fbpx


Europa

CO2-heffingen aan de pomp en voor verwarming gebouwen

De federale regering gaf de Europese Commissie al vrij spel in 2020



De Europese Raad en het Europees Parlement bereiken zondagnacht een voorlopig akkoord over de invoering van het opleggen van CO2-emissierechten voor auto’s en voor de verwarming van woningen. Een sociaal klimaatfonds moet de ergste slachtoffers helpen. Het voorlopige akkoord is een politieke overeenkomst. De Vlaamse regering was tegen, maar de federale regering was voorstander en maakte in 2020 al een Belgische tegenstem nutteloos. De consument zal door de CO2-emissierechten extra moeten betalen voor zijn centrale verwarming én auto. De verbruiker…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Europese Raad en het Europees Parlement bereiken zondagnacht een voorlopig akkoord over de invoering van het opleggen van CO2-emissierechten voor auto’s en voor de verwarming van woningen. Een sociaal klimaatfonds moet de ergste slachtoffers helpen. Het voorlopige akkoord is een politieke overeenkomst. De Vlaamse regering was tegen, maar de federale regering was voorstander en maakte in 2020 al een Belgische tegenstem nutteloos.

De consument zal door de CO2-emissierechten extra moeten betalen voor zijn centrale verwarming én auto. De verbruiker zal de nieuwe emissierechten doorgerekend krijgen in de gasfactuur en aan de pomp. Voor de verwarming van gebouwen en voertuigen op fossiele brandstoffen richt de Europese Commissie een nieuw EU Emissions Trading System (ETS) op. Vanaf 2027 zullen de leveranciers van stookolie en aardgas voor centrale verwarming en de leveranciers van diesel en benzine emissierechten moeten kopen op basis van de hoeveelheid CO2 in hun brandstoffen. Een deel van de opbrengsten van die CO2-heffingen zal in een Sociaal Klimaatfonds gestoken worden om kwetsbare huishoudens en zeer kleine bedrijven te helpen. Dit ETS-systeem gaat van start in 2027.

Geen dubbele belasting?

Indien lidstaten al een ‘koolstoftaks’ heffen op brandstoffen, kunnen ze tijdelijk tot 2030 een gedeeltelijke vrijstelling bekomen op voorwaarde dat die belastingen gelijk of hoger zijn dan de emissierechten. Mochten de brandstofprijzen uitzonderlijk hoog blijken dan kan het systeem met één jaar uitgesteld worden tot 2028.

Door de keuze voor ‘emissierechten’ zou de CO2-heffing geen bij grondwet verboden dubbele belasting zijn. In praktijk is het de zoveelste extra kost bovenop milieutaksen, btw, accijnzen, inschrijvingstaks en andere heffingen of contributies.

De emissierechten zouden de EU zo’n 65 miljard euro moeten opleveren. Dat geld moet gedeeltelijk naar de lidstaten vloeien als die ‘sociale klimaatplannen’ indienen. De EU zou dan 37,5% van die plannen betalen uit de opbrengsten van de emissierechten. Het akkoord is voorwaardelijk omdat zowel de Europese Raad (van regeringsleiders) als het Europees Parlement deze nog moeten goedkeuren.

Demir furieus

Het compromis tussen Raad, Parlement en Commissie is afgesloten. Politiek gezien is er dus een akkoord. Dat moet nog formeel bekrachtigd worden door de wetgevende organen zoals de Raad en het Parlement, maar dit is meestal maar een formaliteit.

Vlaams minister voor energie en milieu Zuhal Demir (N-VA) reageerde al furieus op sociale media. Haar woordvoerder vatte het als volgt samen: ‘Omdat Vlaanderen tegen is, zal België zich moeten onthouden tijdens de stemming over dit dossier. De timing voor deze stemming is op dit moment nog niet bekend, dat zal wellicht in 2023 zijn.’ De regering De Croo is feitelijk al in 2020 akkoord gegaan met de hoofdlijnen met de 55% ambitie van Fit For 55. De EU wil de CO2-uitstoot met 55% verminderen. Voor het Fit for 55-programma was wél unanimiteit nodig. De Vlaamse regering staat daardoor nu machteloos. Het emissierechtenverhaal is slechts één van vele klimaatwetten die de Europese Commissie nog in de pijplijn heeft en zo zal kunnen doordrukken.

Vlaanderen is tegen

De kabinetschef van Demir, Andy Pieters, zei Doorbraak: ‘Vlaanderen is voluit tegen. Vlaanderen heeft (omwille van verhoging van energiefactuur en bijkomende transfer binnen EU) steeds een duidelijk standpunt ingenomen over dit dossier: wij zijn tegen. Dat standpunt werd vastgelegd in een Visienota ‘Fit For 55’, gesteund door de voltallige Vlaamse regering, op voorstel van minister Demir. De Vlaamse tegenstem was steeds afgestemd met de coalitiepartners.’

Maar de federale regering gaf  aan voorstander te zijn van  het ETS-systeem. ‘Vlaanderen heeft zijn tegenstem over dit dossier op Directie-generaal Europese Zaken en Coördinatie (DGE) steeds duidelijk gecommuniceerd, onlangs nog op een DGE op 9 december’ aldus Andy Pieters, kabinetschef bij Demir. Wallonië toonde zich bezorgd, maar deed niets. Ecolo zit immers in de Waalse regering.

Omdat de deelstaten het niet eens zijn en geen akkoord hebben over het nieuwe systeem, heeft België geen gedekte positie over dat dossier en zal het zich moeten onthouden bij de uiteindelijke formele stemming over dit dossier in de Europese Raad. Op zich is dat trouwens irrelevant want de stemming verloopt via gekwalificeerde meerderheid.

ETS

Het EU Emissions Trading System (EU ETS) is een markt voor ‘koolstof’ op basis van emissierechten of emissiecertificaten. De bedoeling is de emissie van CO2 te verminderen door te laten betalen voor uitstoot. Met dit instrument beweert de Europese Commissie 40% van de CO2-uitstoot aan te pakken. Door ETS zou volgens de Commissie sinds de invoering in 2005 de uitstoot in de Europese Unie gedaald zijn met 41 procent. In 2030 moet de vermindering op 62% komen te liggen.

Elk jaar nemen de emissierechten af. De bedrijven die uitstoten, moeten die rechten kopen van de Europese Commissie. De prijs van die emissierechten stijgt constant en de Commissie organiseert schaarste. Op enkele jaren evolueerde de prijs van 20 euro per ton CO2 naar bijna 100 euro per ton. De daling van het aantal rechten is 4,3 % per jaar tussen 2024 en 2027 en 4,4% tussen 2028 en 2030.

Een aantal industriële bedrijven krijgt gratis emissierechten op basis van hun goede prestaties en op basis van hun uitstoot in de voorgaande jaren. Wanneer ze meer uitstoten moeten ze bijkopen. Het systeem past op die manier in een groene degrowth-strategie. Bepaalde sectoren zoals energiecentrales op basis van fossiele brandstoffen moeten altijd emissierechten kopen.

Weerstand afkopen

De milieubeweging wil van die ‘gratis’ emissierechten voor de milieuvriendelijkste Europese bedrijven per sector af. Critici beweren echter dat het zo niet meer loont om steeds milieuvriendelijker te produceren. Daarom dat het nieuwe akkoord gratis emissierechten gaat voorzien voor bepaalde energiebedrijven. De Europese Commissie voorziet ook een Moderniseringsfonds om de energiesector aan te moedigen.

Eigenlijk koopt de Europese Commissie zo de weerstand in bepaalde lidstaten af door bepaalde sectoren uitzonderingen te geven. Andere sectoren moeten vervolgens dan weer wel plots emissierechten kopen. Daarbij zou ook de afvalverbrandingssector deel moeten gaan uitmaken van het ETS-systeem vanaf 2028. Afval is weliswaar geen fossiele brandstof, maar afvalverbranding staat ook op het lijstje van de te sluiten sectoren van de milieubeweging.

Invoerheffingen

Om het concurrentiële nadeel door de emissierechten van bepaalde industrieën te compenseren voert de EU een Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) in voor de invoer van cement, aluminium, kunstmest, stroom, waterstof, ijzer en staal. Deze producten moeten bij invoer in de EU een zogenaamde CO2-taks (CABM) betalen om de prijzen gelijk te trekken. De logica is daarbij dat door de emissierechten de prijs in de EU veel hoger is en de invoerders dus een invoerheffing moeten betalen als in het land van productie geen gelijkaardige CO2-emissierechten betaald worden. Dit zou in regel zijn met de handelsakkoorden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

Ondertussen schaft de EU de gratis emissierechten af. Ook daar voorziet de EU in een Innovatiefonds om te compenseren indien de Europese bedrijven op de wereldmarkt te duur zouden blijken.

De zeevaart komt eveneens in het ETS-systeem. Reders van grote zeeschepen zullen dus ook moeten emissierechten kopen. Voor bepaalde landen in de EU komt er een plafond om de scheepvaart te beschermen. Met het Moderniseringsfonds en het Innovatiefonds kocht de Europese Commissie landen zoals Griekenland, Portugal en Slovenië af om zo’n akkoord te bekomen. Aardgasprojecten komen in principe niet in aanmerking voor die fondsen, maar ook daar voorziet de EU in uitzonderingen.

De conclusie is eens te meer dat andere lidstaten veel beter zijn in de koehandel met de EU om hun sectoren te beschermen dan de federale regering.

 

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.