fbpx


Cultuur
Dylan

De blowin’ in the wind van Bob Dylan

Zingende historicus en psycholoog



Op Pinstermaandag is de Amerikaanse zanger Bob Dylan tachtig jaar geworden. Dat is niet geluidloos en onzichtbaar verlopen. Niet dat Dylan daar zelf ‘schuldig’ aan is. Pas half puber en hij kreeg irritante jeuk van adoratie en huldigingen. En die is met de jaren alleen maar toegenomen. Om dat te vermijden schuwt hij persoonlijk contact, zelfs met wie het oprecht goed met hem meent. Pingpongspel Het mooiste voorbeeld van de afkeer van Dylan voor pracht en praal is de toekenning…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Op Pinstermaandag is de Amerikaanse zanger Bob Dylan tachtig jaar geworden. Dat is niet geluidloos en onzichtbaar verlopen. Niet dat Dylan daar zelf ‘schuldig’ aan is. Pas half puber en hij kreeg irritante jeuk van adoratie en huldigingen. En die is met de jaren alleen maar toegenomen. Om dat te vermijden schuwt hij persoonlijk contact, zelfs met wie het oprecht goed met hem meent.

Pingpongspel

Het mooiste voorbeeld van de afkeer van Dylan voor pracht en praal is de toekenning van de Nobelprijs Literatuur in 2016. Het gedoe er rond liet hij aan zich voorbijgaan. Na heel wat pingpongspel tussen de spreekbuis van de zanger en het Zweedse Nobelcomité werd een compromis bereikt. Zijn goede vriendin, zangeres en dichter Patti Smith, mocht de prijs tijdens de plechtigheid in ontvangst nemen. Een goed geregisseerde show was het, meer niet, want de werkelijke overhandiging gebeurde in april 2017. Hij trad toen op in — niet toevallig — Stockholm. Nog voor hij opkwam had hij bij wijze van spreken achter gesloten deuren, de oorkonde en de cheque gekregen.

Om het bedrag, € 819 000, daadwerkelijk op zijn bankrekening te zien verschijnen moest er aan een tweede voorwaarde worden voldaan: het indienen van een lezing. Elke prijswinnaar moet dat doen. Het is een verantwoording waarom de gelukkige vindt dat hij de prijs verdient. Ook Dylan heeft dat gedaan. De toespraak duurt een klein half uur en hij valt NIET te bekijken maar WEL te lezen en te beluisteren via de website van de Zweedse Nobel Academie.

De aversie van Bob Dylan voor deelname aan openbare gebeurtenissen gaat zeer ver. Wie denkt dat Dylan een goede band heeft met zijn muzikanten, heeft het fout. Ze zijn, brutaal gezegd, niet meer waard dan de instrumenten die ze bespelen, gebruiksvoorwerpen. Niet dat hij minachtend op hen neerkijkt, nee, hij is correct en beleefd tegen ze, maar meer dan praktische praat in verband met de wijze waarop ze de liedjes brengen, is er tussen de zanger en de muzikanten niet. Buiten de studio of de artiestenfoyer is er geen onderling contact.

Vriendenkring

Een vriendenkring heeft Dylan wel. Zij het een beperkte, waarvoor hij alles maar dan ook alles over heeft. Zoals voor de leden van de groep The Band. De intense verstandhouding zal er wel mee te maken hebben dat de muzikanten geen amateurs waren, maar integendeel klassiek geschoold. Bovendien waren hun liederen gelieerd met de Amerikaanse geschiedenis. Dat vindt Dylan zeer belangrijk, ik kom er zo meteen op terug.

Ook Johnny Cash mocht tot de intimi van Dylan gerekend worden. Voorbeeld. Bij de opname van de LP Nashville Skyline in 1969, komt Johnny Cash toevallig langs in de studio. Bob en Johnny slaan een praatje en logisch daaruit volgend zingen ze samen een lied van Neil Young, ‘Girl from the North Country’. Het wordt opgenomen en hoewel Johnny Cash zich af en toe verspreekt en de uitvoering een keer uit balans gaat, zijn beide performers best tevreden. De opname wordt niet overgedaan. Waarom niet? Omdat van de uitvoering een grote waardering voor elkaar uitstraalt. Wat zij belangrijker vinden dan een perfecte opname.

Verslaggever

Het belang dat Bob Dylan hecht aan de Amerikaanse geschiedenis blijkt uit de teksten van zijn liederen. Die zijn vaak fout begrepen. Vooral in het begin van zijn parcours. Hij wordt weggezet als protestzanger. Tegen dat etiket heeft Dylan zich van meet af aan verzet. Hij schreef namelijk geen protestliederen, maar bracht op poëtische wijze verslag uit over de protestbewegingen en wat ze teweegbrachten. Het zijn getuigenissen van een evoluerende maatschappij. En al Dylans daarop volgende liederen hebben een historische schaduw. Bob Dylan is dus op eigen wijze een historicus.

De titelsong van de plaat John Wesley Harding uit 1967 gaat over een man die te vergelijken valt met Robin Hood en Jan de Lichte. Het openingsvers van het lied is zo helder als het water van Lake Tahoe. Ik citeer: ‘John Westley Harding / Was a friend to the poor / He trav’led with a gun in ev’ry hand / All along this countryside / He opened many a door / But he was never known / To hurt an honest man//’ Einde citaat.

Hoogliederen

Maakt Dylan liederen die over zijn eigen leven en gevoelens gaan, over een versleten, uitgebluste relatie, een breuk, lijken zij sterk op Bijbelse Hoogliederen, zij het in hedendaagse vorm. Die liederen zitten in de boeggolf van Dylans cultuur. Hij mag zich dan gedurende korte tijd als christen gedragen, zijn Joodse roots blijven dominant aanwezig. Voor hem werken die liederen therapeutisch. Hij is dus zijn eigen psycholoog.

Het oeuvre van Bob Dylan is kort samengevat enerzijds een persoonlijke evolutie en anderzijds een getuigenis van een maatschappij in beweging. Dat heeft hij, gecamoufleerd, op plaat gezet en de wereld kond gedaan met Blood on the Tracks in 1975. Sinds die plaat zijn de jeugdjaren van Dylan voorbij. De titel is de switch van jeugd naar volwassenheid. Met, vrij vertaald, bloed op de sporen.

Zal de interne keuken van Dylans ziel ooit worden begrepen? Nee. Dylan schermt zijn persoonlijk leven zeer goed af. Geen blootlegging van zijn ziel en evenmin van zijn hart, want de stap van de ene voet kan niet gemaakt worden zonder de steun van de andere.De hoge wal rond zijn persoon komt doordat hij geen verantwoording wil afleggen over gedrag en overtuiging. Ze zitten in zijn liederen en hun teksten en muzikale vorm moeten voor de buitenstaander voldoende zijn. Bob Dylan wil geen prediker zijn, geen profeet, geen leider, geen heilige. Gewoon een Getuige van Zichzelf.

Denk ik.

[ARForms id=103]

Guido Lauwaert

Guido Lauwaert is regisseur, acteur, auteur, columnist en recensent voor o.a. Het Laatste Nieuws, NRC Handelsblad, Knack en Doorbraak.