erg vaag bleef over een aantal technische details. Daardoor kon het niet meteen in wetteksten worden omgezet. Dit leidde onmiddellijk tot politieke spanningen en maakte een tweede onderhandelingsronde noodzakelijk. Die mondde begin 1978 uit in het zogenaamde Stuyvenbergakkoord. Maar intussen was het politieke momentum voorbij en was de sfeer tussen de onderhandelaars verziekt. In oktober 1978 liep het pact uiteindelijk op de klippen.

Ook vandaag hebben de onderhandelaars hun huiswerk niet echt zorgvuldig gedaan. Het akkoord bevat veel te veel losse eindjes. Op basis waarvan zal het aantal toe te kennen zetels worden verdeeld over de kieskringen Brussel en Vlaams-Brabant? Zal daarbij rekening worden gehouden met de Franstalige stemmen in de Zes voor Brusselse lijsten? Op basis waarvan zullen de zetels van de gemeenschapssenatoren worden verdeeld over de partijen? Nu gebeurt dit op basis van het resultaat van de verkiezing van de rechtstreeks verkozen senatoren. Maar die verkiezing valt weg. Zal men dan de zetelverdeling in de Senaat laten afhangen van de regionale verkiezingen?

En wat trouwens met de niet onaanzienlijke bevoegdheden die de Senaat vandaag nog heeft? Wat met het weinig democratische voorstel van Di Rupo om de regionale en de federale verkiezingen voortaan te laten samenvallen en om de vijf jaar te organiseren ?

Ofwel verschuiven de onderhandelaars al die problemen naar later. Maar dan nemen ze een groot politiek risico en dreigen ze in een Egmontscenario terecht te komen. Ofwel zoeken ze de komende weken een oplossing, maar dan hebben ze nog heel veel werk voor de boeg. En dan zwijgen we nog over de bevoegdheidsoverdrachten, de financieringswet en de begroting.

Kortom, er mag de komende weken nog druk luchtverkeer worden verwacht op de lijn Nice-Melsbroek.

Aangeboden door de Vrienden van Doorbraak


steun doorbraak

Dit artikel, cartoon of podcast wordt u aangeboden door de Vrienden van Doorbraak

Door een jaarlijkse of maandelijkse bijdragen financieren de Vrienden van Doorbraak de publicatie van de gratis toegankelijke artikels, podcasts, cartoons of video-uitzendingen op doorbraak.be. Onze vrienden krijgen ook korting in de Doorbraak winkel en exclusieve uitnodigingen.

Hartelijk dank voor uw steun als Vriend van Doorbraak.

Dit artikel delen


Als abonnee kan u dit artikel gratis verspreiden via sociale media en doorsturen naar uw vrienden. Zij zullen dit artikel volledig kunnen lezen zonder abonnee te zijn of zonder een (proef)abonnement te nemen. Zij krijgen bij het lezen de vermelding dat dit artikel door u wordt aangeboden. Als u dit via email doorstuurt, wordt het emailadres van uw vriend niet genoteerd in de databank.

Commentaren en reacties


Reageren op een artikel? Graag, maar hou het netjes, blijf bij het onderwerp van het artikel en blijf niet eindeloos reageren.  Dit is geen plaats voor scheldpartijen en eindeloze discussies. Niet meer dan 10 reacties per dag per persoon en niet meer dan 3 per artikel graag.  Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.