fbpx


Multicultuur & samenleven

De leugen van het diversiteitsbombardement

Van multicultuur tot 'superdiversiteit'


superdiversiteit

Waar men ook gaat of werkt: de heilsleer van de 'diversiteit' wordt ons allen ingelepeld. Het koesteren van die diversiteit zou de weg van de toekomst. zijn Maar welk samenlevingsmodel of ideologie zit er achter die diversiteitsmantra? Bent u diversiteitsconform? In welke sector men ook actief is, overal wordt men gebombardeerd met moralistische lofzangen over 'diversiteit'. Een voorbeeld: de Vlaamse leerkrachten worden 'opgevoed' tot diversiteit door het Steunpunt Diversiteit en Leren. Een van hun belangrijkste 'diversiteitscompetenties' dat dit steunpunt decreteert…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Waar men ook gaat of werkt: de heilsleer van de ‘diversiteit’ wordt ons allen ingelepeld. Het koesteren van die diversiteit zou de weg van de toekomst. zijn Maar welk samenlevingsmodel of ideologie zit er achter die diversiteitsmantra?

Bent u diversiteitsconform?

In welke sector men ook actief is, overal wordt men gebombardeerd met moralistische lofzangen over ‘diversiteit’. Een voorbeeld: de Vlaamse leerkrachten worden ‘opgevoed’ tot diversiteit door het Steunpunt Diversiteit en Leren. Een van hun belangrijkste ‘diversiteitscompetenties’ dat dit steunpunt decreteert is: ‘diversiteit positief benaderen’. Dat kritiekloze en positieve mantra van de diversiteit wordt nu alle leraren, maar ook alle studenten of ambtenaren ingelepeld, soms onder druk van negatieve evaluaties en diversiteitsscreenings.

Diversiteit: deel van het leven

Even voor alle duidelijkheid: diversiteit kan zeker een troef zijn. En wie zijn geschiedenis kent, weet dat er in steden zoals Antwerpen bijna altijd een grote diversiteit heeft bestaan, denk maar aan de Duitse of de joodse gemeenschappen bij het begin van de vorige eeuw. Dat die diversiteit met onder meer kapitaal van Duitse reders zoals Osterrieth heeft bijgedragen tot de groei van Antwerpen tot een van de grootste havens ter wereld, zal wellicht niemand bestrijden. Noch dat het project van de Nieuwe Orde-beweging bijzonder verderfelijk is uitgedraaid en ze in die waanzin onder meer joodse promotoren van de Vlaamse cultuur zoals Harry Klagsbald, vertegenwoordiger van uitgeverij Manteau, naar de kampen lieten sturen wegens ‘volksvreemd’ aan de vermeende zuiverheid.

Maar er bestaat een groot verschil tussen het aanvaarden van diversiteit als inherent deel van leven en samenleving en het kritiekloos ophemelen ervan. Waarom de huidige cultus van de diversiteit, waaraan men zich steeds moeilijker kan onttrekken, tenzij men in de carrière en sociale netwerken serieuze averij wil oplopen?

Diversiteit en maatschappelijk vertrouwen

Die eenzijdige cultus van de ‘diversiteit’ is alvast niet gebaseerd op wetenschappelijke gronden. Alle sociologen leren vandaag dat voor een solidaire samenleving er een minimale samenhang nodig is: sociaal kapitaal en vertrouwen. Een van de belangrijkste hedendaagse bestuurswetenschappers, Robert Putman, concludeerde in werken als Diversity and Community in the Twenty-first century dat diversiteit in de samenleving net dat vertrouwen en sociaal kapitaal ondergraaft, althans op korte termijn – de lange termijn blijft koffiedik kijken.

Waarover in de sociale wetenschappen weinig discussie over bestaat, is dat de huidige welvaartsstaat met de sociale zekerheid samenhangt met de groei van een sterkere natiestaat. Die wist enige eenheid in de diversiteit te brengen via het onderwijs, massamedia en een gedeeld verhaal om een minimale gemeenschappelijke identiteit te creëren. De welvaartsstaat en het vertrouwen in de samenleving groeiden vooral na de Tweede Wereldoorlog toen de scherpe kantjes van de diversiteit en conflictlijnen tussen gelovigen en ongelovigen, rijken en armen, Franstaligen en Nederlandstaligen werden weg gevijld en ingeruild voor een gemeenschappelijke (Amerikaanse) droom. The sky was the limit…

Vanaf eind vorige eeuw werd die natiestaat weer uitgehold door de razend snel globaliserende wereld en economie. De diversiteit zowel economisch, etnisch als religieus groeide weer sterk en leidde tot grotere spanningen en wantrouwen. Angstige of verongelijkte groepen, bange blanke middenklassers en Trump voters of ontredderde moslimmigranten, ze trekken zich allen steeds meer terug in hun eigen al dan niet ingebeelde gemeenschappen. De ‘diversiteitskosten’ stijgen zienderogen. Het merkwaardige is dat vooral zij die zich voordoen als voorstander van een warme samenleving en de welvaartstaat vooral die mantra van de diversiteit en identity politics aanheffen en veel minder die van de nood aan een minimale collectieve identiteit. Hoe valt dat alles met elkaar te rijmen?

Hoe divers is de diversiteit?

Een eerste belangrijke vaststelling om het diversiteitsbombardement te begrijpen, is dat het in de praktijk niet gaat om een werkelijke diversiteit. Toen de nieuwe Vlaamse regering een poos terug het project van een Vlaamse Canon lanceerde als deel van strategie om de Vlaamse identiteit te versterken, maar binnen een inclusief en Europees kader, regende het hoon en kritiek, vanuit progressieve hoek die het diversiteitsmantra zo koestert. Hoe durven ze het concept van een ‘Vlaamse identiteit’ meer concreet proberen te maken? Diversiteit is blijkbaar heilig, maar niet als het gaat om de Vlaamse identiteit, want dan gaat het plots om iets ‘conservatiefs’ — zelfs wanneer in zo’n canon ook plaats moet zijn voor de donkere zijden van onze geschiedenis zoals collaboratie. Dan houdt de bandeloze liefde voor de diversiteit op, ondanks het credo van de grote linkse voordenker August Vermeylen: ‘Vlaming zijn om Europeeër te worden’.

Wanneer diezelfde regering binnen het decreet van sociaal-cultureel volwassenenwerk stappen zet om verenigingen zoals de Unie van Turkse Verenigingen — niet bepaald een bolwerk van democratische progressiviteit — ertoe te dwingen om meer inclusief en minder segregerend te werken, luiden alle linkse partijen van Groen tot PVDA, opgejaagd door het linkse vakbonds- en verenigingenforum Hart boven Hard, de alarmbelprocedure van het reglement van het Vlaams Parlement wegens ‘discriminatie om ideologische redenen’.

Iedereen minderheid

Diversiteit die maar selectief wordt geapprecieerd, is geen echte diversiteit. Waar gaat het dan wel om?  De ‘multiculturele samenleving’ werd door vele beleidsmakers zoals Angela Merkel dood verklaard. Onder meer wegens het gebrek aan  integratie aan de kant van de vaak laaggeschoolde nieuwkomers en de weerstand bij een deel van de allochtonen. Nu die droom van multiculturele integratie zienderogen schipbreuk leidt,  kiezen progressieve weldenkenden de vlucht voorwaarts. Het probleem van integreren lost zich immers — letterlijk — op, als we onze hoop richten op de nieuwe modeterm: de ‘superdiverse samenleving’. Dat bekt lekker en is nog niet aangebrand. Maar eigenlijk komt dat begrip neer op de veronderstelling dat het huidige model met een westerse Leitkultur snel verleden tijd zal worden in de westerse landen die migratiesamenlevingen worden.

Het nieuwe model wordt het ‘Brusselse model’: iedereen is een minderheid. Waarom dan nog jammeren over canons of integratieproblemen? Iedereen moet zich in die superdiverse samenleving integreren. Iedereen een beetje allochtoon. Iedereen moet zich in die superdiverse samenleving integreren. En niet te versmaden: de moeilijke wij-zijkloof kan mits wat goede wil in het museum van oude gedachten worden opgeborgen.

Dat men zo via een multicultureel achterpoortje een extreemlinkse droom denkt te verwezenlijken van het neerhalen van de gehate, oude burgerij is mooi meegenomen… (Dat die wordt ingeruild voor een weinig solidaire, transnationale bovenklasse van professionals, daarover maakt men zich minder zorgen omdat vele promotoren van de superdiversiteit internationaal gerichte hogeropgeleiden zijn.)

Lappendeken van ingebeelde gemeenschappen

De nieuwe ‘superdiverse’ heilsleer baseert zich op ideeën en principes als het zich trainen in ‘multiperspectiviteit’; zich inleven in de positie van de andere. Op zich erg waardevolle principes, maar in de praktijk van de oprukkende fanatieke, al dan niet geïmporteerde, godsdiensten en door rancune en internet gedreven imaged communities lijkt die kantiaanse geloofsbelevenis in het vermogen om de andere mens als meer dan louter een middel te beschouwen nogal mager. Vooral omdat de vele linkse voordenkers van die ‘superdiverse’ samenleving net allergisch zijn van het begrip ‘collectieve identiteit’ — vooral wanneer het gaat over een westerse identiteit.

Wie vooral baat lijken te hebben bij de gebalkaniseerde ‘superdiverse’ samenlevingen zijn multinationale groepen en mediareuzen zoals Google, Amazon, Facebook en Apple die zich in de leemtes wurmen die de verdampte gemeenschap en natiestaat achterlaat en nieuwe platformen en ontmoetingsruimtes voor allerlei ‘ingebeelde gemeenschappen’ aanbieden. En vele mediaproducten die de vervreemde en eenzaam surfende en zoom’ende burger-consument moeten troosten en sussen met content die vooraf gescreend is opdat die niet kwetsend of explosief kan zijn voor één van de vele maatschappelijke eilandjes. De semi-gemilitariseerde ‘superdiverse’ zones in Brussel tonen aan hoe snel het vuur in de lont kan geraken. Is dat het soort diverse samenleving die wij willen? Heeft iemand van die herauten van de ‘superdiverse’ samenleving enig idee hoe die ‘samenleving’ bij elkaar gehouden wordt, behalve vage principes, vurig maakbaarheidsgeloof en Bart Somers’ illiberale praktijktests en -controles?

Chris Ceustermans

Chris Ceustermans was journalist bij De Morgen maar leeft nu van en voor de literatuur.