fbpx


Multicultuur & samenleven

De politieke stormpjes rond Ihsane Haouach

Over slimme en domme woordjes



Ze nam inmiddels onder druk ontslag als regeringscommissaris bij het instituut voor de Gelijkheid van mannen en vrouwen. Philippe Clerick mijmert naar aanleiding van het korte parcours dat Ihsane Haouach daar reed.  Het eerste politieke stormpje rond Ihsane Haouach, een Ecolo-adepte zonder lid te zijn van die partij, betrof haar erg orthodoxe hoofddoek. Kan zo’n opzichtig religieus symbool wel voor een regeringscommissaris bij het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen? Ikzelf ben geen liefhebber van zulke symbolen. Toen de…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Ze nam inmiddels onder druk ontslag als regeringscommissaris bij het instituut voor de Gelijkheid van mannen en vrouwen. Philippe Clerick mijmert naar aanleiding van het korte parcours dat Ihsane Haouach daar reed. 

Het eerste politieke stormpje rond Ihsane Haouach, een Ecolo-adepte zonder lid te zijn van die partij, betrof haar erg orthodoxe hoofddoek. Kan zo’n opzichtig religieus symbool wel voor een regeringscommissaris bij het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen? Ikzelf ben geen liefhebber van zulke symbolen.

Toen de priester Ignaz Seipel (1876-1932) bondskanselier van Oostenrijk werd, probeerde hij om de traditionele priesterkledij enigszins af te zwakken en de soutane en gekke hoed af en toe thuis te laten. Je ziet hem op foto’s vaak afgebeeld met weliswaar een Romeinse boord, maar verder met een geklede jas, een gewone broek, en soms zelfs met bolhoed op zijn hoofd.

Vele soorten islam

Maar goed. Er bestaan, naar het schijnt, vele soorten islam, en Ihsane behoort blijkbaar tot díe soort waar men de nonnentooi belangrijk genoeg vindt om die in het openbaar altíjd te dragen. Of die tooi ook iets zegt over haar opvatting over vrouwenemancipatie, seksuele moraal, gendersegregatie en letterlijke interpretatie van de Koran en de Hadith, dat kunnen we niet met zekerheid weten. We kunnen het haar vragen, maar dan begint ze misschien over racisme en seksisme, of krijgen we een glad antwoord waar we niet echt wijzer uit worden.

En ’t is precies zo’n glad antwoord dat voor een tweede politiek stormpje heeft gezorgd. In een interview met Le Soir sprak ze over de scheiding tussen Kerk en Staat, en zei dan meteen dat dát de discussie niet was. ‘La discussion n’est pas : est-ce qu’on remet en cause la séparation de l’Eglise et de l’Etat ? C’est : comment la décline-t-on avec un changement démographique ? C’est une évolution rapide …’

Dat is heel slim: je moet zelf altijd proberen te bepalen waar de discussie over gaat, en waar ze niet over gaat. Minder slim was de verwijzing naar de ‘changement démographique’ en dan nog ‘rapide’, wat een onwelwillende Nederlandsprekende als ‘snelle omvolking’ zou kunnen vertalen.

Décliner

Maar in zijn geheel is het een glad zinnetje. Neem nu het woordje ‘décliner’ dat Ihsane gebruikte, wat in overgankelijk gebruik twee betekenissen heeft: ‘afwijzen’ en ‘verbuigen’. ’t Is die laatste betekenis die hier van toepassing is: ‘verbuigen’, dat wil zeggen een woordvorm ‘koppelen’ aan een andere woordvorm zodat die zich daaraan in getal, geslacht en casus ‘aanpast’. Het Frans heeft, zoals bekend, een beperkte woordenschat en dan gaat men bestaande woorden in allerlei – vaak modieuze – betekenissen gaan gebruiken, zoals Ihsane deed met haar ‘décliner’: het principe van de scheiding tussen Kerk en Staat moet worden ‘verbogen’ navenant de demografische evolutie. Het principe moet worden ‘gekoppeld’ of ‘aangepast’ aan die evolutie, dat wil zeggen aan de grotere aanwezigheid van moslims.

Achteraf heeft Ihsane een alweer gladde rechtzetting geformuleerd. Ze had niet gesproken als regeringscommissaris maar in persoonlijke naam en ze had het woord ‘changement démographique’ niet mogen gebruiken. Maar voor de rest blijft ze bij haar standpunt: het principe van de scheiding van Kerk en Staat moet overeind blijven, maar het kan worden ‘aangepast’. ‘Ce principe pouvait se décliner selon les contextes.’ Alweer ‘décliner’. De verwijzing naar het vage ‘context’ vind ik overigens een achteruitgang vergeleken met het concretere ‘demografische evolutie’. Wat ze nu met ‘context’ bedoelt mag Joost weten. Misschien denkt Joost dat het eigenlijk nog altijd over dezelfde demografische evolutie gaat.

Moslimbroederschap

Uiteindelijk heeft de rechtzetting van Haouach haar niet veel geholpen en heeft ze haar ontslag als regeringscommissaris aangeboden. Volgens De Standaard kan dat te maken hebben met een rapport van de Staatsveiligheid waarin Haouach vermeld wordt in verband met de Moslimbroederschap. Wat er in het rapport staat, is verder niet bekend. Als ik mag raden: weinig substantieels. Geen kopie van een lidkaart, geen geluid- of beeldopnames van geheime vergaderingen, geen verslagen waar haar naam op figureert. Misschien heeft ze wel een vriendin gehad wiens broer in Frankrijk enzovoort: het soort informatie dat wijlen Walter De Bock bijhield over extreemrechts. Misschien behoort de specifieke vorm van haar hoofddoek wel tot de ‘circumstancial evidence.’
Zoals altijd zouden we de vraag aan de persoon zelf kunnen stellen. Sterker nog: Le Soir hééft de vraag aan Haouach gesteld, in hetzelfde interview waar ze ook haar Kerk-en-Staat-uitspraak deed. ‘Sommigen maken zich zorgen’, zei de journaliste, ‘over uw eventuele banden met het Moslimbroederschap.’ Haouach antwoordde: ‘Ik nodig iedereen uit om hier iets van te bewijzen. Ik heb niets te verbergen. Ik ken die beweging niet – ni de près, ni de loin’. Dat kán natuurlijk best waar zijn, Maar als Haouach nu eens wél geheime banden had met het Moslimbroederschap, wat zou ze dan zeggen aan Le Soir? ‘Ja, ik ken die broederschap. Ben al jaren lid. Fijne mensen. Echte democraten. Worden voortdurend in een kwaad daglicht geplaatst door kranten als de uwe.’ Dat is weinig waarschijnlijk.

Infiltranten

Trouwe lezers van mijn stukken op Doorbraak weten dat ik in vroeger tijden lid was van Amada, dat later PVDA werd. Ik het daar nooit erg ver gebracht, maar toch ver genoeg om te weten er op het hoogste niveau pogingen ondernomen werden om te infiltreren in de vakbond, soms openlijk maar vaak ook in het geheim. Het kwam zelfs voor dat geïnfiltreerde communisten het tot vakbondsleider brachten. Als een journalist zo’n vakbondsleider over zijn banden met Amada-PVDA had ondervraagd, zou hij die stellig hebben ontkend. Maar hij zou ook geen kwalijke zaken hebben verteld waarmee men de organisatie kon berokkenen. Zoals Haouach ook niets kwalijks vertelt over het Moslimbroederschap.
Ik blijf dus in het ongewisse over die mogelijk band met het Moslimbroederschap. Wat kan Haouach dan zeggen om mijn twijfel te verdrijven? Dit bijvoorbeeld: ‘Ik ken die Moslimbroederschap niet, maar ik heb erover gelezen. ’t Is een beweging die de moslimgemeenschap een slechte naam bezorgt. Ze streeft naar de islamisering van de maatschappij. Ze wil de sharia invoeren als basis voor de wetgeving. Ik zal ze als voorvechtster van vrouwenrechten bestrijden overal waar ik ze tegenkom.’ Dán wist ik redelijk zeker dat ze er niets mee te maken had.

Frans, Angelsaksisch, Belgisch

Nu, of Haouach ermee te maken heeft of niet, haar Kerk-en-Staat-uitspraak ligt geloof ik in de lijn van het streven van de Broederschap. Nochtans ben ik het op één punt eens ik  met Haouach eens. Er zijn inderdaad verschillende manieren om de scheiding tussen Kerk en Staat toe te passen. Er is, heel grof gezegd, het Franse model van strikte laïcité, het Angelsaksische model van pluralisme, en het Belgische model daar ergens tussenin. Zonder de ‘demografische evolutie’ zou ik eerder naar het Angelsaksische model neigen, maar dóór die evolutie neig ik meer naar de laïcité (3).  Liever geen kruisbeeld in de rechtbank, dan ernaast nog een halve maan, een Davidster en een boeddhabeeld. Hoe groter de moslim aanwezigheid in onze maatschappij, en ook hoe groter het ressentiment dat die aanwezigheid oproept, hoe strikter de staat moet zijn in zijn neutrale opstelling.
Ik vrees echter dat Haouach de tegenovergestelde evolutie op het oog heeft: meer de kant op van het Angelsaksische model. Op zich zou dat ook geen ramp zijn. Maar dan rijst de vraag of dat model geen tussenstap is naar nog een ander model, met een grotere greep van de godsdienst, meer bepaald zelfs van één godsdienst, op de maatschappij. Ihsame zelf is daar tegen, zegt ze. ‘Je considère qu’en aucune circonstance le religieux ne peut s’ingérer dans la gestion de l’État, ni prédominer sur le civil dans l’organisation de notre société.’ Prima. Maar er bestaan naar het schijnt, zoals gezegd, vele soorten islam. En sommige van die soorten – de Moslimbroederschap bijvoorbeeld – hebben daar misschien een andere mening over. In die omstandigheden schenk ik het liefst klare wijn – en met niet veel water erin.

 

Philippe Clerick

Philippe Clerick (1955) houdt een blog bij van wat hem te binnenvalt over Karl Marx, Tussy Marx en Groucho Marx. En al de rest.