fbpx


Economie
werkloosheid

De werkloosheidsregeling als heilige graal




Wopke Hoekstra, lijsttrekker van het Christen-Democratisch Appèl (CDA) is de pineut een slordige week voor de Nederlandse parlementsverkiezingen. Aanleiding is het feit dat uit de doorrekeningen van het CDA verkiezingsprogramma door het Centraal Planbureau (CPB), die op 1 maart bekend raakten, blijkt dat het CDA voorstander is van het terugbrengen van de werkloosheidsvergoedingen (WW-regeling) van 2 naar 1 jaar. Tijdens die periode heb je nu recht op 70% van je laatste salaris (met een bepaalde bovengrens). Daarna val je terug…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Wopke Hoekstra, lijsttrekker van het Christen-Democratisch Appèl (CDA) is de pineut een slordige week voor de Nederlandse parlementsverkiezingen. Aanleiding is het feit dat uit de doorrekeningen van het CDA verkiezingsprogramma door het Centraal Planbureau (CPB), die op 1 maart bekend raakten, blijkt dat het CDA voorstander is van het terugbrengen van de werkloosheidsvergoedingen (WW-regeling) van 2 naar 1 jaar. Tijdens die periode heb je nu recht op 70% van je laatste salaris (met een bepaalde bovengrens). Daarna val je terug op de ziektewet of de bijstand. Zaak is dus binnen die twee jaar weer aan de slag te raken.

Die periode moet, volgens het CDA, naar één jaar. Daar het voorstel uit de koker kwam van Wopke Hoestra zelf, een oud Mc Kinsey partner, kreeg hij alle zonden van Sodom en Gomorra over zich heen. Lekker handig zo vlak voor de verkiezingen. De media samengevat zou het een duivels idee zijn dat alleen maar kon ontstaan uit het deels gelobotomiseerde brein van een technocratische hufter die niet weet wat het is om werkloos te zijn. Niets nieuws uit de mediagierput, maar wel een gemiste kans, want de reductie van 2 naar 1 jaar was maar één element uit een breder plan, met enkele belangrijke aandachtspunten voor het Belgische model terzake.

Legitimering van een werkloosheidsstelsel

Iedereen begrijpt dat ieder werkloosheidsstelsel, ongeacht in welke vorm, gebouwd is op het principe van het collectiviseren van een ontslagrisico, door middel van het betalen van een bijdragepremie. Het is dus een soort van vangnet waar je op kan rekenen voor de periode dat je ‘in transitie’ bent naar iets anders. In België valt de werkloosheidsuitkering onder de vervanginkomsten, waarvan het woord alleen al doet vermoeden dat de uitkering bedoeld is voor langer dan de periode van transitie.

Hier is al een eerste breuklijn zichtbaar. Dient een werkloosheidsstelsel om mensen op structurele basis te voorzien van een vervanginkomen of om te voorzien in een vangnet tijdelijk van aard? Hoever rijkt de solidariteitsgedachte op dit punt? Zeker als de werkloosheidsvergoeding vaak (zeker wanneer samengeteld met andere sociale uitkeringen zoals kindergelden etc.) in de buurt komt van of zelfs het marktconforme inkomen van een bepaald deel van de beroepsbevolking overstijgt. Iets waar ik nog even op terugkom.

Een element in een breder begeleidend systeem

De redenering van het CDA is als volgt: je reduceert de termijn van 2 naar 1 jaar, je verhoogt de uitkering in die periode (dus hoger dan de bestaande 75% waar je 2 jaar recht op hebt) en je zorgt voor een begeleiding die maakt dat werklozen binnen dat jaar weer aan de slag zijn. De begeleiding is zo intens (en toch ook gefinancierd uit gemeenschapsgeld) dat mensen binnen dat jaar gegarandeerd weer een baan hebben. Dat zal niet noodzakelijk op hetzelfde niveau of tegen hetzelfde oude loon zijn, maar als je wil winnen moet je wel aan het spel meedoen.

Het CDA voorstel heeft veel weg van het Deense systeem waar een werkloze contractueel met de overheid overeenkomt dat beide partijen er alles aan zullen doen om het betreffende individu terug aan de slag te krijgen. Het is als het ware een wederzijdse resultaatsverbintenis die in de praktijk de nodig vruchten heeft afgeleverd. Klinkt niet bepaald als een kille neoliberale armoedemachine waar door sommige media voor versleten werd. De termijn is één jaar (in het voorstel) omdat je nu eenmaal niet meer nodig hebt als overbrugging.

Als onze Belgische werkloosheidscijfers en statistieken iets tonen, is het wel dat een werkloosheidssysteem zonder gedefinieerd eindpunt dat op de ene of de andere manier de bedoeling heeft mensen terug in het zadel te hijsen alleen maar kan eindigen in een eindeloze slakkengang. Meer nog, levenslange werkloosheid en zelfs intergenerationale werkloosheid zijn de resultaten die we observeren in bepaalde delen van ons land. Politici die mensen een leven lang in de werkloosheid gunnen hebben uiteindelijk ‘niets’ voor die mensen gedaan of betekend. Of toch ‘niets’ dat structureel waarde heeft.

Financiering en negatieve loonkloof

De tot één jaar gereduceerde ww (om bij het CDA voorstel te blijven) gecombineerd met een intensievere begeleiding (met resultaatsverbintenis) zou zo maar eens meer kunnen kosten dan de twee jaar uitkering zoals die nu bestaan. Het is dus geen kwestie van budgetten fijnknijpen. Maar de vraag naar de financiering is legitiem. Ook daar zijn antwoorden voor, inclusief voor de kwestie van de negatieve loonkloof tussen uitkeringen en salarissen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Een verhoging van het wettelijk minimumloon wordt steevast naar voren geschoven als een oplossing. Het is er evenwel een met vele gebreken. Ze drukt namelijk de vraag naar arbeid in het lagere segment uit de markt, waardoor we in een cyclische beweging terechtkomen door het steeds herintegreren van dezelfde groep (vaak laaggeschoolde) mensen.

Negatieve loonkloof anders aanpakken

Daarom ben ik zelf een voorstander van het (inmiddels goed gedocumenteerde) idee om het probleem van de negatieve loonkloof anders aan te pakken, namelijk aan de onderkant van het belastingsysteem. Ons belastingsysteem is aan de onderkant erg hard, met een jaarlijkse belastingvrije som (basisbedrag) van nauwelijks 8.990 Euro (aangiftejaar 2021).  In België hebben we bij de kleine inkomens lage brutosalarissen van 2.000 Euro per maand. Zowel de belastingvrije bedragen als de belastingschalen moeten hoger. Om te vermijden dat degenen het niet nodig hebben onterecht meeprofiteren kan je de verhoging limiteren tot jaarsalarissen met een bepaald maximumbedrag.

België zou er wel bij varen zo’n werkloosheidsuitkeringssysteem ook te overwegen. Je kan wat vrijkomt uit nu onbeperkte uitkeringen gebruiken om het verlies in belastinginkomsten aan de basis op te vangen. De werknemer heeft een aanzienlijk hoger inkomen (deels door zelfresponsabilisering) dan het ww-inkomen zonder dat er een hoger wettelijk minimumloon nodig is dat de vraag naar laaggeschoolde arbeid uit de markt drukt.

[ARForms id=103]

Luc Nijs

Luc Nijs is de bestuursvoorzitter en CEO van investeringsmaatschappij The Talitha Group en doceerde o.a. ‘Internationale kapitaalmarkten’ en ‘Bedrijfsfinanciering en -waardering’ aan de universiteiten van Leiden, Riga en Madrid. Hij is de auteur van een reeks boeken inzake internationale financiën, kapitaalmarkten, schaduwbankieren en aanverwante onderwerpen.