fbpx


Binnenland, Communautair

België zal altijd tweeledig zijn (of niet meer zijn)

CM kiest voor tweeledige, federale structuur



De Landsbond der Christelijke Mutualiteiten, met bijna 4,6 miljoen leden het grootste Belgische ziekenfonds, reorganiseert. De Algemene Vergadering nam de beslissing op 26 juni, geen enkele krant vond ze nieuwswaardig. Ten onrechte. Verbonden en landsbonden Kort even het historisch kader. Onze ziekenfondsen zijn voortgekomen uit de ‘maatschappijen van onderlinge bijstand’ die in de negentiende eeuw in zowat alle dorpen en steden ontstonden (het gallicisme mutualiteit gaat terug op de Franse benaming société d’assistance mutuelle). Een wet van 1894 maakte hun…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Landsbond der Christelijke Mutualiteiten, met bijna 4,6 miljoen leden het grootste Belgische ziekenfonds, reorganiseert. De Algemene Vergadering nam de beslissing op 26 juni, geen enkele krant vond ze nieuwswaardig. Ten onrechte.

Verbonden en landsbonden

Kort even het historisch kader. Onze ziekenfondsen zijn voortgekomen uit de ‘maatschappijen van onderlinge bijstand’ die in de negentiende eeuw in zowat alle dorpen en steden ontstonden (het gallicisme mutualiteit gaat terug op de Franse benaming société d’assistance mutuelle).

Een wet van 1894 maakte hun erkenning en subsidiëring door de overheid mogelijk. Om ook zwaardere risico’s te kunnen verzekeren, verenigden de lokale ziekenfondsen zich gaandeweg langs sociaal-ideologische ‘verzuilde’ lijnen in regionale verbonden of federaties. Die gingen zich op hun beurt bundelen in landsbonden. Zo is in 1906 de Landsbond der Christelijke Mutualiteiten (LCM) opgericht.

Geleidelijk kregen de verbonden en landsbonden meer greep op de lokale ziekenfondsen. Met de ziekenfondswet van 6 augustus 1990 verloren die laatste hun zelfstandigheid. Sindsdien bestaan er nog slechts regionale ziekenfondsen (verbonden of federaties) en overkoepelende landsbonden. Zo bestaat de LCM uit 19 verbonden: elf in Vlaanderen, acht in Wallonië; de socialistische landsbond (Nationaal Verbond van Socialistische Mutualiteiten) overkoepelt elf ziekenfondsen, waarvan vijf in Vlaanderen.

Naar twee ziekenfondsen

Op 26 juni dus heeft de Algemene Vergadering beslist de LCM te herstructureren. Op 1 januari worden de 19 verbonden opgedoekt en ‘ingekanteld’ in twee ziekenfondsen: CM Vlaanderen en la MC.

Ja, u hebt goed gelezen: twee. En dus niet drie en evenmin vier. Het christelijk ziekenfonds krijgt dus een tweeledige federale structuur, met autonome Vlaamse en Waalse ziekenfondsen, en een overkoepelende ‘federale’ landsbond. Het is opmerkelijk dat men voor tweeledigheid kiest op een ogenblik dat het institutionele kompas naar vierledigheid wijst – of beter: dat sommigen het institutionele kompas in die richting willen zetten.

Opmerkelijk, en tegelijk niet opmerkelijk. Want zoals een kompas onherroepelijk het noorden aanwijst, zo zit de tweeledigheid ab ovo en onherroepelijk in België ingebakken. België zal altijd tweeledig zijn – of zal op de duur niet meer zijn.

Vierledige illusie

Het ‘nieuwe België’ met vier gelijkwaardige deelstaten – Vlaanderen, Wallonië, Brussel en Ostbelgien (zoals de Duitstalige Gemeenschap zich sinds 2017 noemt) – waar sommigen van dromen en enkelen al voor ijveren, is een arbitraire constructie. Want waarom zouden de Brusselaars en de ‘Oostbelgen’ een eigen deelstaat kunnen vormen en bijvoorbeeld de Antwerpenaren niet?

Vierledigheid staat artificieel haaks op de natuurlijke tweeledigheid van België met een Nederlands sprekende en een Frans sprekende bevolkingsgroep (van de kleine Duitstalige groep die we er in 1919 bijgekregen hebben, maken we even abstractie).

Wie denkt dat het ‘model met vier’ dé zaligmakende oplossing is van de Belgische kwestie, vergist zich. Het schept, zoals staatsrechtsgeleerde Christian Behrendt (Université de Liège) in Knack (29 september) opmerkte, nieuwe problemen en kan ‘de belofte van radicale institutionele vereenvoudiging niet inlossen.’ Want ‘als je kiest voor een model zonder gemeenschappen, zul je toch weer allerlei nieuwe regels en uitzonderingen moeten verzinnen.

Denken dat je het land maar in vieren hoeft te delen en je dan iets glashelders krijgt, is een illusie,’ aldus Behrendt.

‘Niet verder splitsen’

Uit De doodgravers van België van Wouter Verschelden blijkt op bladzijde 218 trouwens dat ook PS-voorzitter Paul Magnette in zijn gesprekken met N-VA-collega Bart De Wever over ‘de weg naar een grote staatshervorming’ (juli 2020) aangaf dat een zuivere vierendeling onrealistisch is. ‘Het zal wel de kunst zijn om Wallonië en Brussel dan aan elkaar te binden, onder meer met samenwerkingsakkoorden. Want we zullen wel maar één publieke omroep doen, we gaan ook de universiteiten niet verder splitsen’.

Of men kiest voor een vierledig, een zevenledig of nog een ander model, de dualiteit van België is en blijft. Daarom is er maar één duurzame oplossing voor de Belgische kwestie: het model met twee, waarin Brussel en Ostbelgien een eigen, aangepaste plaats krijgen.

Vergissing

Om dat model te kunnen realiseren, is in 1974-1975 door toenmalig minister Robert Vandekerckhove (CVP) en zijn kabinet het onderscheid bedacht tussen persoonsgebonden en grondgebonden beleidsmateries. Het concept was, bij wijze van spreken, het ei van Columbus van onze staatshervorming. Het maakte in 1980 de verruiming van de cultuurautonomie tot gemeenschapsautonomie en de toewijzing van grondgebonden aangelegenheden aan de gewesten mogelijk.

Bovendien en bovenal maakte het mogelijk wat de Vlamingen meteen in 1980 hebben gedaan: het Vlaams Gewest laten opgaan in de Vlaamse Gemeenschap (grondwetstechnisch: de Vlaamse Gemeenschap de bevoegdheden van het Vlaams Gewest laten uitoefenen).

De Franstaligen hebben dat toen niet gedaan. Ze hebben later zelfs bevoegdheden van de Franse Gemeenschap afgestaan aan het Waals Gewest en – via de Franse gemeenschapscommissie (Cocof) – aan het Brussels Gewest. Die dubbele vergissing kunnen ze alsnog terugdraaien en naar Vlaams voorbeeld het Waals Gewest laten opgaan in de Franse Gemeenschap, die de officieuze naam ‘Wallonië’ kan krijgen zoals de Vlaamse Gemeenschap ‘Vlaanderen’ wordt genoemd.

Drie ministers van Volksgezondheid

Dan heb je twee sterke deelstaten – Vlaanderen en Wallonië – die alle deelstatelijke bevoegdheden uitoefenen in de Vlaamse en Waalse provincies, en elk voor zich het persoonsgebonden deel ervan ook in Brussel. Dat laatste kunnen ze rechtstreeks doen en dus niet langer via de overbodige gemeenschapscommissies.

Brussel wordt een stadsgewest, bevoegd voor grondgebonden zaken. Voor de cultuur- en andere persoonsgebonden aangelegenheden, zoals gezondheidszorg, hebben inwoners de keuze tussen de Vlaamse of Waalse regelgeving. De LCM bewijst dat het kan: bij de reorganisatie komt er geen apart Brussels christelijk ziekenfonds, maar zijn CM Vlaanderen en la MC er beide actief en kunnen de Brusselaars voor de een of de andere kiezen.

In Ostbelgien worden de negen gemeenten gefuseerd tot de stadsgemeenschap Eupen, die naast de gewone gemeentetaken ook bevoegd is voor het Duitstalig onderwijs en de Duitstalige cultuur.

Onze institutionele structuur wordt eenvoudiger, transparanter en efficiënter. Ter illustratie: in plaats van acht zijn er nog maar drie ministers van Volksgezondheid (een Vlaamse, een Waalse en een federale).

Obstakel

Wie België wil laten voortbestaan, kan niet anders dan kiezen voor het ‘model met twee,’ of zo je het wil ‘2 + (2 x ½)-model.’ De voorstanders van vierledigheid weten toch dat ze met het doorknippen van de band tussen Vlaanderen en Brussel het enige obstakel op de weg naar Vlaamse onafhankelijkheid wegnemen?

Mark Deweerdt

Mark Deweerdt (1952) was journalist bij De Standaard en De Financieel-Ekonomische Tijd/De Tijd, en schreef als kabinetsmedewerker toespraken en teksten voor Yves Leterme, Kris Peeters, Herman Van Rompuy en Geert Bourgeois.