Brusselse begroting al anderhalf jaar te laat

Cieltje Van Achter: 'De Brusselse regering lacht met het parlement.'

N-VA Brussel maakt de balans op van één jaar regering Vervoort III, onder de titel ‘Waar is Rudi?’. De Brusselse regering doet volgens N-VA namelijk weinig. Het laatste jaar was er vooral een van stilstand, zonder actie rond de ronkende beloftes uit het regeerakkoord. De kern van dit probleem ligt bij een kwakkelende begroting. Cieltje Van Achter volgt dit voor N-VA op in het Brusselse parlement.

Eerst vakantie, dan begroting

Van Achter steekt van wal. ‘Vorig jaar hebben de huidige meerderheidspartijen (PS, one.brussels, Ecolo-Groen, Open VLD, DéFi) rap-rap een regering gevormd. Ze moesten blijkbaar klaar zijn voor 21 juli om tijdig op vakantie te kunnen vertrekken, naar goede Brusselse gewoonte. Ze hebben op dat ogenblik niet de krachtlijnen van hun begroting vastgelegd. Ze gingen dat doen tegen oktober, maar op dat ogenblik zijn ze er evenmin in geslaagd om een meerjarenbegroting op te stellen of om centen te vinden voor het nieuwe beleid. Uiteraard hebben ze toen wel een begroting ingediend, maar dat was gewoon een verderzetting van Vervoort II: de lopende projecten en de administraties kregen hun geld, maar geen spoor van middelen voor nieuw afgesproken beleid.’

‘Ze hebben wel een smak geld buiten de begroting gehouden’, vervolgt Van Achter, ‘zo’n klein half miljard. Zogenaamd voor investeringen. Op die manier konden er toch al wat middelen verdeeld worden. Alleen is die techniek nogal dubieus. Over bepaalde zaken kan je nog discussiëren, zoals het geld voor de renovatie van de tunnels. Maar andere zaken, zoals camera’s of bussen, zitten normaal gezien vervat in de begroting en kan je er bezwaarlijk buiten houden.’

Buiten de begroting

Vlaanderen houdt ook bepaalde investeringen buiten de begroting. De Oosterweelverbinding is daar een voorbeeld van…

‘Dat gaat duidelijk over investeringen die passen in de logica die de EU voorschrijft’, antwoordt Van Achter daarop. ‘Het gaat over investeringen die groot zijn maar ook iets opleveren en de productiviteit verhogen. In Brussel is de voornaamste brok de renovatie van de tunnels. Die was wel echt nodig, maar ze is te wijten aan een historisch gebrek aan onderhoud. Het excuus daarvoor was steeds dat er geen geld voor was, maar op het moment dat de herfinanciering voor Brussel rond was, koos men voor investeringen in het NEO-project.

Die 165 miljoen had men beter kunnen besteden aan de noodzakelijke renovatiewerken. Maar goed, dat kan je met enige goede wil nog in de Europese logica inschrijven. Een ander verhaal zijn de investeringen voor veiligheid, bussen, camera’s en dergelijke. Die horen thuis ín de begroting. Bovendien wordt daarvoor normaal de vraag om goedkeuring gesteld aan Europa. Voor die investeringen vragen ze niet eens de uitzondering aan bij de EU, ondanks het feit dat ze die toch uit de begroting houden. Dat hebben ze in elk geval in het verleden nooit gedaan.’

Eerst corona, dan begroting

Geen begroting dus voor de nieuwe projecten voor 2020. Van Achter vertelt hoe ze zich daar vanaf maakten. ‘Ze hebben toen beloofd om tegen mei een nieuwe begroting voor te stellen, deze keer de echte die het nieuwe beleid moet weerspiegelen. En toen kwam corona… Ze zijn er tot op heden nog steeds niet mee op de proppen gekomen.

Wat ze wel gedaan hebben, is misbruik maken van de volmachtenordonnantie die gestemd werd in het parlement. Wij hadden heel duidelijk gesteld op het moment dat de volmachten gestemd werden dat die enkel konden gebruikt worden voor dringende maatregelen. Om begrotingsaanpassingen door te voeren, moesten ze terug naar het parlement komen. Dat hebben ze gewoon aan hun laars gelapt. Ze hebben in de begroting geschoven en geld vrijgemaakt voor corona-uitgaven. Waar dat geld vandaan komt, is een open vraag. De uitleg is zeer vaag: het zou deels komen van onderbenutting, deels van verschuivingen… We weten dus enkel dat er geld wordt besteed. Waar het vandaan komt is een raadsel.’

Eerst aanpassing en goedkeuring uitgaven, dan begroting

Van Achter kan slechts vaststellen dat er nog steeds geen transparantie is. ‘Voordien hadden we dus de Vervoort II-begroting, met een deel dat er werd buitengehouden. Nu is de situatie helemaal onduidelijk en hebben wij totaal geen zicht meer op het financiële plaatje. Er is totaal geen transparantie. De laatste keer zijn ze wel naar het parlement gekomen omdat de volmachten verstreken waren. Ze hadden geld nodig voor de zogenaamde relance. Toen hebben we gevraagd waar dat geld vandaan kwam. Geen antwoord.

Een voorbeeld: in hun relanceplan stonden middelen ingeschreven voor renovatie van woningen. Dat stond echter ook in de gewone begroting. Ik vroeg toen wat nu eigenlijk het totaalplaatje was. Kwam dit er bovenop of zat het al vervat in wat eerder was ingeschreven? De puzzel klopt niet meer, maar we hebben op al die vragen geen antwoord gekregen. Die wijziging van de begroting is gestemd, met enkel de uitgaven als informatie, maar zonder te weten waar de middelen vandaan komen. Dat maakt me kwaad.’

Checks and balances

Kan je daaruit concluderen dat het parlement zich niet kwijt van haar taak om de begroting op te volgen? De checks and balances komen hiermee wel in gevaar.

Van Achter: ‘Wij doen dat wel. Wij nemen onze oppositierol waar en stellen pertinente vragen. Maar als de regering de informatie niet geeft en de meerderheid is akkoord om dit toch te stemmen, kunnen wij daar verder niets aan doen. Het klopt dat er geen transparantie is. De checks and balances werken niet. Ik vind dit geen correcte manier van werken en we kaarten dat ook aan.’

Contrast met Vlaanderen

Wanneer je deze werkwijze vergelijkt met de manier waarop het in Vlaanderen loopt, merk je een verschil. De nieuwe Vlaamse regering is begin oktober 2019 geland en kon een week later een begroting voorleggen waarin de cijfers voor het nieuwe beleid waren opgenomen. Dat toont aan dat die oefening wel gemaakt kan worden. De Vlaamse regering trekt naar het parlement zodat dit toezicht kan uitoefenen op de begroting.

‘Het grote manco van Vervoort III’, stelt Van Achter, ‘is dat ze heel snel hun regering gevormd hebben zonder de middelen te bespreken. Tijdens de Vlaamse regeringsonderhandelingen zat het financiële plaatje in het verhaal vervat. Dat is een hemelsbreed verschil. Nu, ik vrees dat dit de gewone gang van zaken is op het Brusselse niveau, maar nú geraken ze er gewoon niet uit. Ze hebben van alles op hun wensenlijst staan. Gratis openbaar vervoer voor jongeren en 65-plussers. Ze hebben hele grote ambities voor klimaat en energie. Ze formuleerden hieromtrent enorm hoge doelstellingen. Alleen staat daar geen budget tegenover. Dat hypothekeert alles. Ze maken geen keuzes en voeren dus ook geen beleid. Ze geraken er tot op de dag van vandaag niet aan uit.’

Eind 2020, dan toch begroting?

Van Achter kijkt uit naar oktober. ‘Dan komt de regering met de begroting naar het parlement. Ze moeten sowieso eind dit jaar met een wijziging komen en die zal gestemd moeten worden. Daarbovenop moet ook de begroting voor 2021 voorgesteld worden. We gaan dus het volledige plaatje onder ogen krijgen. Die verplichting is vastgelegd in een ordonnantie. We zullen dan zien of ze nu hun keuzes gemaakt hebben rond het nieuwe beleid of dat het Vervoort II mét corona wordt.’

Voor van Achter is het duidelijk. ‘De grote vraag die nu op tafel ligt is of ze eindelijk knopen hebben kunnen doorhakken op gebied van het nieuwe beleid uit het regeerakkoord. Daarbij moeten we ook te weten komen hoeveel geld er nog voorzien wordt voor een relanceplan. Overkoepelend willen we natuurlijk weten hoe dit alles gefinancierd gaat worden.’

De N-VA doet wat ze kan, poneert Van Achter. ‘Wij stellen vanuit de oppositie lastige vragen, halen daarmee al eens de media en doen hen hopelijk blozen. De bedoeling is dat ze rekening houden met onze opmerkingen. We kunnen ook niet meer doen dan dit alles aan te kaarten. De begrotingsbesprekingen zijn toch de hoogmis van het parlement. Alles passeert dan de revue. Het gaat dan niet enkel over de centen, maar ook over de beleidskeuzes. De oppositie speelt haar rol, maar de beslissing ligt bij de meerderheid. Momenteel zit je met een verdergezet PS-beleid, aangevuld met wat Ecolo-toetsen.’

Groen lachen

Het toetreden van de Groenen heeft niet gezorgd voor een grotere transparantie? Zij hebben daar tijdens de vorige legislatuur toch stevig op gehamerd?

‘Nu ze zelf in de regering zitten weerklinkt die roep niet meer’, stelt Van Achter vast. ‘Integendeel. Alain Maron (Ecolo, minister van Klimaattransitie, Leefmilieu, Energie en Participatieve Democratie) kon vroeger úren debatteren als grote verdediger van het parlement.’

‘Nu kan hij als minister zelfs geen antwoord geven op vragen die hem gesteld worden. Ik stelde hem laatst vier vragen over 5G, in het kader van een project om het Centrum voor Cybersecurity naar Brussel te halen. Voor drie van die vier vragen stuurde hij me wandelen richting zijn collega’s. Wanneer je tussen de kabinetten geen informatie-uitwisseling op poten kan zetten om op parlementaire vragen te antwoorden, dan ben je niet goed bezig. Meer zelfs, dat staat gelijk aan lachen met het parlement.’

Winny Matheeussen :Winny Matheeussen (1973) noemt zichzelf misantroop, hondenvriend en bergzitter.