fbpx


Binnenland

Bert Wollants (N-VA): ‘Men doet altijd net voldoende om het licht aan te houden’

N-VA Energiespecialist Bert Wollants: Vivaldi moet levensduur van alle kerncentrales verlengen



N-VA kamerlid Bert Wollants is als energiespecialist vandaag vooral bezig de kernuitstap van de regering-De Croo te bekampen. Met de geopolitieke situatie en de energie-onzekerheid is er nu het momentum om de kernuitstap terug te draaien. Al slabakken de onderhandelingen tussen de regering en producent Engie Electrabel over de verlening van de reactoren Doel 4 en Tihange 3 na 2025. Wollants: ‘Men kan nu al pleiten voor een verlenging van alle Belgische kernreactoren voorbij 2025. Tot 2050 moeten we namelijk…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


N-VA kamerlid Bert Wollants is als energiespecialist vandaag vooral bezig de kernuitstap van de regering-De Croo te bekampen. Met de geopolitieke situatie en de energie-onzekerheid is er nu het momentum om de kernuitstap terug te draaien. Al slabakken de onderhandelingen tussen de regering en producent Engie Electrabel over de verlening van de reactoren Doel 4 en Tihange 3 na 2025. Wollants: ‘Men kan nu al pleiten voor een verlenging van alle Belgische kernreactoren voorbij 2025. Tot 2050 moeten we namelijk een cruciale periode met energie-onzekerheid overbruggen.’

Wollants’ partij heeft als regeringspartij tijdens de vorige legislatuur nochtans zelf de kernuitstap niet kunnen terugschroeven. Al spreekt het oppositielid dat tegen: ‘Wij stonden geïsoleerd. Maar op cruciale momenten hebben we wel altijd kunnen benadrukken dat de bevoorradingszekerheid niet in het gedrang kwam. Daarom is in 2015 de werking van de centrales Doel 1 en 2 met tien jaar verlengd.’

Nu is het de beurt aan een verlenging van de centrales Doel 4 en Tihange 3 tot 2035. Uitbater Engie Electrabel claimt echter dat de elektriciteitsproductie in die centrales niet rendabel is, en vraagt daarom een participatie van de overheid. Wollants: ‘Engie Electrabel wil eigenlijk af van kernenergie omdat dat in Frankrijk hun marktaandeel niet is. Alleen in België beschikken zij over kerncentrales. Evenwel hebben zij de voorbije jaren aangedrongen op duidelijkheid over het lot van de centrales. Nu spelen zij het spel hard omdat ze altijd te horen hebben gekregen dat de kernuitstap een feit was.’

Voor Wollants wordt het spel niet zuiver gespeeld door Energieminister Tinne Van der Straeten (Groen). ‘Een van de argumenten van de tegenstanders van kernenergie zoals Van der Straeten, is dat kernenergie zó winstgevend is, dat producenten schandalige winsten maken. Maar tegelijkertijd wil men niet participeren in het beheer van de kerncentrales, want als er dan problemen opduiken met de verwerking van kernafval, dan is men bang om financieel te lijden. Eén van de twee redeneringen klopt niet, denk ik dan.’

‘Problematisch is nu dat er geen brandstof voor de kerncentrales is gekocht om ze na 2025 te laten functioneren. Dat had uiterlijk vorige maand moeten gebeuren. Er was zogezegd meer dan tijd genoeg. De regering bleef volharden. We hebben nu echter de deadline gemist. Dat maakt deel uit van het onderhandelingskader waarbinnen Van der Straeten zich bevindt. Met een overheidsparticipatie nemen we het heft opnieuw in handen.’

Zijn de uitspraken van Zuhal Demir (N-VA) in ‘De Ochtend’ enkele dagen geleden, dat ook de kernreactoren Doel 3 en Tihange 2 verlengd moeten worden, een partijstandpunt? Beide centrales moeten dit jaar en volgend jaar sluiten, zo is voorzien.

‘Laat dat het onderwerp zijn van een degelijke kosten-batenanalyse. Er is niets dat de levensduur van een Belgische kerncentrale a priori beperkt tot 40 jaar. Op voorwaarde dat de kostprijs redelijk is. Maar in andere landen kunnen gelijkaardige types centrales 60 jaar en meer blijven werken. De hele structuur van zo’n centrale is zo gemaakt dat ze elke tien jaar kritisch tegen het licht wordt gehouden. Zolang de centrale kuip in orde is, kan je eigenlijk onbeperkt verder energie produceren. De overige onderdelen van zo’n centrale worden sowieso onderweg preventief vervangen.’

Er is de voorbije jaren natuurlijk de mythe ontstaan van de ‘scheurtjescentrales’, de kerncentrales die om de haverklap stilliggen wegens ernstige technische mankementen, en dus gevaarlijk zijn…

‘Als de degelijke argumenten op zijn, werkt men met semantiek. Nog niet zo heel lang geleden had eerste minister Alexander De Croo het over oude rommel. Vandaag zegt hij dat niet meer, maar het kwaad is geschied. Zulke uitspraken zijn nefast geweest voor een rationeel debat over de toekomst van kernenergie. Van mij mag iedereen met argumenten aantonen dat de kuip van een kerncentrale verouderd of niet conform is, en daardoor een potentieel gevaar vormt. Maar dat kan men niet. Perceptie creëren is dan gemakkelijker om een bepaalde politieke agenda erdoor te duwen.’

Wat mij fascineert, is dat eind jaren ’60, begin jaren 70, een deel van onze kerncentrales op vijf jaar tijd werd gebouwd. Sinds men in 2015 Doel 1 verlengd heeft, zijn er al zeven jaren verstreken. We blijven nu van verlenging naar verlenging strompelen. Is het niet tijd om nu te beslissen over de bouw van nieuwe in plaats van voort te strompelen?

‘Let op: in de jaren ‘70 kon men nog op enkele jaren een volledige centrale bouwen. Vandaag de dag kan dat niet meer omdat bepaalde veiligheidsprocedures strenger zijn geworden. Onze centrales zijn ook niet de grootste. In Frankrijk heeft het bijvoorbeeld langer geduurd om een robuuste kerncentrale te bouwen. Verder hebt u natuurlijk wel een punt: de discussie mag gaan over hoeveel nieuwe ruimte voor kernenergie we in de nabije toekomst willen creëren, en onder welke vorm.’

‘Ik denk vooral aan nieuwe zogenaamde modulaire en eerder kleine kerncentrales. Dat heeft een aantal voordelen. Op zich beschikt zo’n kleine centrale over een eerder beperkt vermogen. Maar dat vermogen kan aangevuld worden met andere modulaire centrales, waardoor je als totaalsom wel een degelijk productievermogen krijgt.’

‘Enkele decennia geleden was de teneur nog: om de productiekosten te verkleinen, maken we onze centrales zo groot mogelijk. Het probleem daarmee is dat hoe groter je een kerncentrale maakt, hoe complexer ze ook wordt. In de productie van kernreactoren kan nu hetzelfde als wat er in de jaren ’30 met auto’s gebeurd is: men kan snel veelvuldig kopieën maken. Dat is het concept van modulaire kerncentrales. Volgens mij is dat de toekomst omdat er binnenkort een grote nood is aan snel te produceren reactoren die over voldoende vermogen beschikken.’

Welk percentage van onze totale energiemix moet kernenergie innemen?

‘Vijftig percent energieproductie uit kernenergie en vijftig percent uit hernieuwbare is een haalbare kaart. Dat is het juiste evenwicht tussen weersonafhankelijkheid en genoeg hernieuwbare energie. Een volledige energieproductie uit hernieuwbare energie is quasi onmogelijk. De mensen die nu claimen dat, mochten we nu al een volledig hernieuwbare productie hebben, we nu geen energieproblemen zouden kennen, dwalen. Met hernieuwbare energie heb je geen bevoorradingszekerheid en stabiliteit. Dat wil niet zeggen dat we tegen hernieuwbare energie zijn. Maar dat het beste van beide werelden verzoenen het hoogst haalbare en meest intelligente is.’

Vijftig procent productie uit hernieuwbare energie is zeer ambitieus. Mochten we bijvoorbeeld de volledige reële netto-elektriciteitsproductie van 2021 voor België willen produceren met alleen maar windmolens, dan hebben we in theorie acht keer de huidige capaciteit aan windmolens nodig. Die dan niet altijd produceren, want er is niet altijd voldoende wind.

‘Er is nog wel veel ruimte die we kunnen benutten in het Noordzeegebied tussen Vlaanderen, Groot-Brittannië, Nederland en Denemarken. De nieuwe generatie windmolens is efficiënter. Windmolens op land, daar denk ik niet van dat we er nog veel meer van kunnen bouwen in Vlaanderen. Mijn horizon is 2050 om de vijftig-vijftig-energiemix te bekomen. We hebben dus nog wel wat tijd. Innovatie staat niet stil.’

De toekomst is echter altijd makkelijk te voorspellen, maar niet zo makkelijk uit te voeren. De problemen spelen zich af in tussentijd. In aanloop naar 2050 zitten we met een acuut productieprobleem als we de bestaande kerncentrales sluiten en niet vervangen. We weten niet hoe de energiemix in tussentijd eruit zal zien. De Vivaldi-regering dacht in eerste instantie aan nieuwe gascentrales om de weggevallen productiecapaciteit op te vangen. (laconiek) Sinds de oorlog in Oekraïne heb ik het woord ‘gas’ echter niet meer gehoord.’

‘Nu, we zullen gascentrales blijven nodig hebben, om de doodeenvoudige reden dat zij in opvang voorzien wanneer windmolens of zonnepanelen door het weer geen elektriciteit kunnen produceren. Maar dan wel zo weinig mogelijk, en al zeker niet om te voorkomen dat het licht uitgaat als gevolg van de kernuitstap. Want dan zijn we zowel economisch als ecologisch gezien dom bezig.’

Is het zogenaamde capaciteitsremuneratiemechanisme (CRM) – waardoor nu energie kan worden aangekocht na 2025 – technologieneutraal? Met andere woorden: kan kernenergie er deel van uitmaken of niet? In de eerste plaats is het CRM voor Energieminister Tinne Van der Straeten voorzien voor gascentrales.

‘In theorie is het CRM energieneutraal. In de praktijk niet. We kunnen nu immers niet met zekerheid zeggen dat de zon zal schijnen op een bepaalde dag na 2025, of de wind zal waaien, dus is het onmogelijk om energiecapaciteit uit zonne-energie of wind nu te reserveren. Technologieneutraliteit is dus een zeer abstract concept. Een kernenergiecentrale produceert tot 8.000 uur per jaar elektriciteit, zonnepanelen 900 uur per jaar. In de winter is het dus quasi onmogelijk om te steunen op zonne-energie. Nu niet, en in de toekomst zeker niet. Daarom dat het CRM zo geënt is op gascentrales die die tekorten van hernieuwbare energie moeten opvangen.’

‘Kernenergie kan in theorie ook deel uitmaken van het CRM. Maar dan zit je met de vergelijking dat een goed onderhouden kerncentrale binnen vijf jaar met grote zekerheid energie kan leveren wanneer we nu bestellen, terwijl we daar met hernieuwbare energie niet zeker van zijn. Het CRM is in feite een politiek vehikel om staatssteun te mogen geven voor de productie van elektriciteit in de nabije toekomst.

Is nationalisering van energieproductie dan niet een meer logische beleidsstap? Het CRM neigt naar volksverlakkerij.

‘In het verleden zijn we niet echt efficiënt omgegaan met energieproductie wanneer die in nationale handen was. Ik stel me de vraag of de productie van energie aan de laagst mogelijke kostprijs gebeurt wanneer ze in overheidshanden is. Maar in principe kan een nationalisering wel. De vraag is dan: wordt de productie echt nationaal, of Europees? Als ze opnieuw echt nationaal wordt, dan moeten we natuurlijk elektriciteit kunnen blijven kopen en verkopen op de markt, want soms zullen we te veel produceren, en soms te weinig. We moeten dus sowieso verbonden blijven met onze buurlanden. Als de nationalisatie echter Europees is, dan zullen er nog belangrijke obstakels moeten worden weggenomen. Er is namelijk geen eensgezindheid over het energiebeleid in de Europese Unie. Duitsland houdt bijvoorbeeld vast aan zijn kernuitstap.’

Uw partij vond het onder Michel-I niet echt nodig om het kernenergiedebat te voeren. Nochtans hadden toen cruciale beslissingen kunnen genomen worden om de kernuitstap fundamenteel terug te schroeven, zeker toen in 2015 stroomtekorten dreigden.

‘Zonder ons was de levensduur van de reactoren Doel 1 en Doel 2 nooit verlengd. De verlenging van de andere hebben we toen op tafel gelegd. Maar op dat moment stonden wij volledig alleen. Zelfs de MR was toen niet officieel pro kernenergie. De toenmalige MR-voorzitter Olivier Chastel was een notoir tegenstander van kernenergie. Nog altijd trouwens: als Europees Parlementslid heeft Chastel nog tegen gestemd in de beoordeling van nucleaire energie als een vorm van duurzame energie.’

‘Dat collega-parlementslid Marie-Christine Marghem (MR) nu plots hevig pleit voor kernenergie, smaakt dus een beetje wrang. Als Energieminister hield ook zij vast aan de kernuitstap. Maar op zich is het goed dat de MR opnieuw volledig pleit voor kernenergie. Zij zijn in 2014 met de belofte naar de kiezer gestapt dat zij 4GigaWatt aan kernenergie wilden verlengen. In 2019 stond in hun programma echter dat alle kerncentrales dicht zouden moeten. In die partij durft men al eens een slingerbeweging maken. Het voorzitterschap van Georges-Louis Bouchez is dus een goede zaak.’

‘Onder eerste minister Charles Michel was de kernuitstap een feit, op voorwaarde dat de bevoorradingszekerheid niet in het gedrang kwam. Wanneer die zekerheid wegviel, hebben we twee reactoren in Doel verlengd. Nu we opnieuw hetzelfde meemaken maar op potentieel grotere schaal door de grote geopolitieke omwenteling, speelt hetzelfde: de kernuitstap is onmogelijk. Zowel wat betaalbaarheid van energie betreft, als wat bevoorrading betreft. De regering-De Croo heeft nu de bocht ingezet. Door al het getreuzel is de onderhandelingsmarge van die regering echter beperkt. Meermaals heeft Engie Electrabel aangedrongen op duidelijkheid.’

Er kon natuurlijk ook voor een duidelijke visie gepleit worden, in plaats van het blikje weg te trappen en van bevoorradingscrisis naar crisis te strompelen. Was het in de periode 2014-2019 zo moeilijk om de huidige problemen degelijk op te lossen met een nieuwe wet die de energiezekerheid voor de komende decennia vastlegde?

‘Tja. Dat de kernuitstap niet realistisch is, is een inzicht dat men pas maakt wanneer men door acute problemen geconfronteerd wordt met de logische consequentie van de kernuitstap: onzekerheid. Grote stappen zijn onmogelijk in de Belgische politiek. In 2012 heeft Melchior Wathelet één kerncentrale verlengd met tien jaar. Vervolgens kwam men tot de vaststelling dat dat niet voldoende is, en dat er drie moesten verlengd worden. Zo gaat men van stap naar stap, en doet men altijd net voldoende om het licht aan te houden.’

Welke rare filosofie heeft zich van mensen meester gemaakt dat ze zoiets tolereren? Niemand is tegen hernieuwbare energie als die energie oplevert. Maar er zijn objectieve regels die zeggen: als er te weinig productie wordt voorzien in de toekomst, dan zal het licht wel uitgaan.

‘De afkeer tegen kernenergie zit diep bij sommigen. Sommigen zijn bang. Bang voor ongelukken. En ze kunnen het beheersen van kernsplijting om energie te produceren niet los zien van het beheersen van kernsplijting om dood en verderf te zaaien – de atoombom. Het verzet tegen kernenergie is ergens nog altijd een overblijfsel van het verzet tegen kernwapens. Tsjernobyl heeft kernenergie ook geen goed gedaan. Maar dat was dan nog de oude Sovjetunie. Toen Fukushima gebeurde in 2011, wist iedereen plots: kernrampen gebeuren ook in moderne landen. Dat er een veiligheids- en onderhoudsprobleem was in die centrale, dat werd onder de mat geveegd.’

‘Vorig decennium vroeg Elio Di Rupo (PS) zich nog hardop af of de N-VA op dezelfde planeet woonde als de rest van de mensheid. Ons visiedocument was toen duidelijk: we zullen kernenergie nodig hebben. Toen stonden we ook in Europa nagenoeg alleen. Vandaag is dat helemaal aan het keren.’

Christophe Degreef