fbpx


Economie

De zwanezang van de oliesector

oliesector



In tegenstelling tot de big tech-bedrijven, bevinden de aandelen van de meeste oliebedrijven zich 50% onder hun topwaarde van enkele jaren terug. De reden is natuurlijk de coronacrisis die op een dubbel vlak een directe impact had op hun resultaten. De vraag naar olie is sterk gedaald, en als gevolg daarvan eveneens de olieprijs. Dit leidde tot slechte resultaten, zoals een verlies van 1,1 miljard USD bij Exxon Mobil voor het tweede kwartaal. Bij Shell was het nog erger met…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


In tegenstelling tot de big tech-bedrijven, bevinden de aandelen van de meeste oliebedrijven zich 50% onder hun topwaarde van enkele jaren terug. De reden is natuurlijk de coronacrisis die op een dubbel vlak een directe impact had op hun resultaten. De vraag naar olie is sterk gedaald, en als gevolg daarvan eveneens de olieprijs. Dit leidde tot slechte resultaten, zoals een verlies van 1,1 miljard USD bij Exxon Mobil voor het tweede kwartaal. Bij Shell was het nog erger met een verlies van 18,1 miljard dollar, wel na afschrijvingen op bestaande velden van 16,8 miljard dollar. Het aandeel van Shell bereikte begin oktober 2020 het laagste niveau in 25 jaar.

Slechte resultaten tweede kwartaal 2020

Door de gedaalde vraag was de olieactiviteit fors verlieslatend. Gelukkig werd dit bij sommige bedrijven gecompenseerd door hun andere activiteiten, zoals trading in energiederivaten (bijv. futures of termijncontracten op de olieprijzen).

De olieprijs is dus fors gedaald van bijna 70 dollar/barrel begin dit jaar tot 40 dollar/barrel nu, na een tussentijds dieptepunt van 20 dollar/barrel aan het begin van de lockdown. De daling werd nog in de hand gewerkt doordat Saudi-Arabië een tijdje de productiebeperkingen opblies. Dit drukte natuurlijk op de absolute marges van de oliemaatschappijen.

De twee vermelde factoren hadden een grote impact op het courante resultaat. Maar daarnaast gingen veel oliebedrijven over tot uitzonderlijke afboekingen van de olievoorraden als gevolg van de klimaatakkoorden. In 2006 was Exxon Mobil naar beurswaarde (bijna 500 miljard USD) het grootste bedrijf ter wereld, maar dit is al lang achterhaald door de Big Tech.

Klimaatakkoorden

Omwille van de klimaatdoelstellingen, die een sterke beperking op de CO2-uitstoot opleggen, zijn de oliebedrijven nu ook verplicht over te gaan op de afwaardering van de gas- en olievelden die waarschijnlijk niet meer geëxploiteerd zullen worden (de zgn. ‘stranded assets’). Daarnaast werd op basis van de in de toekomst verwachte (lagere) olieprijs ook overgegaan tot de depreciaties van andere velden. British Petroleum (BP) bond de bel aan de kat en ging over tot depreciaties van 17,5 miljard USD. Anderen zoals Chevron, Total, Shell … volgden. Wereldwijd zouden de olie- en gasmaatschappijen bijna 900 miljard dollar minwaarden moeten incasseren om de opwarming van de aarde te beperken tot de doelstelling van het akkoord van Parijs (maximum  stijging van 1,5° tot 2° tegen 2100).

Maar het klimaat heeft nog andere gevolgen. Gelinkt aan deze industrie is de petrochemie heel belangrijk, die allerlei plastiekvarianten (PVC, PET, …) op de markt brengt.  Maar de CO2-uitstoot is hoog, en zal dus beperkt moeten worden. De overheden kunnen dit in de hand werken door de CO2-taksen op fossiele brandstoffen op te trekken. Dit kan leiden tot innovaties die alternatieven voor olie inhouden, of tot een lager gebruik ervan. Hetzelfde doet zich voor op andere domeinen zoals bij de schoonmaakproducten. Zo kondigde het Brits-Nederlandse concern Unilever recent aan dat het tegen 2030 reeds willen stoppen met het gebruik van olie en andere fossiele brandstoffen bij de productie van zijn schoonmaakproducten door een beroep te doen op bio-alternatieven (op plantaardige basis).

Elektrische auto’s

Het klimaat plaatst ook eigenaardig genoeg de Europese Centrale Bank (ECB) voor een dilemma. De ECB voert een opkoopprogramma van obligaties uit voor in het totaal 1.470 miljard euro, om de rente laag te houden en de economie te ondersteunen. Daarbij koopt ze ook bedrijfsobligaties, zoals die van Total en Shell die volop investeren in gasprojecten. De ECB draagt op die manier indirect bij tot de opwarming van de aarde, en ze krijgt daarop kritiek.

In deze context moet men ook rekening houden met de opmars van de elektrische wagen. Het Amerikaanse Tesla was een pionier, maar alle grote automerken zijn er nu mee bezig. De batterij is daarbij cruciaal: er moeten wel voldoende laadpalen zijn. Ook de prijs moet competitief zijn. Blijkbaar komt de grens van 100 dollar per kilowattuur in zicht, waardoor de elektrische motor de klassieke verbrandingsmotor uit de markt kan prijzen.

Al deze elementen zullen zeker een impact hebben op de vraag naar olie in de toekomst. BP sloot onlangs niet uit dat het tijdperk van groeiend olieverbruik reeds achter ons zou liggen (de ‘peak oil’), en dat 2019 met 99,7 miljoen vaten per dag het jaar met het hoogste verbruik zou geweest zijn.

Schalieolie- en schaliegas

Men kan zich afvragen wat de gevolgen ervan zullen zijn voor de schalieolie-industrie in de VS. De exploitatiekosten van schalieolie zijn veel duurder dan bij gewone ruwe olie, en de industrie heeft een oliemarktprijs nodig van 45 tot 50 dollar/barrel. Nu is die dus verlieslatend.

De schalie-industrie kwam op gang een goede tien jaar geleden. Daardoor slaagden de VS erin hun aandeel in de wereldolieproductie op te voeren tot 10%. Ze werden zo opnieuw een grote exporteur en stonden op het punt Rusland van de tweede plaats te stoten als olie-exporterend land. Het is trouwens de reden waarom Saudi-Arabië besliste de productiebeperkingen begin maart op te heffen na een mislukt overleg met Rusland: men wilde de Amerikaanse schalie-industrie treffen.

300 miljard depreciaties

En men slaagde daarin ook gedeeltelijk. De productie werd door de lage olieprijs grotendeels stilgelegd. Deloitte stelde dat de industrie tot 300 miljard euro depreciaties moest doorvoeren, of de helft van de geschatte waarde van al die bedrijven. Een van de allereerste bedrijven in de sector eind de jaren 90 en nu een van de grootste, Chesapeake Energy, moest op basis van Chapter 11 bescherming vragen tegenover zijn schuldeisers. Om zijn sterke expansie te financieren had het immers een grote schuldenberg gecreëerd.

De olieproductie doet het over het algemeen niet goed in de VS. In augustus waren er slechts ca. 175 boortorens actief tegenover ca. 765 een jaar geleden. Gevolg van dit alles is dat bijna 100.000 werknemers hun job verloren hebben in deze sector.

Olieproducerende landen

De VS zijn echter een goed gediversifieerde economie die deze klap kan opvangen. De lage olieprijs heeft op macro-economisch vlak veel grotere negatieve gevolgen voor de economie van andere olieproducerende landen. Armere landen zoals Iran, Nigeria, Algerije, Libië, Venezuela, Irak en Angola hebben een hogere olieprijs nodig om hun overheidsbegroting in evenwicht te houden. Maar ook het schatrijke Koeweit kan aan de huidige prijzen zijn lopende uitgaven zoals lonen van het overheidspersoneel niet meer financieren aan de huidige olietarieven, en moet een beroep doen op het staatsfonds dat fungeert als een soort spaarpot voor post-olietijden.

Dit is echter niet voldoende. Al deze landen moeten er eens serieus werk van maken om hun economie te diversifiëren met de olie-inkomsten. Zo niet stevenen ze af op een catastrofe. Dit is niet voor de nabije toekomst, maar kan er toch sneller komen dan gedacht gelet op de intense zoektocht naar alternatieven voor olie.

Conclusie

De oliemaatschappijen zullen deze moeilijke periode wel doorkomen, vooral als de olieprijs weer stijgt. Want na corona, als de economie herneemt, zal dit wel gebeuren. Anderzijds worden ook zij meer en meer geconfronteerd met de uitdaging dat deze fossiele brandstof (net zoals gas) minder populair wordt met de jaren omwille van de CO2-uitstoot. Als energiebedrijf is het belangrijk dat zij op de kar van de hernieuwbare energie springen. Shell kondigde zo aan dat het met Eneco een groot windmolenpark in de Noordzee zal oprichten. Tegelijkertijd werd een (duur) olie-uitwinningsproject in de diepe zee van de Golf van Mexico voor onbepaalde duur uitgesteld. Ook BP en Total besloten om veel meer geld in hernieuwbare energie te stoppen.

Daarnaast kwam er het bericht dat Shell ca. 10% van de 83.000 werknemers zal ontslaan om 2,5 miljard USD te besparen. Shell is niet alleen: BP en Chevron kondigden ook ontslagen rond 10 % van hun werknemersbestand aan.

De oliebedrijven die geen transitie ondergaan zijn ten dode opgeschreven. Het is nu nog te vroeg, maar men kan dit vergelijken met de omschakeling van de analoge fotografie naar de digitale. Het bekendste slachtoffer daarbij was Kodak. En ook hier zou dit wel eens sneller kunnen komen dan verwacht wanneer de elektrische wagen zijn marktaandeel in de automarkt op kruissnelheid brengt.

Paul Becue

Paul Becue is lic. Rechten, TEW en Diplomatieke Wetenschappen. Hij heeft een lange ervaring in de financiële sector. Zijn boeken over kredietverzekering gelden als de referentie.