fbpx


Economie

Consumptiefederalisme versus financiële responsabilisering




Onze jeugd wordt opgevoed in de geest van ‘de tering naar de nering zetten’. We gaan alleen maar geld uitgeven als we daartoe de middelen hebben. Schulden worden in principe alleen aangegaan voor productieve investeringen, die de investeerder toelaten er meer geld uit te halen dan er in de initiële investeringen gekropen is. Het is het basisprincipe van gezond financieel beheer. Wie daartegen zondigt gaat vroeg of laat aan onderuit. Een privébedrijf dat zijn laars lapt aan dit principe gaat…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Onze jeugd wordt opgevoed in de geest van ‘de tering naar de nering zetten’. We gaan alleen maar geld uitgeven als we daartoe de middelen hebben. Schulden worden in principe alleen aangegaan voor productieve investeringen, die de investeerder toelaten er meer geld uit te halen dan er in de initiële investeringen gekropen is. Het is het basisprincipe van gezond financieel beheer. Wie daartegen zondigt gaat vroeg of laat aan onderuit.

Een privébedrijf dat zijn laars lapt aan dit principe gaat failliet. Bij de overheid ligt het wat anders, daar een land in principe niet failliet kan gaan. Als het zijn schulden niet kan aflossen, komt het land in gebreke, krijgt het een slechte kredietrating, en zal het geen middelen meer kunnen aantrekken op de financiële markten. Maar het land zelf, en zijn bevolking, blijft bestaan. Dit in tegenstelling tot een failliet bedrijf dat juridisch verdwijnt.

De overheid hangt voor haar inkomsten vooral af van de belastingen, die de lopende uitgaven dekken. Door de stijgende overheidsuitgaven is de belastingdruk almaar toegenomen. In België bedraagt het overheidsbeslag nu ongeveer 55%, maar tijdens de coronacrisis steeg het zelfs boven 60%! De overheid kan ook schulden aangaan om investeringen aan te gaan, bijvoorbeeld in de verkeersinfrastructuur.

De Oosterweelverbinding rond Antwerpen is een mooi voorbeeld: als de omsluiting rond Antwerpen beëindigd is, zal dit heel voordelig zijn voor de ontsluiting van de Antwerpse haven. Goederen aangekomen via schepen kunnen overgeladen worden op vrachtwagens, die dan gemakkelijker rond Antwerpen kunnen rijden. Nu zijn er immers veel files, die tot veel tijdsverlies leiden. Deze gaan voor een groot stuk verminderen, hetgeen tot grotere winsten voor de bedrijven kan leiden, en hogere belastinginkomsten. Ook ecologisch is er een minder zichtbaar voordeel, daar er minder CO²-uitstoot van de trucks zal komen.

België slechte leerling

Een overheid die haar financiën in evenwicht houdt en enkel schulden aangaat voor de financiering van productieve investeringen, doet aan financiële responsabilisering. In België is dit niet het geval: het begrotingsdeficit bedroeg in 2021 4,9% van het bruto binnenlands product (BBP) ondanks de forse groei van 6,2% na corona. Dit jaar wordt een deficit van 4,7% verwacht. De overheidsschuld bedraagt ongeveer 108 % van het BBP.

We moeten dus allen een jaar ‘gratis’ werken, en dan nog is er steeds schuld. Het erge is dat een groot gedeelte van het deficit gebruikt wordt voor lopende uitgaven, zoals bijvoorbeeld de sociale zekerheid die het grootste deel van de federale uitgaven voor bijna 100 miljard euro tot zich neemt. Gelet op de vergrijzing, en daaraan gekoppeld de hogere pensioen- en ziekteuitgaven, zal dit niet gauw verbeteren als er niets fundamenteel verandert.

Consumptiefederalisme

België leidt trouwens sterk onder het consumptiefederalisme. Men gebruikt de federale staatsstructuur, en daaraan gekoppeld de verkregen financiële autonomie, om veel geld uit te geven. In Vlaanderen volgt men nog enigszins de principes van financiële responsabilisering, maar in Brussel en Wallonië maakt men er zich niet te veel kopzorgen over. Recent deden de diverse Franstalige partijen voorstellen die allen in die richting wezen:

– de Parti socialiste (PS) rijfde het wettelijk minimumpensioen van 1.500 euro al binnen, maar wil dit nu reeds toekennen na een carrière van slechts 10 jaar;

– de Franstalige partijen, Ecolo op kop, willen aan de 25-jarigen een cadeau-cheque van 25.000 euro geven. De liberale MR eveneens, maar mits enkele voorwaarden. De PS dringt aan op een basisinkomen voor deze jongeren;

– de Europese Commissie maakte bekend dat België finaal niet 5,9 miljard euro krijgt uit het coronaherstelfonds, maar slechts 4,5 miljard euro. Het geld dient onder andere voor investeringen in duurzaamheid. De daling is een gevolg van de sterkere dan verwachte economische groei in 2021, die op zijn beurt voor een groot gedeelte toe te schrijven is aan de royale Belgische coronasteun. Ons land betaalt dus tweemaal: enerzijds door de overdreven binnenlandse pandemiesteun, anderzijds indirect door minder Europese steun. De federale en Vlaamse regering beslisten om dit financiële gat op te vullen vanuit hun algemene begroting. Wallonië wil echter een beroep doen op de federale solidariteit, omdat het vorig jaar reeds hard getroffen werd door de overstromingen. Men vergeet er wel bij te zeggen dat er rond de beheersing van het waterdebiet, bij de barrage van de Vesder stroomopwaarts, hoogstwaarschijnlijk belangrijke fouten zijn gebeurd.

Opbouw pensioen

Het pensioenstelsel werd ingevoerd in 1889 door de toenmalige Duitse kanselier Bismarck, vanaf de leeftijd van 70 jaar! De bedoeling was dat de werknemers na een carrière van 45-50 jaar voldoende gewerkt en ‘gespaard’ hadden om daarop een beroep te doen. Door de stijging van de welvaart en de gezondheidszorg leven we nu allemaal veel langer dan toen, terwijl de meesten ook minder lang werken. Dit laatste wil men nu tegen gaan met hervormingen.

Maar als men de werknemers reeds na 10 jaar carrière een wettelijk minimumpensioen garandeert van 1.500 euro, dan stemt dit in feite overeen met 6.000 euro over een loopbaan van 40 jaar. Hoeveel gepensioneerden hebben dit?

De houding van de PS was ook laagwaardig toen het zei dat de hervorming van het pensioenstelsel er nu niet meer moet komen, daar ze hun buit reeds binnen hebben. De Vlaamse Vivaldi-partijen hebben zich dus weer laten ringeloren, en in feite moeten ze het minimumpensioen terugdraaien als er binnenkort geen grondige en duurzame hervorming komt.

Jongerencheque

Het is enigszins normaal dat jongeren aan het begin van hun loopbaan het minder breed hebben. Dit geldt voor iedereen, en ze moeten leren werken om het geleidelijk aan beter te hebben. Maar ze hebben ook minder lasten: er zijn nog geen omvangrijke gezinsuitgaven, en de aankoop van een huis gebeurt in veel gevallen rond de leeftijd van 30 jaar.

Deze recente gebeurtenissen tonen duidelijk aan dat Wallonië wil blijven teren op het federale, en dus ook het Vlaamse geld. Van financiële responsabilisering is geen sprake. In tegendeel: met zulke voorstellen geeft men een verkeerde boodschap om de lage werkzaamheidsgraad van 60 tot 65% op te krikken. Hoe kan men dan de mensen nog echt motiveren om meer en langer te gaan werken? Dit is noodzakelijk om de lopende uitgaven, vooral die uit pensioen en ziekteverzekering, te kunnen financieren. Zeker niet door zomaar cadeaus uit te delen. Het is in feite onverantwoordelijk gedrag. Vooral als je weet dat er genoeg werk is in België: sommige sectoren, zoals de bouw en het transport, doen voor 24% van het werk een beroep op buitenlandse gedetacheerden. Als er een recessie komt zal er tijdelijk minder krapte op de arbeidsmarkt komen, maar ze zal daarna zeker weer snel opkomen.

Wie betaalt?

Wallonië en Brussel hebben het trouwens niet breed op financieel vlak, met een begrotingsdeficit en hoge schuld. Ze doen dus voorstellen die ze niet kunnen dragen. Als ze volledig zelf voor hun beslissingen zouden opdraaien, zouden ze wel twee keer meer nadenken. Conclusie: in feite draait Vlaanderen er voor op.

Wallonië en Brussel torsten eind 2021 met 40% van de bevolking een overheidsschuld van meer dan 50 miljard euro (cf. Vlaanderen: 30 miljard euro), en het is op weg om tegen 2025 ongeveer 200% van hun regionale inkomsten te bedragen. Met de hoge inflatie hebben ze nu wel ‘geluk’, want daardoor daalt de schuld reëel met 10%. Maar dit blijft niet duren. En het is al zeker geen oplossing voor de lange termijn.

Neem het roer in handen

Het verschil in werkzaamheidsgraad tussen Vlaanderen en Wallonië is de laatste 70 jaar steeds maar toegenomen, tot boven de 10% nu. Het is een feit dat Henegouwen en Luik in de jaren ’60 en ’70 afgezien hebben van de sluiting der steenkoolbekkens en de crisis in de staalnijverheid. Maar dit is bijna twee generaties geleden. Andere gelijkaardige regio’s die met eenzelfde probleem geconfronteerd werden doen het nu veel beter. We verwijzen maar dicht bij huis naar Belgisch en Nederlands Limburg. Het wordt tijd dat men in Wallonië stopt met zelfbeklag, en het roer stevig in handen neemt. Er zijn genoeg mogelijkheden:

– vereenvoudig de staatsstructuur langs Franstalige kant;

– slank het overheidsapparaat af (meer dan 25% van de tewerkstelling), en moedig het privé-initiatief aan… Ga voor efficiëntie;

– stimuleer het werken bij de inactieven die niet officieel werkloos zijn: geef daartoe de juiste boodschap. Hervorm ook Forem (de Waalse tegenhanger van de VDAB), die geen goede track record heeft in het activeren van werklozen;

– plaats bekwame personen op sleutelfuncties, los van politieke banden;

– pak iedere corruptie stevig aan. In 2016 brak het schandaal uit rond de intercommunale Publifin en haar dochter Nethys, toen bleek dat politieke mandatarissen duizenden euro’s opstreken in adviesraden waar ze soms helemaal niet aanwezig waren. Maar de CEO, PS-lid en burgemeester van Ans Stéphane Moreau, mocht tot eind 2019 aanblijven in Nethys tot bleek dat ze de telecomoperator VOO voor een appel en een ei verkocht hadden aan een derde. Voor zijn ontslag streek hij aanvankelijk samen met zijn kompanen nog miljoenen euro’s schadevergoeding op. Bij deze operatie was ook de oprichter van het pharmabedrijf Mithra, ondernemer Fornieri, betrokken. Het was het begin van het einde voor hem. En dit allemaal ten koste van de arme Walen die eigenlijk ook verantwoordelijk zijn daar ze toch hun politici verkiezen…

Solidariteit heeft zijn grenzen

In de recente OVV-bevraging van 2022 hadden de Vlamingen gezegd dat ze solidair willen zijn met Wallonië, maar er zijn grenzen. Bijna de helft van de Vlamingen (45%) vindt dat de transfers van Vlaanderen naar Wallonië beperkt moeten zijn in de tijd, en dat Wallonië duidelijke voorwaarden en doelstellingen moet krijgen om deze transfers vanuit Vlaanderen te kunnen behouden (47%). Het moet dan ‘nu’ wel serieus veranderen.

Paul Becue

Paul Becue is lic. Rechten, TEW en Diplomatieke Wetenschappen. Hij heeft een lange ervaring in de financiële sector. Zijn boeken over kredietverzekering gelden als de referentie.