fbpx


Multicultuur & samenleven
cancelcultuur

‘Cancelcultuur’: rector Sels ziet (eindelijk) een probleem

En plots zijn collega’s ook wel (een beetje)



  Rector Luc Sels van de KULeuven heeft in zijn openingstoespraak voor het academisch jaar de wokebeweging een veeg uit de pan gegeven. Of een veegje. Het heet dat wetenschappers moeten durven denken en de tegenspraak opzoeken. De cancelcultuur, die ijvert voor uitsluiting van academici, journalisten en intellectuelen die niet passen in het woke-straatje van de ‘dekolonisering’, gedraagt zich intolerant en vormt op de duur een bedreiging voor de vrije meningsuiting. Via de sociale media worden boycotoproepen gelanceerd en mensen…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


 

Rector Luc Sels van de KULeuven heeft in zijn openingstoespraak voor het academisch jaar de wokebeweging een veeg uit de pan gegeven. Of een veegje. Het heet dat wetenschappers moeten durven denken en de tegenspraak opzoeken. De cancelcultuur, die ijvert voor uitsluiting van academici, journalisten en intellectuelen die niet passen in het woke-straatje van de ‘dekolonisering’, gedraagt zich intolerant en vormt op de duur een bedreiging voor de vrije meningsuiting. Via de sociale media worden boycotoproepen gelanceerd en mensen ook wel fysiek bedreigd.

Dat is allemaal scherp gezien van rector Sels, dikke pluim. In maart van dit jaar nog pakte de KUL, onder druk van de Reuzegomaffaire, uit met een onvervalste woke-campagne rond diversiteit en inclusie, waar zelfs het Studentenblad Veto bedenkingen bij had: moet een kwaliteitsinstelling als de KULeuven de lat lager leggen omwille van de diversiteit? Een goed jaar geleden, op 7 juli 2020, publiceerde ik in Doorbraak een open brief die het probleem van de cancelcultuur al aan de kaak stelde. Onder de ondertekenaars bevond zich slechts één rector, namelijk Herman Van Goethem van de UA. De anderen zagen nog geen probleem of… verkozen om er het zwijgen toe te doen.

Ondertussen in de media

Allicht moet het recente statement van Luc Sels gezien worden als een poging om de schrik voor nivellering weer wat weg te nemen. Zijn collega’s treden hem schoorvoetend bij in de waarschuwing tegen de cancelcultuur, zoals Rik Van de Walle (rector UGent), die in 2019 nog de studentenvereniging KVHV sanctioneerde omdat ze Jeff Hoeyberghs hadden uitgenodigd voor een lezing. VUB-Rector Caroline Pauwels anderzijds beweert weinig tot niets te merken van de cancel culture. ‘Er zijn grotere bedreigingen dan de wokes’, stelt ze. Dat is zeker zo. Wetenschappelijke blindheid bijvoorbeeld. Deze rector, afkomstig uit de communicatiewetenschappen en niet eens in staat een uitnodiging in foutloos Nederlands te versturen -waar ze bovendien geen enkel probleem in ziet- is zelf een exponent van de nieuwe nivellering naar onder.

De mainstreampers bekijkt de verklaring van Luc Sels met Argusogen en geeft blijk van een weinig kritische houding tegenover de cancelcultuur: deze woke jongens en meisjes zitten namelijk in de redacties zelf. Vorig jaar nog, een paar dagen na de publicatie van hoger vermelde Open Brief, probeerde De Standaard te bewijzen dat de cancel culture niet bestaat. Die term zou, ik citeer, ‘… uitgevonden zijn door extreemrechts om progressieve krachten in stilte bezig te houden en zwart te maken’ (Jeroen Struys in ‘Cancel culture gecanceld’, DS, 10/7/2020). Let wel, het betrof hier de analyse van een DS-redacteur, niet zomaar een opiniemaker.

Vandaag is DS wat voorzichtiger geworden, je zegt zomaar niet dat een KUL-rector uit zijn nek kletst. Wel probeert diezelfde krant onder de veelzeggende hoofding ‘Geen sprake van cancel culture aan de universiteit’ studenten te vinden die het licht van de zon ontkennen. Helaas geven de meesten Luc Sels gelijk, behalve iemand van de actiegroep Undivided die sterk bij de woke-beweging aanleunt. Zij leveren meteen ook de kop van het artikel. Om u maar te zeggen: het voortschrijdend inzicht bij een krant als DS verloopt enorm traag. Of noem dit maar gewoon desinformatie.

Op de VRT-webstek zit men al even verveeld met de kwestie. Men laat de proffen Stijn Baert (UGent) en Philippe Van Parijs (UCL) aan het woord, die ook weer rector Sels bijtreden, maar zelf beweren weinig last te hebben van de woke-intimidatie, terwijl ze wel weten van ‘klachten’ bij collega’s. Roddeljournalistiek op niveau. Kon de VRT die dan eens niet aan de tand voelen? Of hield men daar de kaken op elkaar uit schrik?

Obscurantisme

Het is dus warm en koud blazen in de mainstream media en de openbare omroep, én op de universiteiten zelf. Toch constateren insiders een groeiende cultuur van fanatisme en morele zuiverheid, vooral onder de studenten, een tendens waar docenten met lichte verbijstering tegen aan kijken. Alles wat ‘wit’ is moet weg, een slagzin die bizar genoeg, in hoofdzaak door zeer witte kinderen wordt uitgedragen die zelf geen spetter Afrikaans bloed in de aderen hebben.

Het gaat bij de woke-beweging ook om collectieve zelfkastijding in een tijd waar echte kennis van de geschiedenis sterk achteruit gaat, en er grote leemtes ontstaan op gebied van taalvaardigheid, logisch inzicht en algemene culturele background. Dit is onder meer een cultus van het niet-weten, ook wel obscurantisme genoemd. Van daar dus de gerechtvaardigde vrees voor nivellering en kwaliteitsverlies van het hoger onderwijs. Waarom zijn menswetenschappers zo traag in het detecteren, benoemen en interpreteren van intellectuele verloedering, zelfs als die een bedreiging vormen voor hun persoonlijke autonomie? Eén reden: omdat ze voor een deel mee in het woke-bad zitten.

Een tweede reden: het dinosaurusgehalte van de unief. Universiteiten zijn gewoon geen oases van het vrijdenken, ook al beweren ze zelf van wel. Ook de wetenschap is een instituut, universiteiten zijn bureaucratische machines met een sterke hiërarchie en grote inertie. Onderzoekers moeten gehoorzamen aan proffen of ze mislopen hun benoeming. Ze moeten braaf de wetenschappelijke mainstream volgen en vooral niet proberen intellectueel creatief uit de hoek te komen. Het beeld van de vrije onderzoeker is helaas een illusie, althans op de universiteit. In weinige biotopen is de sociale controle zo sterk en het conformisme zo aan te bevelen.

Sociale verdringing

Binnen de studentenpopulatie is de sociale druk nog groter. Je moet al een Don Quichot zijn om tegen de stroom en de nieuwe pensée unique in te gaan. Mede dankzij de media, maar ook de reclamewereld en de politieke mainstream, wordt de jacht op racisten verbreed tot een jacht op andersdenkenden. Wie het over cancel culture heeft, is dan effectief een extreem rechtse mol. In mijn studententijd aan de VUB bepaalde het extreem-linkse Amada (nu PVDA) het discours en werd ik zowat gevierendeeld als ik sprak over een ideologische monocultuur.

 

Nu speelt zich hetzelfde af, nieuwe wijn in oude zakken: een activistische minderheid van postpubers, met niet al te ontwikkelde frontale kwabben, die met veel lawaai de intellectuele agenda bepalen en de vrije meningsuiting kordaat afblokken. Het oogmerk is een sociale verdringing, waarbij het tactisch devies luidt: ontmoedig mensen met een eigen mening, pest ze desnoods weg, en hou de geïndoctrineerde meelopers over. Wat dat betekent voor de kwaliteit van de aankomende elite hoef ik u niet duidelijk te maken.

Andermaal, – en meteen zijn we bij het onderwerp van mijn nieuw boek rond humor en satire,– blijkt dat de wetenschap op zich niet borg staat voor het vrijdenken. We hebben niet alleen een wetenschap nodig, als instituut, maar ook een vrolijke wetenschap, in de betekenis die de filosoof Friedrich Nietzsche eraan gaf: de onbedwingbare spotlust van de satirische mens die alles in vraag stelt en voor wie niets heilig is. Geen religieuze beneveling, maar ook geen pseudo-religieus hokjesdenken, politiek correcte fatsoensrakkerij of journalistieke mainstreamcultuur.

Het ‘recht op beledigen’: binnen een paar jaar zal er wel een rector op het idee komen dat dit ook tot de vrije meningscultuur behoort, en er misschien wel de essentie van is. Dat is het meest positieve scenario, het traag voortschrijdend inzicht. In het andere geval duiken we echt de nieuwe middeleeuwen in, brandstapels inbegrepen. Aan allen nog een aangenaam academiejaar gewenst.

[ARForms id=103]

Johan Sanctorum

Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist.