fbpx


Europa
Orbàn

Fidesz in Europese fractie met N-VA?




Vorige week verliet Fidesz, de partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán, in het Europese Parlement de fractie van de Europese Volkspartij (EVP). In eigen land lijkt Orbán zijn absolute meerderheid te gebruiken om de rechtsstaat in te perken. De EVP vindt Fidesz nu te omstreden. In het Europese Parlement bereiken partijen weinig als ze niet aangesloten zijn bij een fractie. Iets voor liberaal-conservatieve Nederlanders en Vlamingen om zich zorgen om te maken. Want Fidesz kan aansluiting overwegen bij de…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Vorige week verliet Fidesz, de partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán, in het Europese Parlement de fractie van de Europese Volkspartij (EVP). In eigen land lijkt Orbán zijn absolute meerderheid te gebruiken om de rechtsstaat in te perken. De EVP vindt Fidesz nu te omstreden.

In het Europese Parlement bereiken partijen weinig als ze niet aangesloten zijn bij een fractie. Iets voor liberaal-conservatieve Nederlanders en Vlamingen om zich zorgen om te maken. Want Fidesz kan aansluiting overwegen bij de Europese Conservatieven en Hervormers (ECH). De fractie waar de Vlaamse N-VA en het Nederlandse JA21 (Derk Jan Eppink) deel van uitmaken.

Effectief stemmen bij Europese verkiezingen

De meeste politiek geïnteresseerde burgers zullen in eerste instantie de politiek van het eigen land volgen. Bij Europese verkiezingen stemmen veel kiezers op de partij waar ze anders ook op stemmen, om binnenlandse redenen.

In het Europese Parlement verenigen landelijke partijen zich met gelijkgestemden in Europese fracties. De christendemocraten vormen één grote fractie, net als de socialisten, de liberalen, de groenen enz. Voor Nederlandse kiezers leverde dit onverwachte combinaties op. Het christendemocratische CDA werd van 2001 tot 2010 geleid door Jan Peter Balkenende, vanaf 2002 premier. Onder Balkenende maakte het CDA zich sterk voor het gezin en voor normen en waarden. Via de EVP zaten ze in dezelfde fractie als de partij van Silvio ‘bunga bunga’ Berlusconi…

D66 en VVD in dezelfde Europese liberale fractie

Nederland is een van de weinige landen waar links- en rechts-liberalen afzonderlijke partijen hebben: D66 en VVD. Eén thema waarop deze twee partijen verschillen, is Europa. D66 is uitgesproken pro-Europees. In de jaren negentig werd de VVD, onder invloed van partijleider Frits Bolkestein (1990-1998), kritisch over de afdracht van nationale bevoegdheden aan ‘Brussel’. In 2009 en 2014 werd de Europese VVD-lijst getrokken door Hans van Baalen, een prominent Kamerlid uit het ‘klasje van Bolkestein’. Diezelfde jaren was Guy Verhofstadt Europees lijsttrekker van Open Vld. Of Nederlandse kiezers beseffen dat D66 en VVD in dezelfde Europese liberale fractie zitten, met Verhofstadt als voorzitter?

Effectiever is het daarom om éérst te kijken welke Europese fractie het meeste aanspreekt en vervolgens of daar in eigen land een partij bij aangesloten is.

2009: oprichting Europese Conservatieven en Hervormers

In 2009 was David Cameron leider van de Britse Conservatieve Partij en oppositieleider in het Britse Lagerhuis. Hij besloot een nieuwe fractie te vormen in het Europese Parlement. Een verbond van centrumrechtse partijen die voorstander waren van Europese samenwerking zonder staatkundige eenwording.

Daarmee voorzag Cameron in een lacune. De overige fracties bestonden uit twee groepen: ‘Hoe meer eenwording, hoe beter!’ en ‘EU? Weg ermee!’  De eerste benadering vindt steeds verdere integratie vanzelfsprekend, zonder oog te hebben voor mogelijke nadelen. De tweede benadering ontkent de voordelen, en gooit het kind met het badwater weg. Objectief de voor- en nadelen op een rijtje zetten, zodat volwassen kiezers zelf kunnen beslissen wat voor hen zwaarder weegt, komt zelden voor in berichtgeving en debatten over ‘Europa’. Je leek enkel vóór of tegen te kunnen zijn. Cameron bood een derde keuzemogelijkheid.

Dat jaar was Derk Jan Eppink Europees lijsttrekker voor LDD. Hij koos voor de nieuwe fractie, die Europese Conservatieven en Hervormers (ECH) ging heten. De koers van de ECH noemde hij ‘eurorealistisch’. Ook De Nederlandse ChristenUnie kwam erbij.

2014: groei ECH

Na de Europese verkiezingen van 2014 groeide de ECH fors. Zij werd de derde fractie in het Europese Parlement, in plaats van de liberalen. N-VA sloot zich aan. In 2009 had de ChristenUnie kartelpartner SGP laten vallen om bij de ECH te mogen. Nu werd ook de SGP toegelaten. Eppink was lijstduwer voor de VVD (en wilde dus naar de liberale fractie).

Kort daarna ontstonden problemen. Een van de nieuwe leden was het Duitse Alternatieve für Deutschland (AfD). De AfD was opgericht door ontevreden leden van CDU en FDP, als liberaal-conservatieve partij. In juli 2015 verloor oprichter Bernd Lucke de partijvoorzittersverkiezing van Frauke Petry. Met Petry leek de AfD richting extreemrechts te gaan. Lucke en vier andere Europarlementariërs verlieten daarop de AfD. De ECH koos de kant van het kamp-Lucke.

Door de uitslag van het brexitreferendum was het duidelijk dat op termijn de Britse Conservatieven de ECH zouden verlaten. Dit gebeurde in 2020. Sindsdien is de Poolse partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) met 26 zetels grootste partij binnen de ECH-fractie. PiS vertoont overeenkomsten met Fidesz: in eigen land zet ze de rechtsstaat onder druk.

Veranderingen sinds 2019

In 2019 kwam Forum voor Democratie (de partij van Thierry Baudet), met Eppink als Europees lijsttrekker, bij de ECH. Na een intern conflict eind 2020 herhaalde zich het AfD-scenario van vijf en een half jaar eerder: de Forum-Europarlementariërs verlieten de naar rechts opgerukte partij. Zij noemen zich nu JA21.

In 2019 kwamen ook de Fratelli d’Italia en het Spaanse Vox bij de ECH. Niet iedere conservatief zal zich ook in die twee partijen herkennen. PiS en Fidesz trekken al jaren samen op tegen ‘Brussel’. Samen optrekken binnen de ECH lijkt daarom logisch. In dat geval worden JA21 en N-VA nog minder representatief voor de huidige fractie.

De ChristenUnie wilde Forum niet bij de ECH hebben. Waarop de ECH stelde dat één ChristenUnie-zetel niet opwoog tegen drie van Forum. De ChristenUnie verliet de ECH. N-VA, JA21 en SGP hebben samen zeven zetels, Fidesz heeft er twaalf.

Terug bij af

Van die zeven Nederlandstalige Europarlementariërs heeft alleen Eppink een volledige termijn in het Europese Parlement gezeten. Hij staat derde op de kandidatenlijst voor de Nederlandse Tweede Kamer. Indien hij het (zinkende?) schip verlaat, zullen de paar maanden die Johan Van Overtveldt in 2014 Europarlementariër was dat niet compenseren. Niet praktisch, in een werkomgeving die draait om netwerken.

Komt Fidesz bij de ECH, dan verandert het van een eurorealistische fractie in een eurosceptische. In dat geval zit het Europees Parlement terug in de toestand van vóór 2009, toen fracties louter voor of tegen verdere eenwording waren. Daarnaast lijkt ECH van een democratisch conservatieve fractie te veranderen in een reactionaire groepering. ‘Brussel’ ondemocratisch noemen en in eigen land de democratische rechtsstaat terzijde schuiven, je moet maar durven. Pijnlijke vaststelling voor wie aanvankelijk sympathiseerde met de conservatieve fractie ECH.

[ARForms id=103]

Pieter de Jonge

Pieter de Jonge is historicus. Hij publiceert regelmatig op www.historiek.net en is Nederland-correspondent voor Doorbraak.be.