fbpx


Binnenland, Economie
energie

De complete politieke stilstand van De Croo

Overlegcomité Energie bleek niet meer dan mediamomentje om oude beslissingen te presenteren



Met veel bombarie kondigde de federale regering vorige week het Overlegcomité Energie aan voor woensdag 31 augustus. Als een soort superregering zou die even de problemen gaat oplossen, zo leek de boodschap. De enige superlatief blijkt dat het Overlegcomité gewoon het meeste van hetzelfde brengt. Gemorrel in de marge in het kwadraat. Wat het ergste is aan dat hele Overlegcomité Energie dat om 15.00 uur ging samenzitten? Dat elke aandacht die een journalist eraan geeft een politiek cadeau is. Een…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Met veel bombarie kondigde de federale regering vorige week het Overlegcomité Energie aan voor woensdag 31 augustus. Als een soort superregering zou die even de problemen gaat oplossen, zo leek de boodschap. De enige superlatief blijkt dat het Overlegcomité gewoon het meeste van hetzelfde brengt. Gemorrel in de marge in het kwadraat.

Wat het ergste is aan dat hele Overlegcomité Energie dat om 15.00 uur ging samenzitten? Dat elke aandacht die een journalist eraan geeft een politiek cadeau is. Een bevestiging van het enige doel ‘to be seen to be doing something’. Cameramomenten en media-aandacht voor de negentien excellenties die deelnamen, en dan vooral premier Alexander De Croo. Een kwaadaardige geest zou zeggen dat De Croo het hele politieke toneeltje enkel opzette om nog maar eens in de tv-studio’s te mogen opdraven.

Federaal crisisplan

Wat houdt het federaal energieplan of ‘federaal crisisplan voor de sterk stijgende energieprijzen’, dat het Overlegcomité Energie op een paar uurtjes in elkaar bokste, juist in? Vage beloften over aanpakken van overwinsten (die de Raad van State toch zal vernietigen), veel oproepen aan banken en energieleveranciers en wat koketteren met bestaande maatregelen.

De federale regering besliste de bestaande steunmaatregelen voor de bevolking (btw-verlaging en sociaal tarief voor een miljoen huishoudens) te verlengen. Helaas deed ze weer niks om de eenmanszaken, de kmo’s, dezelfde voordelen te geven. Zogenaamd omdat die de btw toch kunnen aftrekken. Nochtans is die btw niet volledig aftrekbaar en belast de fiscus die energiefacturen vaak als voordelen in natura. De kleine zelfstandige valt dus niet onder ‘de bevolking’.

De regeringen vragen de banken om de zwaarst getroffen gezinnen te beschermen ‘via uitstel van hypotheekaflossingen’. Vervelend detail is dat schulden, naarmate mensen die uitstellen, enkel dreigen op te lopen. Uitstel is geen afstel. Met een groen sausje komt daar de volgende mededeling bij dat de banken middelen zullen ontwikkelen om de toegang tot energiebesparende maatregelen te verruimen. De regeringen beweren dat ze gesprekken voeren met de energieleveranciers zodat consumenten eenvoudig een afbetalingsplan krijgen.

Verkiezingspraat

De aankondiging dat de federale regering maatregelen zal treffen om de overwinsten van de energiesector af te ‘romen met het oog op de financiering van een solidariteitsfonds’ klinkt als verkiezingspraat.

In het persbericht stond ook een nogal hallucinante passage, die bijna letterlijk de uitleg is die minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) de dag voordien in de Kamercommissie Energie uitsprak. ‘Dankzij haar centrale ligging in West-Europa en de sterk verbonden netwerkinfrastructuur met onze buurlanden neemt ons land toch een unieke positie in op het gebied van bevoorrading. Die centrale ligging beschermt ons.’

De federale regering pocht dat wat gas betreft de ‘slots’ op de LNG-terminal van Zeebrugge al enkele maanden bijna volledig gevuld zijn. Tevens pocht ze dat de gasopslagplaats in Loenhout voor meer dan 80% gevuld is. Een gasvoorraad goed voor acht dagen verbruik in België (volgens de minister twaalf dagen). Maar het goede nieuws luidt: ‘… waardoor we meer dan een maand voorlopen op de vraag van de Europese Commissie’.

Uitstel onderhoud om boel draaiende te houden

Allemaal maatregelen die al bestonden voor de vorming van het Overlegcomité. Net als de volgende mededeling wat de elektriciteit betreft. De federale regering meldt dat de producenten werd gevraagd een maximale beschikbaarheid te garanderen ‘door het geplande onderhoud van de installaties deze winter uit te stellen tot de lente’. Een ander oud nieuwtje in de aanbieding was: ‘De exploitant werd tevens verzocht de mogelijkheid te onderzoeken om de definitieve stillegging van Tihange 2 uit te stellen tot uiterlijk 31 maart 2023’. Over de sluiting van Doel 3 in oktober, geen woord. De regering vraagt dus één kernreactor één maand langer open te houden.

Deze hypocriete vraag is niet verwonderlijk. Van de negentien excellenties in het Overlegcomité behoorden zes tot Groen/Ecolo.

De regeringen herhalen vooral populistische praat over de falende markteconomie. Ze poneren dat de huidige groothandelsprijzen voor gas en elektriciteit disproportioneel hoog zijn, zodat een marktinterventie zich opdringt. ‘In Azië bedraagt de groothandelsprijs van LNG 150 euro per MWh en in Amerika 30 euro per MWh. Er is geen enkele reden waarom de gasprijzen in Europa (300 euro per MWh) een veelvoud van deze prijzen zouden moeten bedragen, terwijl het slechts voor een paar euro per MWh naar Europa wordt getransporteerd.’

Marktfalen of politiek falen?

Dat die gasprijs het gevolg is van een systeem van gasbeurzen gedomineerd door speculanten, en dat de EU dit gedoogt, durven de regeringen niet hardop zeggen. Zelfs de stroomprijs die het gevolg is van het marginal pricing system (marginaal prijszettingssysteem) van de EU noemen ze niet bij naam. ‘Net als de hoge gasprijs weerspiegelt de groothandelsprijs voor elektriciteit niet langer de productiekosten van een kWh aan elektriciteit. Een groot deel daarvan wordt opgewekt door (hernieuwbare en nucleaire) productie-eenheden die niet met stijgende brandstofkosten worden geconfronteerd. In Europa gaapt er een diepe kloof tussen de kosten en de prijzen. De markt functioneert niet meer.’

Dus haalden de regeringen het fabeltje nog maar eens boven dat de federale regering al maanden met een ‘plan voor prijsplafonds’ of prijs-caps leurt bij de EU. Merkwaardig detail is dat dit plan nooit in de agenda terechtkwam en niemand ooit dat plan kon lezen. ‘We moeten dus ingrijpen. Daarom pleit België sinds maart op Europees niveau voor een plafond voor de gasprijzen, en voor een herziening van de elektriciteitsprijzen.’

De Croo loopt al dagen rond te bazuinen hoe goed dit idee wel is en dat de Europese Commissie het genegen zou zijn. ’We zijn verheugd te zien dat hier op Europees niveau eindelijk werk van wordt gemaakt.’ Al herhaalt De Croo dat dagelijks (maandag in Stavanger, dinsdag in de Kamercommissie Energie en woensdag dus in het Overlegcomité): het blijft politieke propaganda, zolang dat prijsplafonneringsplan niet gekend is en ze niet erover op EU-niveau onderhandelen. Gratuite verkooppraatjes, net zoals dat zinnetje dat De Croo ook dagelijks gebruikt in zijn toespraken: ‘De goedkoopste energie is degene die we niet verbruiken.’

Oude wijn in nieuwe zakken

De uitbreiding van de doelgroep voor de sociale tarieven (ten gunste van één miljoen huishoudens) was al besloten. Het plan was er al om de accijnzen op benzine en diesel te verlagen, maar dit blijkt in de praktijk een dode letter. De 6% btw op elektriciteit en gas was al besloten. De financiële compensatiemaatregel voor stookolie eveneens oud nieuws.

Die groene saus lijkt wel het enige op de menu. Zo bepleit het Overlegcomité de bevordering van de investeringen in duurzame oplossingen en isolatie. En belooft de federale regering de bestaande maatregel, om de btw voor investeringen in zonnepanelen, zonneboilers en warmtepompen te verlagen van 21% naar 6% voor woningen die minder dan 10 jaar oud zijn, te verlengen (maatregel geldig tot eind 2023). De maatregel om de btw voor afbraak en heropbouw tot 6% te verlagen, is onder dezelfde voorwaarden tot eind 2023 verlengd. Maatregelen die blijkbaar niet bedoeld zijn voor wie zijn of haar energierekening niet meer kan betalen.

Overwinsten afromen als wondermiddel

Alles moet komen van de maatregelen om de overwinsten die bepaalde energiebedrijven momenteel boeken ‘af te romen’. Hoe gaat de regering dat doen? Met comités samen te stellen die dit grondig gaan onderzoeken. ‘Een werkgroep van deskundigen van de CREG, de FOD Economie en de FOD Financiën moet nagaan waar die overwinsten zich bevinden, of ze in België kunnen worden aangepakt en welke fiscale en juridische instrumenten daarvoor kunnen worden ingezet, zonder het gelijke speelveld in de energiesector in het gedrang te brengen.’ Klinkt allemaal heel doortastend. Een kroniek van een aangekondigde dood, als het ware.

Bovendien: wat is de consument met afgeroomde woekerwinsten? Hoeft hij of zij daardoor zijn of haar veel hogere energiefactuur niet te betalen? De regering zou in plaats van zich te verlekkeren op het inpikken van woekerwinsten beter het maken van woekerwinsten aanpakken. Dan moet de consument ze niet betalen in de hoop dat na belastingen een aalmoes via het ‘solidariteitsfonds’ terugkeert in zijn portemonnee.

Gefixeerd op belastingen

Die fixatie op belastingen is bijna ziekelijk. De regering wil de belastingen op kernenergie laten stijgen, terwijl ze in onderhandelingen zit met Engie over de levensduurverlenging van die kernreactoren. Het volgende klinkt weinig geloofwaardig: ‘Via een extra heffing als onderdeel van de verdelingsaanslag […] wordt dit jaar van 750 naar 838 miljoen opgetrokken, een bedrag dat volledig over de consumenten zal worden herverdeeld.’

Een fraaie pancarte moest het energieplan illustreren. De bottomline is dat na het Overlegcomité de prijzen enkel zullen blijven stijgen. Het enige zinnige dat uit het Overlegcomité Energie kwam zou wel eens het volgende advies kunnen zijn: ‘De regering roept de Belgen en de bedrijven ook op om hun verbruik te verminderen en het goede voorbeeld te geven.’ Een paar dingen zijn duidelijk. De regeringen zien enkel belastingen als oplossingen en doen voor de rest een beroep op banken en energiebedrijven om de burger koest te houden.

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.