fbpx


Politiek

De mensen, de overheid en de wijsheid



Aangeboden door deze bibliotheek


Dit plus-artikel wordt u aangeboden door deze bibliotheek die voor u een abonnement nam.

Vindt u het interessant? Neem dan vandaag uw eigen gratis proefabonnement van 30 dagen.



De peiling-conclusie waaraan je bij nadere beschouwing alle andere conclusies kan vastknopen is dat volgens zeven op de tien Vlamingen alleen de overheid moet opdraaien voor de hogere energieprijzen. Nog erger, maar in dezelfde lijn: één op de drie Vlamingen blijkt volstrekt geen probleem te zien in almaar rodere begrotingscijfers. Dat is, denken ze, een zorg van de overheid en niet ons probleem. Maar juist dat is een probleem, misschien wel het grootste van onze democratie. Als het over politiek…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De peiling-conclusie waaraan je bij nadere beschouwing alle andere conclusies kan vastknopen is dat volgens zeven op de tien Vlamingen alleen de overheid moet opdraaien voor de hogere energieprijzen. Nog erger, maar in dezelfde lijn: één op de drie Vlamingen blijkt volstrekt geen probleem te zien in almaar rodere begrotingscijfers. Dat is, denken ze, een zorg van de overheid en niet ons probleem.

Maar juist dat is een probleem, misschien wel het grootste van onze democratie. Als het over politiek of beleid gaat, koesteren nogal wat mensen redeneringen die ze, als het over hun privébelang zou gaan, zonder de minste twijfel als infantiel zouden verwerpen. Vanwege aantoonbaar onjuist en aantoonbaar onrealistisch.

De overheid heeft geen eigen geld

Dat gaat overigens over meer dan het kennelijk ontbrekend besef dat de overheid alleen maar het geld heeft dat ze eerst bij de mensen via de belastingen heeft opgehaald. (En als dat niet genoeg is, wordt er geleend. Maar ook die leningen moeten ooit worden terugbetaald. En omdat de overheid geen eigen geld heeft, komt ook die rekening bij diezelfde mensen terecht. Het financiële probleem van de overheid is dus ons probleem).

Dat probleem is breder dan het waanidee dat er een wezenlijk verschil zou zijn tussen de eigen portemonnee en die van de staat. (De mensen proberen van het geld dat ze binnenkrijgen iets over te houden. Om te gebruiken als het moet. De overheid doet dat nooit. Ze heeft niet alleen al het geld nodig dat ze krijgt, ze heeft ook altijd geld tekort. Al jaren. Ondanks de hoogste belastingdruk in het Melkwegstelsel. Maar de mensen vinden die almaar groeiende schuldenberg geen probleem: hebben wij niets mee te maken… Ze dolen).

De wijsheid van het volk

De indruk ontstaat dat the wisdom of crowds het laat afweten. Niet alleen als het over geld gaat. Uitspraken als Alle buitenlanders buiten of Alle migranten zijn welkom kennen nogal wat aanhang, terwijl de ware wijsheid ons voorhoudt dat een politiek gebaseerd op een van beide kreten onhaalbaar, onwenselijk en dus onjuist is.

Dat is intrigerend. Het toont niet het failliet van de wijsheid van het volk; dit waanidee is door de verzamelde politiek en de verzamelde media systematisch in ons bewustzijn gedruppeld: je hebt de overheid, en dan heb je ons, de mensen. Respectievelijk subject en object, zij die beslissen en zij die ondergaan, gescheiden door een hoge muur. Maar het is ontzettende onzin.

Omdat het haaks staat op de werkelijkheid, en het bovendien het geloof in goed, democratisch bestuur ondermijnt. Maar paradoxaal genoeg heeft het democratisch bestuur zelf dit probleem gecreëerd: men heeft de schijn gewekt van de overheid als een verre suikeroom, die royaal en zonder veel nadenken geld uitdeelt.

De extremen

Juist doordat de pers (ook zonder veel nadenken) als een infuus van die valse gedachte heeft gefunctioneerd (bijgestaan door onze ontelbare experts), is onze samenleving zo vatbaar geworden voor de extremen van links en rechts. Voor de illusie dat er te ontsnappen valt aan de werkelijkheid, aan het l’état, c’est nous, en dat we de problemen eenvoudig zouden kunnen oplossen, bijvoorbeeld door de rijken te laten betalen. (In dat verband heb ik minder goed nieuws: de rijken, dat zijn u en ik.)

Vanuit dat perspectief – in wezen een verhaal over een bedrieglijk discours – is het gebazel over de herverkaveling van het politieke landschap futiel. Als ik bij Bart Tommelein lees dat hij de zin niet meer ziet van een liberale partij, maar kiest voor een ‘groter geheel dat de belangen van de mensen vooropstelt’ lees ik daarin meer dan de wanhoop van wie aan de macht wil blijven. Ik lees ook een bekentenis om u tegen te zeggen: die liberale partij is dus tot op heden niet met ‘de belangen van de mensen’ bezig geweest. Nou moe!

De middenklasse

Eén ding is zeker – ik geef het u op een blaadje: als alle zogeheten traditionele partijen samengaan, dan is dat voor de extreme partijen echt uitstekend nieuws. Die hebben trouwens om nog een andere reden de wind mee.

Aristoteles schrijft in de Politica over het belang van de middenklasse. Hij zegt dat een duurzame staat ervoor moet zorgen dat de middengroep aanzienlijk groter is dan de beide andere groepen, de armen en de rijken. Zijn leermeester Plato ging nog een stap verder en schreef dat als er in een staat alleen armen en rijken zijn, dat onvermijdelijk eindigt in twee staten die elkaar beoorlogen.

Misschien is dat wel ook ons probleem: door globalisering, door oorlog, door te weinig gecorrigeerd kapitalisme raakt het evenwicht van Aristoteles langzaam maar zeker verstoord. Zelfs als de middengroep vooralsnog groot genoeg is, dan zitten er in die groep te veel mensen die bang zijn dat ze weldra bij de onderkant terecht gaan komen. Omdat ze vrezen hun rekeningen niet meer te kunnen betalen. En angst pleegt riskant stemgedrag te stimuleren.

Solidariteit

Het is overigens best mogelijk dat Aristoteliaanse evenwicht te herstellen. Maar dat zal nooit via de suikeroom gaan. Ook nooit via de rijken. Wel via allemaal samen. Solidariteit, heet dat. De plicht om mee te doen. Als ik lees dat in dit land maar liefst een kwart van de 22 tot 64-jarigen niet werkt, dan is er naar alle waarschijnlijkheid een gebrek aan solidariteit.

Wie dat negeert, bedriegt en bedreigt eigenlijk op niet eens zo lange termijn de democratie zelf. En ik ben er zeker van: de mensen begrijpen dat.

En nog iets, met dank aan Georges-Louis Bouchez in De Zondag: als het waar is dat traditionele partijen banger zijn voor mediacommentaren dan voor het volk, dan is dat erg, voor die partijen. Maar het zegt natuurlijk ook iets over onze media.

Siegfried Bracke

Siegfried Bracke was gemeenteraadslid in Gent voor N-VA en Kamervoorzitter. Voordien was hij journalist bij VRT.