fbpx


Politiek
democratie

De regeldruk overweldigt de democratie

EU zal medische regeldruk nooit kunnen beteugelen



Ik werd gebeld door een genuanceerde, middle of the road academicus. Hij besprak de problemen die EU-regelgeving oplevert voor de medische techniek. De autoriteiten die een stempel van goedkeuring moeten geven, zijn nationaal opgezet. Maar de boetes worden uitgedeeld door een ander orgaan. Medische professionals verliezen tijd aan bureaucratisch papierwerk. Deze tijd gaat af van mensen genezen die dit urgent nodig hebben. Hij zei: ‘De EU vereist een CE-markering voor (nieuwe) medische hulpmiddelen. Die markeringen worden afgegeven door onafhankelijke maar private organisaties. Het…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Ik werd gebeld door een genuanceerde, middle of the road academicus. Hij besprak de problemen die EU-regelgeving oplevert voor de medische techniek. De autoriteiten die een stempel van goedkeuring moeten geven, zijn nationaal opgezet. Maar de boetes worden uitgedeeld door een ander orgaan. Medische professionals verliezen tijd aan bureaucratisch papierwerk. Deze tijd gaat af van mensen genezen die dit urgent nodig hebben. Hij zei: ‘De EU vereist een CE-markering voor (nieuwe) medische hulpmiddelen. Die markeringen worden afgegeven door onafhankelijke maar private organisaties. Het is alsof de RDW in Nederland zou bestaan uit twee of drie partijen met te weinig capaciteit. Dit is in de VS beter geregeld. Daar is FCC toezichthouder én uitvoerder van de afgegeven markeringen.’

Bureaucratisch wespennest

‘De EU heeft, qua privacywetgeving, een oligopolische organisatie als Alphabet (Google en YouTube) op de knieën gekregen. Dat zou in Nederland alleen niet gelukt zijn. Maar je krijgt er veel bureaucratie voor terug die er tien à vijftien jaar terug nog niet was. CE-markering, privacywetgeving en contractueel samenwerken leidt tot nodeloos uitstel, vertragingen en kosten. Ik zou een appel willen doen op een “nieuw normaal”. Daarbij krijgen professionals en academici meer verantwoordelijkheden en vrijheden opdat we meer gedaan krijgen.’

Wie dit op de politieke agenda probeert te krijgen, stuit op een wespennest van bureaucratische instituties. Die dekken elkaar af en niemand durft er écht verantwoordelijkheid te nemen. Of je dit probleem nu links- of rechtsom benadert: het discours dat boven het landschap zweeft is méér veiligheid, minder risico’s en meer controle. Dit vertaalt zich per definitie in minder bewegingsvrijheid voor professionals en een oplopende regeldruk. Hij zei: ‘Dit is dus weer zoiets dat vanuit de EU is vastgesteld. Op lidstaatniveau bestaat er echter weinig animo om dit te handhaven. Maar wij moeten hier wel achteraan, anders krijgen we een boete. Die boete kan honderd procent van de omzet zijn.’

Gedwongen-feiten-politiek

Vanuit een helikopterstandpunt zag ik direct dat het eindstation van dit traject het caesarisme is. Wat hier parten speelt is de protestants-calvinistische insteek dat alles regelconform moet zijn. In menig andere EU-lidstaat veranderen ze helemaal niets aan de procedure. Ze zetten gewoon een paraafje onder de bestaande werkwijze en dan is het klaar. We betreden een tijdperk waarin after the fact rechtvaardigingen gemeengoed zijn: gedwongen-feiten-politiek. Ga verder met mensen genezen en negeer die boete.

Dan moet er uiteindelijk een boos persoon naar het ziekenhuis komen om die boete te innen. Daar staan dan de dokters klaar. Zij verklaren: ‘Luister, het betalen van die debiele boete betekent dat wij geen geld meer hebben om mensen beter te maken. En dit instituut bestaat vanuit de maatschappelijke verantwoordelijkheid om mensen te genezen. Als er mensen doodgaan door jouw bureaucratische procedure, dan heb ik hier de woedende familie van de patiënten klaarstaan. Zij hebben nog een appeltje met jou te schillen. Dus ga nu naar huis en steek die boete in je hol.’ Dit is hoe je dit varkentje wast. De bureaucraten kunnen voorts proberen om de politie te sturen. De politie zal echter hetzelfde verhaal van de dokters horen en eieren voor haar geld kiezen.

Nabijheidspolitiek

Het heeft geen zin om door te modderen met de politieke bureaucratie eromheen. Lees het boek Democratic Legitimacy (2011) van de Franse staatsrechtgeleerde Pierre Rosanvallon. Tegen de achtergrond van de globalisering verloren politici hun greep op de grote kapitaalstromen. Opgeslokt door de hectische cyclus van verkiezingscampagnes zijn volksvertegenwoordigers qua expertise voorbijgestoken door ambtenaren. Daarom richten ze zich op proximity. Het politiek bedrijf gaat puur om nabijheid. Dit betekent in de praktijk erkenningspolitiek en identiteitspolitiek. Steeds filmpjes opnemen waarin je je kiezers toont hoe betrokken je je voelt en hoe je je inleeft in hun situatie. Nabijheid betekent dat politici zichtbaarheid geven aan de problemen en gevoelens van hun achterban.

Maar dit laatste heeft dus helemaal niets meer te maken met het draaien aan de knoppen van de beleidsmachine. Er is geen verband met het bijsturen van de ambtelijke molen naar een levensbeschouwelijk gewenst maatschappijbeeld. Het heeft niets uit te staan met controle op de uitvoerende macht of het bijstellen van beleidsprocessen. Daar heb je namelijk én een doortimmerde wereldbeschouwing voor nodig én dossiervreters en beleidstijgers. Dat verschilt hemelsbreed van de politiek van proximity. Nabijheidspolitiek richt zich op het onderhouden van een achterban via directe identificatie. Veel zenden en snel scoren om hoog te blijven in de peilingen.

Caesarisme

Iets als een discussie over EU-gecertificeerde medische competenties en hoe dit spaak loopt binnen ambtelijke molens die niet op elkaar zijn afgestemd, komt nóóit op de agenda. Áls het al op de agenda komt, dan zal het frame van de voortwoekerende regeldruk en de belasting van dokters het afleggen tegen het frame. ‘De zorg moet veilig zijn en daarom moeten ziekenhuizen de procedures secuur naleven.’ Want als er ook maar één medische blunder is, dan weegt dit qua invoelingsvermogen véél zwaarder in de proximity-dynamiek dan de min of meer onzichtbare problemen in de back office van ziekenhuizen.

Zo zijn we uitgekomen bij het caesarisme. Want als je dus gewoon merkt — als dokter of als patiënt — dat het niet meer uitmaakt wat je stemt, omdat deze dynamiek hetzelfde blijft (véél zenden over de zorgen van de sector, maar niets kunnen veranderen aan de procedures), dan verdampt de essentie van wat het is om een representatieve democratie te zijn. Dat is niet wat Rosanvallon in zijn boek beschrijft. Maar dat is wél de (in zijn linksige academische omgeving onbespreekbare) gevolgtrekking.

Afrekenmoment

De kern van elke machtswisseling is een afrekenmoment. We kanaliseren echter ons ‘afrekensentiment’ naar politici die in wezen niet meer aan de knoppen van de beleidsmachine draaien, en die politieke debatten hoofdzakelijk gebruiken om te zenden en te resoneren met hun achterban.

Dit kan en zál niet lang goed gaan: het schip zal omslaan en dan is het caesarisme aangebroken. Het volk schuift een krachtdadige leider naar voren die op basis van persoonlijk gezag zijn macht uitoefent, buiten de officiële procedures om. Het leiderschapscharisma van de Caesar maakt de politieke macht weer zichtbaar voor het volk, waar de macht nu ondoorzichtig versnipperd is binnen bureaucratische instituties.

Vliegende keep

Volksvertegenwoordigers kunnen wel meer gaan ‘dossiervreten’ maar dat wendt het caesarisme niet af. [1] Zulke parlementariërs zijn ‘lastig’ voor het kabinet — hun partijleiders zetten hen niet meer op verkiesbare lijstplekken. [2] Door de politieke versplintering zijn fracties klein. Hierdoor moet iedereen ‘vliegende keep’ zijn met meerdere dossiers onder zich. [3] Het kost veel tijd om jezelf dossiers écht meester te maken – als plots het kabinet valt, dan ben je niet zichtbaar genoeg geweest en zal je niet worden herkozen. [4] Sowieso worden er zoveel moties aangenomen dat er onvoldoende capaciteit is om ze uit te voeren of de implementatie ervan te controleren. De academicus was het eens met deze analyses. Hij vreest dat dit het einde van de representatieve democratie betekent en ‘het kind met het badwater wordt weggegooid’.

De angst om het kind met het badwater weg te gooien is echter onterecht, want het kind is reeds in het badwater verdronken. Overal in het Westen kwamen liberale politici aan de macht met liberale beloften en ze houden hun posities vast. Het tegendeel is echter waargemaakt. Overal groeide de bureaucratie en de regeldruk stijgt en blijft stijgen — het einde is niet in zicht. Democratieën zijn gegijzeld door erkenningspolitiek en blijken structureel niet in staat om de oplopende regeldruk te temperen. Het is nu aan de mensen in het veld om daden te stellen, om hun eigen gang te gaan. Let the chips fall as they may.

Goed vs. kwaad

De academicus ziet een oplossing: ‘De oplossing is een nieuw idee van veiligheidsdenken waarbij bijvoorbeeld grote bedrijven die onvoldoende verantwoordelijkheid nemen, hard afgestraft worden terwijl professionals (medici) juist meer vrijheden krijgen. Zij hebben immers aantoonbaar een vermogen tot goed handelen. Dit punt past goed bij Hannah Arendt: we behoeven sterke instituties vol met mensen die goed van slecht kunnen onderscheiden.’

Het is discutabel of dit werkt. Een cursus over ‘goed van kwaad onderscheiden’ zou vandaag uitdraaien op een cursus keihard deugen, virtue signaling, Group Think en conformeren aan cultuurmarxistische zieligheidsretoriek. Ook is onduidelijk hoe je afdwingt dat deze bedrijven hun boetes niet gewoon afwentelen op personeel en afnemers. Laten we voor nu proberen zoveel mogelijk onnodige regelgeving weg te snoeien en — als er geen andere optie is — zo lang mogelijk te vertragen.

Sid Lukkassen

Sid Lukkassen (1987) studeerde geschiedenis en filosofie. Hij is onafhankelijk denker, vrijwillig bestuurslid van de Vlaamse Club Brussel en inspirator van De Nieuwe Zuil. Hij schreef onder andere 'Avondland en identiteit' en 'Levenslust en Doodsdrift'. Hij promoveerde op 'De Democratie en haar Media'.