fbpx


Buitenland, Cultuur, Geschiedenis

Cancel Culture op de Duitse universiteit

Duitse Jongsocialisten willen de naamgevers van de universiteit Tübingen verwijderen



De beeldenstormers zijn weer onderweg. Deze keer in Tübingen, in het Zuidwesten van Duitsland. De mooie provinciestad herbergt een van de oudste en meest eerbiedwaardige universiteiten van het land van de denkers en dichters. Als we Duitsland nog zo mogen noemen. Stilaan verbreidt zich ook daar de uit Amerika overgewaaide cancel culture. Haar herauten hebben het nu gemunt op de twee naamgevers van de universiteit: graaf Eberhard V. die de universiteit in 1477 stichtte en Karl Eugen, hertog van Württemberg,…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De beeldenstormers zijn weer onderweg. Deze keer in Tübingen, in het Zuidwesten van Duitsland. De mooie provinciestad herbergt een van de oudste en meest eerbiedwaardige universiteiten van het land van de denkers en dichters. Als we Duitsland nog zo mogen noemen. Stilaan verbreidt zich ook daar de uit Amerika overgewaaide cancel culture. Haar herauten hebben het nu gemunt op de twee naamgevers van de universiteit: graaf Eberhard V. die de universiteit in 1477 stichtte en Karl Eugen, hertog van Württemberg, die haar in 1769 omdoopte in Eberhardo-Carolina en van 1767 tot 1793 als haar ‘rector perpetuus’ fungeerde.

Voor de bijl

Als het van de studentenvertegenwoordigers van sociaaldemocratische strekking – de JUSO (Jungsozialisten) – afhangt, verandert Eberhard-Karls-Universität Tübingen gewoon in ….  Universität Tübingen. Heel sec en ‘postmodern’ en sporend met de anglomanie van academici die het naar de buitenwereld toe hebben over ‘University of Tübingen’.

En als de beeldenstormers bij de stemming op 21 juli hun zin krijgen, breekt ook hun universiteit met de Duitse traditie om dit oord van geleerzaamheid naar een prominente denker, dichter of vorst te noemen. Hun collegae van de Universität Greifswald zijn hen in 2018 al voorgegaan. In dat jaar  ging Ernst Moritz Arndt voor de bijl, een dichter en publicist uit begin 19de eeuw, die onheuse dingen over de Fransen schreef – Napoleon bezette toentertijd Pruisen – en over de Joden. Dat Arndt bijgedragen had tot de afschaffing van het lijfeigenschap, telde niet mee (zie artikel Doorbraak).

Kritisch tegen het licht houden

Wat hebben Eberhard V. en Karl Eugen op hun kerfstok dat men hun namen wil uitwissen? De graaf zou zich aan ‘antisemitisme’ schuldig gemaakt hebben en de hertog zou als absolutistisch heerser opgetreden zijn. Hij zou bijvoorbeeld ook jonge mannen als soldaten aan vreemde mogendheden verkocht hebben.

In 2021 werd een commissie van historici geïnstalleerd die leven en werken van de twee vorsten kritisch tegen het licht moest houden. Het oordeel van de commissie was niet zwart-wit. De twee vorsten moeten als kinderen van hun tijd begrepen en geëvalueerd worden. Het klopt dat graaf Eberhard zich schriftelijk negatief uitliet over Joden, maar onder zijn bewind vonden er geen pogroms tegen hen plaats. Dat hij in de perceptie voortleeft als ‘Judenfeind’, gaat eigenlijk terug op de nationaalsocialisten die zo het beeld van Eberhard als humanist – want stichter van een universiteit – wilden verdringen.

Karl Eugen van zijn kant schafte de folter af, bevorderde de wolindustrie in Württemberg en stichtte de Hohe Karlsschule. Toegegeven, de hertog hanteerde er autoritaire opvoedingsmethoden, en de dichter Friedrich Schiller die aan die Hochschule tot arts promoveerde, is daarna Württemberg ontvlucht. Karl Eugen veranderde – vermoedelijk onder invloed van zijn tweede echtgenote – van despoot in een ‘Landesvater’ die zich bekommerde om het wel en wee van zijn vorstendom.

Historische context

De werkgroep van historici spreekt zich niet uit voor het verwijderen of behouden van de traditionele naam van de universiteit, maar ze beveelt enkel een ‘intensieve en gedifferentieerde wetenschappelijke verwerking’ aan van wat er allemaal met de twee vorsten samenhangt. De christendemocraten van de CDU hebben zich intussen in de controverse gemengd. Uiteraard verwerpen ze antisemitisme en een autoritaire regeerstijl, maar ze pleiten voor ‘een kritische, maar toch aangepaste discussie’: de twee stichter-vorsten moeten in hun historische context bekeken worden.

Boris Palmer (Bündnis 90/Die Grünen), de ‘Oberbürgermeister’ van Tübingen, merkt op zijn facebook-pagina op dat de eis van de Jusos ‘herkenbaar [ontspringt aan] de Woke Cancel Culture’. Palmer is zelf binnen de groene partij niet erg geliefd omwille van zijn onorthodoxe standpunten (zie artikel Doorbraak). Over de naamkwestie is hij duidelijk: ‘Wenn also die Universität Tübingen den Namen ihres Gründers nicht mehr führen soll, dann müssten alle alten deutschen Universitäten die Namen ihrer Gründer ablegen […] Irgendeine Verfehlung wird man bei jedem finden.‘ (Indien de universiteit Tübingen dus de naam van haar stichter niet meer zou dragen, dan zouden alle oude Duitse universiteiten de namen van hun stichters moeten afleggen (…) Ergens een misstap zal men bij ieder van hen vinden.’).

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.