fbpx


Geopolitiek

Foreign Affairs is 100 jaar: spreekbuis van Amerika’s internationale politiek




‘Foreign Affairs’ wordt dit jaar 100. Het tweemaandelijks tijdschrift verscheen voor het eerst in New York na de eerste wereldoorlog. Amerika was een wereldmacht geworden en met Foreign Affairs zou Washington het denken over internationale politiek vorm geven. Het tijdschrift deed en doet dat. Voluit.

Het was in Foreign Affairs, in 1947, dat de Amerikaanse diplomaat George Kennan de grondslag legt van de Westerse containmentpolitiek ten opzichte van Moskou. Het artikel ging de geschiedenis in als het X-artikel: de tekst was eerst een gecodeerde diplomatieke telegram.

Het was in Foreign Affairs, in 1993, dat Harvardhoogleraar Samuel Huntingdon zijn boek Clash of civilizations aankondigt: ‘Nu de Muur is gevallen zijn ideologieën van geen tel meer. In de 21ste eeuw zullen het beschavingen zijn die met elkaar in botsing komen’. En voor de anekdote: Huntingdon ontwaart – in 1993 – niet één maar twee beschavingen op ons continent: een Westerse beschaving, verbonden met Amerika, en een Oosters-Orthodoxe rond Rusland.

Midden-Oosten

Kenneth Pollack werkte onder meer voor de CIA. ‘Twintig jaar geleden’, schrijft hij, ‘waren Iran en Turkije te zwak om geweld tegen hun buren aan te wenden. Ze konden amper de opstandelingen uit Beloetsjistan (Pakistan) en de Koerdische opstandelingen de baas. Vandaag projecteren ze hun macht tot diep in het Midden-Oosten. Turkije zet iedereen schaakmat in de Libische en Syrische burgeroorlogen. Iran dwingt Saoedi-Arabië militair tot onderhandelingen over Jemen.’

Het Midden-Oosten verandert razendsnel. Soms ten goede. Twee jaar geleden normaliseerden de Verenigde Arabische Emiraten hun relaties met Israël. Bahrein volgt, en daarna deden ook Marokko en Soedan dat. Het was de eerste normalisatie van de betrekkingen tussen een Arabisch land en Israël sinds Egypte de stap zette in 1979 met de Camp-Davidakkoorden, en Jordanië dat deed in 1994.

Maar tegelijk ontstond een gigantisch machtsvacuüm en maakte de wapentechnologie – en vooral de drone- en ballistische technologie – grote sprongen vooruit.

Explosieve krachten

Vijf eeuwen lang was het Ottomaanse Rijk baas in het Midden-Oosten. Na de eerste wereldoorlog kwamen de Britten en de Fransen, en na de tweede wereldoorlog namen de Amerikanen de fakkel over. Pollack ziet in dat laatste een succes van formaat. Samen met Israël hielden de Amerikanen de explosieve krachten in de regio decennialang in grote mate in bedwang.

Obama veranderde dat. Hij moest de financiële crisis bestieren en hij wilde de aandacht verleggen van Europa en het Midden-Oosten naar Azië – naar China. ‘Pivot to Asia’, luidde het, maar eind 2010 gingen de zaken met de Arabische Lente aan het schuiven. In Libië en Syrië bleef Amerika aan de kant staan. Beide landen explodeerden.

In grote lijnen zette Trump dat afwachtende beleid verder. In september 2019, schrijft Pollack, vuurde Iran een vijfentwintigtal drones en drie kruisrakketten af naar de Saoedische petroleumraffinaderij bij Abqaiq. Zowat de helft van de capaciteit van het bedrijf was voor weken buiten werking. Amerika bewoog niet. Sindsdien vuren de kompanen van Iran in het Midden-Oosten regelmatig drones, ballistische raketten en kruisraketten af op Amerikaanse troepen in Irak en Syrië, en op Saoedi-Arabië.

Biden

De mensen rond Biden verklaren dat Amerika zich niet verder wil terugtrekken, en zelfs rond sommige thema’s opnieuw zijn intrede wil doen in de regio. Maar kan dat nog ? In april vorig jaar werd, aldus Pollack, Saoedi-Arabië 84 maal beschoten. Een maand later, in mei, begroette Saoedi-Arabië Iran tandenknarsend in Bagdad. Het werd tot onderhandelen gedwongen. In januari en februari dit jaar waren de Arabische Emiraten het doelwit van drone-aanvallen.

Iran is nu vriend van het Assad-regime in Syrië, de Houthis in Jemen, Hezbollah in Libanon, Hamas in Palestina en van Sjiitische milities in Afghanistan, Irak, Pakistan en Syrië. En het zal Teheran niet ontgaan zijn dat Oekraïne bij de ineenstorting van de Sovjetunie zijn kernwapens aan Rusland overmaakte. De onzekerheid van het vacuüm kan, aldus Pollack, leiden tot een tsunami van geweld in het Midden-Oosten. Homo homini lupus, de mens is een wolf voor zijn naaste, en dat is op de internationale scène nog meer het geval dan elders. Met Amerika was het beter, oordeelt hij.

Toegegeven, onze brave man in Amerika vertelt niet alles. Hij vergeet de Amerikaanse inval in Irak in 2003, die verschrikkelijke gevolgen had. Een detail kan je het bezwaarlijk noemen, maar zijn werkplek is nu eenmaal het American Entreprise Institute, een republikeinse denktank waar ook Ayaan Hirsi Ali aan verbonden is. De inval in Irak was een blunder van Republikeinse makelij.

‘We zijn onmisbaar’

En de inval in Irak brengt me net tot mijn punt. Op de Verenigde Staten is toepasselijk wat Dag Hammerskjold bromde over de Verenigde Naties: ‘Ze zullen je niet in de hemel brengen, maar ze zullen misschien vermijden dat je in de hel afdaalt’. Buitenlandbeleid streeft zelden naar het beste, want dat ‘beste’ is zelden of nooit voorhanden. Buitenlandbeleid streeft naar het minste kwaad.

We hebben geluk met Amerika. Het kon veel erger – vraag het aan Oekraïners en Oeigoeren. Jacques Attali was raadgever van Mitterrand. Ooit, lang geleden, verkondigde hij : ‘Oui, on critique l’Amérique. Mais le fond des Américains est bon. Je ne suis pas certain qu’il en soit de même de l’Etat français ou l’Etat russe’. Jaren geleden decreteerde Amerikaans buitenlandminister Madeleine Allbright ‘We are the indispensable nation’. ‘We zijn onmisbaar’. Ergens is dat misschien zo, en ergens is dat misschien het minste kwaad.

Oh ja ! Nog dit: was het voormalig commissaris-generaal voor de vluchtelingen Marc Bossuyt die in Doorbraak waarschuwde dat we overspoeld zullen worden als we het huidig migratiebeleid niet bijsturen ?

Aangeboden door de Vrienden van Doorbraak


steun doorbraak

Dit artikel, cartoon of podcast wordt u aangeboden door de Vrienden van Doorbraak

Door een jaarlijkse of maandelijkse bijdragen financieren de Vrienden van Doorbraak de publicatie van de gratis toegankelijke artikels, podcasts, cartoons of video-uitzendingen op doorbraak.be. Onze vrienden krijgen ook korting in de Doorbraak winkel en exclusieve uitnodigingen.

Hartelijk dank voor uw steun als Vriend van Doorbraak.

Damien Angelet

Damien Angelet is federaal ambtenaar en schrijft in eigen naam.