fbpx


Filosofie, Politiek
waarheid

De omkering van waarheid en leugen




Volgens de Amerikaanse schrijver Mark Twain (1835-1910) is het gemakkelijker om mensen te misleiden dan hen ervan te overtuigen dat ze bedrogen zijn. De auteur van De Lotgevallen van Huckleberry Finn leefde in een tijd waar de macht van de (sociale) media nog gelimiteerd was. Echter, de huidige gemediatiseerde samenleving, met een voortdurende stroom aan nieuws en spektakel, wisselt de fundamentele waarheid van de overlevering steeds meer in voor de vluchtige leugens van het nu. Waarheidsmonopolie De Britse schrijver George…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Volgens de Amerikaanse schrijver Mark Twain (1835-1910) is het gemakkelijker om mensen te misleiden dan hen ervan te overtuigen dat ze bedrogen zijn. De auteur van De Lotgevallen van Huckleberry Finn leefde in een tijd waar de macht van de (sociale) media nog gelimiteerd was. Echter, de huidige gemediatiseerde samenleving, met een voortdurende stroom aan nieuws en spektakel, wisselt de fundamentele waarheid van de overlevering steeds meer in voor de vluchtige leugens van het nu.

Waarheidsmonopolie

De Britse schrijver George Orwell (1903-1950) waarschuwde in zijn roman 1984  voor een monopolie van de waarheid. De eenzijdige visie van het cultuur-, media- en entertainmentapparaat is problematisch, ook al omdat ze maar al te graag dienstmaagd speelt van de publieke en private geldschieters. Niet alleen het menselijk lichaam heeft vandaag een marktwaarde, ook de waarheid.

Door de afkeer van het transcendente overstijgt het denken van de hedendaagse burger amper nog het aardse niveau. De twijfel die eigen is aan de metafysica werd ingeruild in een blind vertrouwen in de ‘exacte’ wetenschap. Echter, de wetenschappelijke methode mag dan wel nauwkeurigheid vereisen, het is geen synoniem voor waarheid. Het doel van de wetenschap is niet de waarheid, maar door middel van observatie en experimenten de zintuiglijke wereld te analyseren en te begrijpen.

Wetenschap wordt en kan ook nooit als definitief beschouwd worden. Dit toonde de coronacrisis nog maar eens duidelijk, toen men onder invloed van ‘voortschrijdend inzicht’ al eens van ‘exacte’ mening durfde te veranderen. Het idee dat de wetenschap de enige grondslag voor politiek handelen kan zijn domineert het Westen en verspreidt daarmee eveneens het idee dat er maar één juist beleid mogelijk is. Deze pandemie toonde echter het tegendeel aan.

Gedachtepolitie

Het reduceren van het menselijk bestaan tot haar fysieke (en hedonistische) dimensie, met de focus op zoveel mogelijk individueel genot, creëerde een nihilistische samenleving waarin geen gemeenschappelijke waarheden meer konden bestaan. Zo is van oudsher het huwelijk bijvoorbeeld een sociale instelling die haar grondslag in de natuur vindt, waarin man en vrouw complementair en potentieel vruchtbaar zijn. Geen enkele menselijke beschaving heeft dit verbond ooit opengesteld voor personen van hetzelfde geslacht.

Deze eeuwenoude waarheid werd ingeruild voor de leugen dat de invoering van het homohuwelijk een belangrijke stap was in de bevrijding van de burger ten opzichte van een verleden vol discriminatie. Aangezien sommige burgers het niet altijd eens zijn met deze nieuwe inclusieve en diverse waarheid, is het soms nodig om ze te op te leggen.

Zo komen er ook steeds meer wettelijke verboden op afwijkende meningen onder de noemer ‘haat’, ‘discriminatie’ en ‘vul-zelf-een-fobie-in’, waarna een Orwelliaanse Gedachtenpolitie (lees: diversiteitsmedewerkers, Unia, onderwijs, media, etc.) ervoor zorgt dat de burgers er geen ‘illegale’ opvattingen op na houden of zichzelf tenminste censureert.

Onwetendheid is kracht

De Franse filosoof Montesquieu (1689-1755) waarschuwde al halverwege de achttiende eeuw voor deze autoritaire wending: ‘Il n’y a pas de plus grande tyrannie que celle qui est perpétrée sous le bouclier de la loi et au nom de la justice (De grootste tirannie is die gevoerd onder bescherming van de wet en in naam van de gerechtigheid). Woorden worden instrumenten van leugens ten dienste van machthebbers. De naakte feiten zijn vandaag in de media ook steeds meer vervangen door een ‘constructieve’ (lees: politiek correcte) storytelling. Opinie wordt verkocht als informatie. ‘Onwetenheid is kracht’ was ook een van de leuzes van de almachtige Partij in Orwells 1984.

Een ander voorbeeld van hoe de waarheid leugen wordt, was de controverse rond de nieuwe kieswet in de Amerikaanse staat Georgia waarbij de kiezer zich vanaf nu moet kunnen identificeren met een officieel document. Iets dat in eender welk Europees land de logica zelve is voor een eerlijk verloop van de verkiezingsstrijd, veroorzaakte in de VS een enorme verontwaardiging bij de Amerikaanse progressieven. Volgens de ‘woke’, of ontwaakten, viseerde deze maatregel minderheden. Meer dan duizend bedrijven, waaronder Amazon, McDonalds, Microsoft, PayPal, Uber, Airbnb, Starbucks, United Airlines en Pepsi, sponsorden daarna een ‘Civic Alliance’ die zich verzette tegen de nieuwe kieswet.

Het persbericht van de organisatie was een waarlijke omkering van de werkelijkheid in Orwelliaanse stijl: ‘Als bedrijven zijn we solidair met de kiezers in onze onpartijdige inzet voor gelijkheid en democratie. Wij zijn van mening dat de wetsontwerpen het stemmen moeilijker dreigen te maken ‘. Mensen vragen om een ​​identiteitskaart bij het stemmen, om fraude tegen te gaan, werd een aanval op ‘onpartijdighed’, ‘gelijkheid’ en ‘democratie’. De waarheid is blijkbaar heel fluïde.

Uw data, uw mening

Het is voor velen duidelijk dat het democratische politiek systeem vandaag niet echt in topvorm is. Partijen kiezen wie zich kandidaat mag stellen en wie er financieel gesteund wordt (met belastinggeld). Sinds kort gaan er ook steeds meer (progressieve) stemmen op om te mogen kiezen wie er mag stemmen. Zo zouden sommige burgers niet slim genoeg zijn om te kiezen voor die partijen die het best bij hun ideologische overtuiging of belang passen. De volgende stap is misschien gewoon de representatieve democratie afschaffen of verder uithollen ten voordele van uitgelote burgerraden die worden ‘begeleid’ door experten. Hoeveel mensen gaan er dan nog tegen zichzelf blijven liegen dat ze in een democratie, en in vrijheid, leven, zoals sommige promotoren ervan verkondigen?

De autoritaire tendens van de machthebbers wordt ook gestimuleerd door de nieuwe technologische ontwikkelingen. Social physics is een relatief nieuw wetenschapsgebied dat menselijk gedrag en sociale verschijnselen bestudeerd aan de hand van big data. Door middel van informatie uit uw telefoon, sociale netwerken, creditcards, internet, e-mail, etc kan men trouwens reeds vrij nauwkeurig bepaalde gebeurtenissen voorspellen. Deze kennis is zeer waardevol voor bedrijven, maar ook voor politieke machthebbers.

Hersenspoeling als vooruitgang

Burgers nemen beslissingen, beïnvloed door het ‘principe van sociale invloed’. Wie daarop kan anticiperen, beheerst het gedrag van mensen niet door dwang of door overtuiging, maar door vrijwillige imitatie. De massa wordt georiënteerd naar het beoogde doel. Vroeger heette dat hersenspoeling, vandaag vooruitgang. Terwijl de CEO’s van de big tech praten over hoe ze de wereld steeds vrijer willen maken, zorgen hun big data in de praktijk eerder voor de reductie van de mens tot digitale slaaf. Het doet denken aan een andere leuze van de Partij in 1984: ‘Vrijheid is slavernij’.

Om de waarheid vandaag nog te verdedigen heeft men de moed nodig van Don Quichote, het retorisch talent van Cicero en het doorzettingsvermogen van Job. De discussie over de waarheid en de leugen gaat ook over het recht op twijfel. Iets dat in deze binaire postmoderne samenleving steeds minder geoorloofd is. Maar zonder twijfel is er geen zoektocht naar de waarheid mogelijk. Dat wist de Franse Réné Descartes reeds: ‘Que pour examiner la vérité il est besoin, une fois dans sa vie, de mettre toutes choses en doute autant qu’il se peut.

[ARForms id=103]

Philip Roose