fbpx


Buitenland, Geopolitiek

Gaspijpleiding doorheen Oekraïne dicht

Wie speelt spelletje met gas? De Russen of de Oekraïners?



De gaspijplijn, die uit Rusland vertrekt en via Oekraïne naar de Europese Unie loopt, werd woensdag om 7 uur afgesloten. De lijn loopt door het door Rusland bezette Donbas en is goed voor een derde van het Russisch gas dat via Oekraïne naar de Europese Unie stroomt. Twee pijpleidingen Het moge lezers verwonderen, maar Rusland transporteerde tot dusver ook tijdens de inval in Oekraïne Russisch gas via twee pijpleidingen dwars door Oekraïne richting Europa. Oekraïne haalt haar gas dat ze…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De gaspijplijn, die uit Rusland vertrekt en via Oekraïne naar de Europese Unie loopt, werd woensdag om 7 uur afgesloten. De lijn loopt door het door Rusland bezette Donbas en is goed voor een derde van het Russisch gas dat via Oekraïne naar de Europese Unie stroomt.

Twee pijpleidingen

Het moge lezers verwonderen, maar Rusland transporteerde tot dusver ook tijdens de inval in Oekraïne Russisch gas via twee pijpleidingen dwars door Oekraïne richting Europa. Oekraïne haalt haar gas dat ze niet zelf ontgint (onder andere in de Zwarte Zee, in het Westen en in het bezette Oosten) uit die pijpleidingen dankzij akkoorden uit 2008 en 2014. De ene pijplijn loopt ten noordoosten van Kiev. De andere loopt door de Donbas-regio naar Slowakije en Hongarije.

Rusland verdiende aan de totale export van fossiele energie volgens Alan Riley van de denktank Atlantic Council 1 miljard dollar (950 miljoen euro) per dag sinds het begin van de oorlog. Riley beweert tevens dat de hele oorlog uit de koker van Gazprom komt.

Russen tappen gas af

De reden van de afsluiting is zo nodig nog verwonderlijker. Naftogaz, dat het gasnet in Oekraïne beheert, meldde tot het afsluiten te zijn overgegaan omdat de Russische bezetters tegen de afspraken in gas aftappen dat eigenlijk bedoeld is voor Europa (bron Ukrinform).

Tot dusver lieten de Russische bezetters de werknemers van Naftogaz herstellingen en onderhoud doen in alle bezette gebieden omwille van de gevaren en de miljarden euro die de EU-afnemers betalen aan Rusland. Oekraïne krijgt overigens ook honderden miljoenen euro betaald voor het transit en het beheer. Dit beheer is dermate belangrijk dat de werknemers van Naftogaz tijdens de oorlog zelfs 20 procent loonopslag ontvingen.

Rollen omgekeerd

Normaal zijn het de Russen die de Oekraïners beschuldigen van illegaal aftappen, maar nu zijn de rollen omgekeerd. ‘Oekraïne is niet verantwoordelijk voor het gastransport in het door Rusland bezette gebied’, aldus een verklaring van Naftogaz op de website. ‘Gazprom is daarover geïnformeerd.’ Naftogaz spreekt van force majeure of overmacht.

Strategisch blijkt nog een andere reden te bestaan. De Oekraïners willen de gasexport laten omleiden via de eerste pijpleiding die niet door bezet gebied loopt. Volgens Gazprom, dat het gas vanuit Rusland exporteert, is dat echter ’technisch onmogelijk.’ Op Twitter reageerde Yuriy Vitrenko, de directeur van Naftogaz, dat dit Russische leugens zijn. Volgens Vitrenko kon dit in oktober 2020 immers wel toen er onderhoud plaatsvond aan Russische kant. Op 23 april stond al een vergelijkbaar bericht over de risico’s van onderbrekingen op de website Connaissance des Enérgies. Daarin waarschuwde Vitrenko voor wat nu gebeurt.

Prijs daalt

Persagentschap Bloomberg beweert inmiddels dat de levering van gas via de afgesloten pijplijn woensdag met 18 procent daalde, terwijl die via de alternatieve route steeg. Bloomberg tekende verder op dat Rusland volgens Vitrenko spelletjes speelt met het gas. De terugkeer naar normale gaslevering hangt volgens Naftogaz volkomen af van Rusland.

Ukraine’s energy giant Naftogaz Ukrainy said a return to normal gas transit to Europe depends entirely on Russia.

— Bloomberg (@business) May 11, 2022

Import lager

De Duitse netbeheerder Bundesnetzagentur meldde op haar beurt dat de import van gas via de pijpleidingen vanuit Tsjechië donderdag 25 procent lager was dan woensdag. Tsjechië is de volgende schakel in de ketting na Slowakije en dus komt dat gas vanuit Oekraïne. De Duitsers vangen dit tekort op met Nederlands en Noors gas. Duitsland voert al meer gas in uit Noorwegen en België (LNG). Via Nederland stroomt dan weer meer Brits gas de Europese Unie binnen.

Zet van de Oekraïense regering?

De prijs van gas daalde niettemin lichtjes woensdag. Ondertussen beloofden de Russen hun contracten naar de Europese Unie te zullen naleven. Om die uitspraak te begrijpen moet de lezer beseffen dat de Europese Unie de door Rusland geëiste betaling in roebels beschouwt als een contractbreuk. Net als de verminderde gasleveringen aan Polen en Bulgarije. Bepaalde analisten zien dan ook in de problemen een reactie om roebelbetalingen af te dwingen en om de Europese Unie te straffen voor het aangekondigde embargo op Russische olie en geraffineerde olieproducten zoals diesel en kerosine.

Een andere groep analisten ziet dan weer in het afsluiten een zet van de Oekraïense regering. De Oekraïners lobbyen al weken voor het dichtdraaien van de pijplijn Nordstream 1 via Polen en de Baltische Zee naar Duitsland. Op die manier moeten de Russen meer gas via Oekraïne vervoeren en krijgt Kiev meer hefbomen om Moskou onder druk te zetten. Op 20 april was de top van Naftogaz in Washington om die optie te bepleiten. Naar verluidt namen ook Duitsers deel aan dit overleg. Olga Bielkova, directeur internationale betrekkingen van Naftogaz, gaf daarover achteraf interviews aan onder andere het persagentschap Reuters.

Duitsland en de Verenigde Staten weigerden commentaar te geven, maar binnen de Europese Unie vreesde men toen (amper drie weken geleden) dat dergelijke maatregelen een contractbreuk zouden betekenen. Ondertussen is de weigering van de Duitse bondskanselier Olaf Scholz om op te treden tegen Rusland via Nordstream 1 sterk afgenomen na nederlagen in lokale verkiezingen en opiniepeilingen.

Het feit dat de prijzen woensdag en donderdag nauwelijks reageerden is alvast geen goed nieuws voor de Russen en Gazprom.

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.