fbpx


Actualiteit, Politiek
mondmaskers

Eindelijk antwoorden van De Block?

Kabinet De Block antwoordt op heikele vragen



Nu de corona-epidemie stilaan op haar einde loopt in België, is het tijd om de crisis te analyseren. De minister die in deze het zwaarst onder vuur ligt, is ongetwijfeld Maggie De Block. Onder andere de affaire van de vernietigde en niet vervangen mondmaskerstock deed veel stof opwaaien. We contacteerden het kabinet van de minister en mochten onze vragen schriftelijk voorleggen aan de nieuwe woordvoerder, Peter Poulussen. Over datum of plaats maken? Eerst de vraag waarom de mondmaskers werden vernietigd.…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Nu de corona-epidemie stilaan op haar einde loopt in België, is het tijd om de crisis te analyseren. De minister die in deze het zwaarst onder vuur ligt, is ongetwijfeld Maggie De Block. Onder andere de affaire van de vernietigde en niet vervangen mondmaskerstock deed veel stof opwaaien. We contacteerden het kabinet van de minister en mochten onze vragen schriftelijk voorleggen aan de nieuwe woordvoerder, Peter Poulussen.

Over datum of plaats maken?

Eerst de vraag waarom de mondmaskers werden vernietigd. Naar verluid was dat omdat ze in slechte staat en vervallen waren. Bronnen bij Defensie spreken die slechte staat echter tegen. Waarom werden ze vernietigd, wanneer ze nog in goede staat waren? Het standaard antwoord is dan omdat de vervaldatum verstreken was, maar dat maakt de maskers op zich niet onbruikbaar. Een mogelijke verklaring zou volgens adjutant Caekebeke plaatsgebrek zijn, omdat er ruimte moest worden vrijgemaakt voor het Rode Kruis.

Peter Poulussen stelt dat dit niet klopt. ‘We verwijzen hier naar het antwoord (pdf p28, nvdr) van de Minister van Defensie, Philippe Goffin (MR, nvdr), in de De Kamer (Commissie van landsverdediging) op 08 april 2020: “Van 2006 tot eind 2018 werden er maskers van de FOD Volksgezondheid gestockeerd in loodsen van het militair kwartier Plaine de Belgrade te Namen. […] De FOD Volksgezondheid voerde in 2015 en bij het verlopen van de concessie eind 2018 een opruimactie uit waarbij maskers werden vernietigd omdat de houdbaarheidsdatum overschreden was. De mondmaskers werden in verwarmde loodsen opgeslagen tot de centrale verwarming in 2012 in panne viel. […] Er werden geen vluchtelingen ondergebracht in het kwartier te Belgrade.”’

‘Het is zeker niet zo dat omwille van een vraag van het Rode Kruis dat de mondmaskers moesten verplaatst worden,’ vervolgt Poulussen. ‘Als u het commissieverslag (pdf) er bij neemt zal u ook lezen dat Theo Francken verklaarde dat hij het gerucht dat de mondmaskers moesten verdwijnen omdat daar asielzoekers voor in de plaats moeten zelf heeft onderzocht. En we citeren: “Dat is natuurlijk totaal anders gebeurd. Ik was toen de bevoegde staatssecretaris en heb nooit kennis gehad van het feit dat daar mondmaskers gestockeerd zouden zijn.” Dat de houdbaarheid van deze chirurgische mondmaskers beperkt is, wordt ook door de Hoge Gezondheidsraad bevestigd.’

Daarmee weerlegt het kabinet formeel de door Vlaams Belang geuite beschuldiging dat de maskers plaats moesten maken voor vluchtelingen. We leren hier dat de stock in elk geval weg moest uit Belgrade, gezien de concessie afliep. Dat de verwarmingsinstallatie in panne viel in 2012 en dat daar verder niets aan gedaan werd, stemt toch tot nadenken. Maar daar ligt de verantwoordelijkheid bij Defensie. Een departement dat sinds decennia ondergefinancierd is.

Geen vervanging, geen antwoord

Een belangrijkere vraag is waarom de mondmaskers niet werden vervangen, ondanks de duidelijk aanbevelingen van het Interministerieel Commissariaat Influenza in 2006 en het Raadgevend Comité Bio-Ethiek in 2009. Peter Poulussen: ‘Noteer dat in de periode waar u naar verwijst Laurette Onkelinx minister was. Op het moment dat Maggie De Block minister werd, woedde de Ebola-epidemie en twee jaar later werd ons land getroffen door terroristische aanslagen. Deze gebeurtenissen eisten op dat moment alle aandacht op. In aanloop van de definitieve sluiting van de kazerne Belgrade, werd de administratie gevraagd het concept van een rollende stock concreet uit te werken. Het beheer van een rollende stock gebeurt dan voortaan decentraal (voornamelijk in ziekenhuizen, maar kan ook bij huisartswachtposten of in de zorginstellingen). De stock wordt daar voortdurend gebruikt én opnieuw ter plaatse aangevuld. Dit betekent dat dé strategische stock niet meer in één keer volledig kan vervallen. Het is een slim en wendbaar instrument versus een slapende logge stock zonder plan.’

‘Zo’n roterende stock heeft drie voordelen. De opgeslagen geneesmiddelen, vaccins en beschermingsmateriaal moeten niet meer worden vernietigd omdat ze tijdig gebruikt én vervangen worden. Daarnaast, en dat is toch een les van de coronacrisis, is een rollende stock een wendbaar instrument dat de distributie veiligstelt en mogelijkheden biedt om te anticiperen op nieuwe, tot dan toe onbekende virussen. En tot slot staat een rollende stock ook voor een efficiëntere inzet van de belastingsgeld.’

Prioriteit ‘terro-maatregelen’

Dit antwoord stelt enigszins teleur, omdat het de vraag niet beantwoordt. We deden daarom nog een poging. Waarom was er geen stock, rollend of statisch?

Peter Poulussen: ‘Het was geen kwestie van “en”. De rollende stock wordt het alternatief voor de strategische stock, precies omwille van een efficiëntere besteding van overheidsmiddelen en het voorkomen dat je met een “overschot” blijft zitten dat je moet vernietigen. Een rollende stock moet er met andere woorden voor zorgen dat er altijd een “betrouwbare, beschikbare en inzetbare” stock is die niet moet vernietigd worden. Met de reserves die vandaag kunnen worden aangelegd wordt alvast een begin gemaakt van zo’n rollende stock.

Dat is een mooie verduidelijking bij het nut van een rollende stock, maar evenmin een antwoord op de duidelijk gestelde vraag. Dat krijgen we wel bij een vraag om verduidelijking over de band tussen de stock en de terreuraanslagen van 2016:

De woordvoerder laat optekenen: ‘Na de aanslagen nam de Federale Regering “terro-maatregelen” en maakte hiervoor ook een “terro-budget” vrij. De FOD kreeg toen de opdracht om een stock van geneesmiddelen uit te bouwen die konden worden ingezet ingeval van een “vuile bom”. Men hield toen rekening met een chemische, nucleaire of bacteriologische aanslag. De FOD Volksgezondheid heeft op dat moment hieraan prioriteit moeten geven, waardoor de vervanging van het toen nog niet vernietigd beschermingsmateriaal voor zich uit werd geschoven. Ook dit aspect behoort tot de opdracht “stock”.’

Foute informatie of voortschrijdend inzicht?

Onze laatste vraag voor het kabinet gaat over de informatie die de bevolking kreeg. Waarom werd zolang volgehouden dat het virus niet erger was dan een gewoon griepje? Op 30/01 wordt het DNS-domein info-coronavirus.be vastgelegd door de Kanselarij van de Eerste minister. Dat wijst er duidelijk op dat er problemen werden verwacht, hetgeen doet vermoeden dat de ernst van het virus op dat moment al gekend was bij de leden van de regering. Werd de bevolking in deze bewust misleid?

‘Natuurlijk werd de bevolking niets voorgelogen’, antwoordt Poulussen. ‘Maggie De Block koos van bij aanvang voor transparantie en een door de wetenschap ondersteunde aanpak. Vanaf januari werd virus door het Wetenschappelijk Comité en Sciensano opgevolgd. Daarom ook leidden de wetenschappers de dagelijkse persconferentie. Dat al onze wetenschappers tijdens én nu ook in de nasleep van de coronacrisis vrijuit in de media hun visie en adviezen konden toelichten maakt dat het grote publiek grondig geïnformeerd werd.’

Natuurlijk, en dit geldt voor wetenschappers en beleidsmensen, is er het voortschrijdend inzicht‘, benadrukt Poulussen. ‘Op basis van wat de wetenschap in het begin wist over het virus, was er helemaal geen reden om te denken dat het virus zo hard en zo breed ging toeslaan. Trouwens, elk jaar zijn er signalen van mogelijke bedreigingen. Je weet echter nooit vooraf of het om loos alarm gaat dan wel of het om een heuse bedreiging gaat die verregaande en ingrijpende maatregelen vereist. Eind januari, begin februari waren onze diensten waakzaam maar was er nog geen reden om alle sociaal, cultureel, sportief en economisch leven stil te leggen.’

‘Met wat we nu weten is dat natuurlijk anders, maar toen was er helemaal geen reden om drastische maatregelen door te voeren. Bovendien — herinner u het plotse hamstergedrag — wilden wij paniek, wat niet goed is voor het sociaal en economisch leven, voorkomen.’

Vooruitziend beleid

Het vroegtijdig vastleggen van info-coronavirus.be kadert volgens Poulussen in goed vooruitziend beleid. ‘Dat een domeinnaam tijdig wordt vastgelegd is gebruikelijk. Hoewel men vooraf niet weet wat er mogelijks staat te gebeuren is het vooruitziend om enkele domeinnamen te reserveren. Dit is een veel voorkomende praktijk. Gebeurt er niets, oké dan is dat zo. Gebeurt er wel iets dan is men communicatief voorbereid. Ervaring leert dat minder bonafide mensen domeinnamen vastleggen in de hoop dat een overheid of een bedrijf die deze wil inzetten daar stevig zullen voor betalen.’

Quousque tandem?

Ondertussen verscheen in The Economist een rapport waarin België als slechtst scorende land naar voren kwam wat betreft de aanpak van de coronacrisis. Die cijfers werden donderdag 18/06 door Steven Van Gucht (Sciensano) en Maggie De Block gerelativeerd. Microbioloog Emmanuel André bracht daar tegenin dat dit rapport niet als onzin mag worden afgedaan. De discussie blijft lopen.

En wat te doen met het bericht dat de gepensioneerde Directeur-Generaal van de FOD werd teruggeroepen uit pensioen om het crisisbeleid over te nemen? Blijkbaar kan de huidige leidinggevende die taak niet aan op Volksgezondheid. 

Een minister heeft als taak beleid te voeren, keuzes te maken en daar de verantwoordelijkheid voor te dragen. Ook —eigenlijk vooral — wanneer dat beleid en die keuzes fout blijken te zijn. Hoelang De Block’s positie houdbaar blijft zal de toekomst uitwijzen.

Lees ook onze reconstructie: hoe kwam de aankoopdienst van Defensie terecht bij Avrox voor miljoenen mondmaskers?

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.