Media
journalistiek

Digitaal versnelt de pas

Het einde van de papieren krant werd reeds op het einde van de vorige eeuw fors voorspeld. De digitale revolutie stond immers voor de deur en de lezer werd met positieve argumenten geconfronteerd. Waarom zou die nog naar de krantenboer lopen als hij het leesvoer snel en milieuvriendelijk met een knip in huis kan halen? Een papieren krant bij het ontbijt zou dan ingeruild worden voor een tablet. Toch liep het niet onmiddellijk zo’n vaart. Iemand zei ooit in dit verband terecht: ‘bringing a newspaper publisher to change is like bringing a child to the dentist’. De aarzeling van de uitgevers draaide rond het verlaten van de comfortzone met overheidssubsidiëring. Ook de concurrentie van grote internetspelers op de digitale advertentiemarkt speelde een rol. Maar er is verandering op til.

Eerst de cijfers

Belgische uitgevers gingen in tegenstelling tot andere landen zeer behoedzaam te werk. Er werd vaak moeizaam gecommuniceerd en ook het cijfermateriaal werd niet altijd correct geïnterpreteerd. Voor cijfergegevens kon men echter steeds terecht bij het Centrum voor Informatie over de Media (CIM), zowat de enige betrouwbare bron. Toch heeft ook het CIM een moeilijke periode gekend. Bernard Cools, voorzitter van de technische commissie, heeft echter orde op zaken gesteld en stabiliseerde de verschillende onderzoeken. De presentatie van de CIM-cijfers werd in een andere vorm aangeboden, waarbij rekening werd gehouden met nieuwe verkoopformules. De verkoopcijfers 2018 van de Belgische dagbladen werden nu bekendgemaakt. Hieronder staan ze, voor wat de print exemplaren betreft, in contrast met de cijfers van 2017, 2015, 2010 en 2005.

Print   2018   2017   2015   2010   2005
Nieuwsblad  201.779  213.793  239.274  259.643  286.979°
Standaard   76.593   80.157   86.350   91.107   81.382
Laatste N.  232.590  242.783  270.059  286.420  284.577
Morgen   31.478   34.738   40.488   54.829   51.051
Gazet van A.   73.095   78.272   86.880  100.196  112.660
Belang Limb.   80.728   84.123   88.935   98.272  100.058
De Tijd   24.296   25.400   27.204   34.271   37.293
Totaal Nl.  720.559  759.266  839.190  924.738  953.950
Le Soir   46.956   52.394   58.415   80.644   96.311
Sud Presse   67.138   74.529   86.298  113.905  128.375
Libre Belg.   27.225   29.122   33.032   41.895   46.960
Dernière H.   31.543   34.604   41.433   63.095   86.160
L’ Avenir   63.322   71.531   78.747   91.378   98.939
L’ Echo    8.396    9.089   10.274   15.946   17.862
Grenz-Echo    7.623    7.932    8.618    9.887    9.873
Totaal Fr.   257.203  279.201   316.817  416.750   484.489
Alg. Totaal   977.762 1.038.467 1.156.007 1.341.488 1.438.439

Bron: CIM – ° inclusief Het Volk

De verkoopcijfers van de Belgische kranten daalden in 2018 in hun gedrukte vorm met 5,8%. Er werden dus 60.705 exemplaren minder verkocht dan een jaar voordien. In Vlaanderen ging het om 38.707 exemplaren. Uit bovenstaande tabel blijkt bovendien dat de dalende verkoop van gedrukte exemplaren reeds jaren aan de gang is. In Vlaanderen blijven de populaire titels de grootste. Over de taalgrens is de toestand dramatischer. Niet alleen de betere titels als Le Soir en La Libre boeren er achteruit, ook een populaire krant als La Dernière Heure krijgt er rake klappen.

Maar er worden dus ook digitale kranten verkocht en de sector hoopt dat die het verlies van de papieren exemplaren compenseren. Een optelsom van print en digitale nummers biedt in een laatste kolom het eindresultaat.

Digitaal   2018   2017    2015   Aantallen

  18 <> 17           

18 print +

 Digitaal

Nieuwsblad   15.860   11.792    10.639   + 4.068   217.639
Standaard   27.062   20.383    14.185   + 6.679   103.655
Laatste N.   22.128   14.651     6.311   + 7.477   254.718
Morgen   18.824   16.475    14.394   + 2.349    50.302
Gazet van A.    7.199    5.171     4.593   + 2.028    80.294
Belang Limb.    7.454    5.989     6.043   + 1.465    88.182
De Tijd   19.064   16.406    12.722   + 2.658    43.360
Totaal Nl.   117.591   90.867    68.887  + 26.724   838.150
Le Soir   16.138   12.449     7.765   + 3.689    63.094
Sud Presse   10.595    6.063     5.479   + 4.532    77.733
Libre Belg.    7.945    5.455     3.137   + 2.490    35.170
Dernière H.    4.722    2.828     1.770   + 1.894    36.265
L’ Avenir    8.329    6.136     3.766   + 2.193    76.651
L’ Echo    7.637    6.791     5.802   +  846    16.033
Grenz-Echo      600      465      131   +  135     8.223
Totaal Fr.    55.966    40.187    27.850  + 15.779   313.169
Alg. Totaal   173.557   131.054    96.737  + 42.503

 

 1.151.319

 

Bron: CIM

In een vergelijking met 2017 gingen de Vlaamse titels (print + digitaal) met 1,4% achteruit, in de Franstalige regio bedroeg het verlies 1,9%. Maar anderzijds is het opmerkelijk dat de digitale cijfers van langsom meer stijgen. In Vlaanderen valt vooral het positieve resultaat van De Tijd op, binnenkort tellen ze evenveel digitale als papieren abonnees. Ook Het Laatste Nieuws en De Standaard laten een sterke digitale stijging noteren. De Morgen, die doorgaans digitaal goed scoort, stagneert enigszins. Over de taalgrens volgt L’Echo het goede voorbeeld van tegenhanger De Tijd. Ook de betere titels Le Soir en La Libre benen bij. De digitalisering van de Belgische dagbladen zet zich weliswaar in een hogere versnelling door.

Aarzeling doorbroken

Nieuwe ontwikkelingen in het medialandschap zorgen altijd voor onrust. Vele jaren gingen de verkoopcijfers van de dagbladen achteruit en tot overmaat van ramp daalden ook de advertentie-inkomsten. De niet-journalistieke kosten (o.a. papier, inkt, persen) en de redactionele uitgaven bleven echter wel constant. Maar de overheid sprong de vierde macht steevast ter hulp met subsidies en remde hierdoor de interesse voor de digitale mogelijkheden af, terwijl precies daar al die niet-journalistieke kosten wegvielen. Wel is het zo dat advertentie-inkomsten bij de digitale versie gevoelig lager liggen. Maar er is toch verandering op komst. Eind maart kondigde Mediahuis een versnelde digitalisering aan en tweede maanden later sloot diezelfde groep een digitale samenwerking met concurrent De Persgroep.

Nieuwe realiteit

Aan de basis van de versnelling bij de Vlaamse uitgevers lagen de dalende advertentiemarkt en de stijging van papier- en personeelskosten. De groep kwam ook tot de vaststelling dat de digitale verkoop onvoldoende steeg om de daling van de print te compenseren. Met de operatie ‘Digital First’ wil Mediahuis haar titels een verbeterde klantbeleving geven met de nadruk op innovatieve journalistiek via de nieuwssites, apps, video, podcast… De adverteerder zal dan weer kunnen rekenen op een verdere digitalisering van het verkoopproces. De nieuwe strategie betekent evenwel niet dat de gedrukte versies aan hun lot worden overgelaten. Wel is er sprake van een mogelijk collectief ontslag van 82 voltijdse arbeidsplaatsen, waaronder 19 journalisten. De samenwerking van ‘les frères ennemis’, Mediahuis en De Persgroep (sinds kort DPG Media) op het vlak van de jobmarkt kwam als een verrassing. In een gezamenlijke joint venture gaan ze hun jobadvertenties Jobat.been Vacature.comsamenbrengen. Twee hoofdredenen dwongen hen haast tot de bundeling: de concurrentie van de grote internetspelers zoals Google en Facebook en de verregaande digitale transformatie. Ook in Duitsland hebben de vier grote mediabedrijven onlangs hun advertentieverkoop gebundeld om Facebook, Amazon en Google te bestrijden op de advertentiemarkt.

Guy Freiermuth

steun doorbraak

Wil u graag meer lezen van Guy Freiermuth?

Doorbraak is een onafhankelijk medium zonder subsidies. We kunnen dit enkel doen dankzij uw financiële steun. Uw steun geeft onze auteurs de motivatie om meer en regelmatiger te schrijven. Steun ons met een kleine bijdrage of word vandaag nog Vriend van Doorbraak.

Ik help Doorbraak groeien.
Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel i.s.m. Perruptio cvba Hoofdredacteur: Pieter Bauwens Webbeheer: Dirk Laeremans