fbpx


Klimaat
Glasgow

Glasgow: milieutop of milieuflop?

Houdt het pragmatisch en zonder ideologie



De Standaard van dinsdag 2 november kopte over de pijnlijke barensweeën waarmee de klimaattop in Glasgow te kampen heeft. Het luidde, breed uitgesmeerd op de voorpagina: ‘Wereldleiders geven weinig hoop’. De krant illustreert deze bewering met de boodschap ‘De loopgraven tussen de ontwikkelde wereld en de grote groeilanden terug van weggeweest.’ Hierbij verwees de krant naar de voorganger van de huidige wereldwijde klimaatconferentie die in 2009 in Kopenhagen plaatsvond. Ook deze was geen groot succes. Dat weet De Standaard, omdat de…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Standaard van dinsdag 2 november kopte over de pijnlijke barensweeën waarmee de klimaattop in Glasgow te kampen heeft. Het luidde, breed uitgesmeerd op de voorpagina: ‘Wereldleiders geven weinig hoop’. De krant illustreert deze bewering met de boodschap ‘De loopgraven tussen de ontwikkelde wereld en de grote groeilanden terug van weggeweest.’ Hierbij verwees de krant naar de voorganger van de huidige wereldwijde klimaatconferentie die in 2009 in Kopenhagen plaatsvond. Ook deze was geen groot succes. Dat weet De Standaard, omdat de Deense regering de complexiteit van die onderhandelingen had onderschat. Bovendien zou de organisatie daar in Kopenhagen nogal wat te wensen overgelaten hebben.

Nu zal er allicht geen levende ziel op te spitten zijn die van mening is dat het een fluitje van een cent is om wereldwijd ecologisch beleid erdoor te krijgen. Zelfs wanneer je je beperkt tot onze Belgische ruimte hebben we het op dit vlak moeilijk om onze prioriteiten hard te maken. Want hoe pak je op een rationele manier een problematiek aan waar veel kanten aan zitten? De milieuministers en ministers-presidenten die ons land rijk is raken er maar niet uit. We herhalen de vraag: hoe begin je aan een problematiek die erg divers is? Een problematiek die op verschillende vlakken tot uiteenlopende ongewenste fenomenen leidt?

De aanpak van de veiligheid en de gezondheid op het werk geeft ons een mogelijke richting aan

Wanneer je dergelijk moeilijke, en op het eerste gezicht onoplosbare, vragen stelt, luidt het antwoord meestal: laten we een kijkje nemen in het bedrijfsleven. En laten we even nagaan hoe het bedrijfsleven met dusdanig complexe problematieken uit de voeten kan. Je komt dan terecht op mijn vakgebied: het welzijn op het werk. Ook dit is een te bestrijden zevenkoppig monster. Want waarmee begin je op de werkvloer? Met het afschermen van onveilige machines met naakt draaiende onderdelen? Met de strijd tegen COVID-19-besmettingen bij collega’s die nauw samenwerken? De psychosociale belasting van de telefoniste? De overmaat aan ziekteverzuim die te wijten is aan de fysieke belasting bij werknemers aan de lopende band?

Om deze complexe problematiek de baas te kunnen, gaan we uit van onze reglementering. Die is gestoeld op de Europese Kaderrichtlijn 89/391 ‘Veiligheid en gezondheid op het werk’. We hebben behoefte aan een rationele manier waarmee we een materie, waar veel kanten aan zitten, goed kunnen aanpakken. Het gaat er dan ook om die aanpak te verdedigen tegenover de werknemersafgevaardigden. Vertaald naar de Belgische milieuproblematiek luidt dat dan: om die aanpak te verdedigen tegenover de media en de andere gewesten en de politieke partijen die daar heer en meester zijn. Die Europese Kaderrichtlijn voorziet in zo’n rationele manier.

Risicoanalyse

De voorgestelde aanpak luidt als volgt: begin met een risicoanalyse waarbij je alle domeinen, die tot het welzijn op het werk behoren, aan een risico-evaluatie onderwerpt. We denken dan aan domeinen als de veiligheid, de arbeidshygiëne, de gezondheidsbevordering van de werknemers, het psychosociale welbevinden en de ergonomie. Op deze manier krijg je, als je het goed doet, een behoorlijk zicht op de omvang van de risico’s die zich op de werkvloer aandienen.

Begin dan prioritair met de aanpak van het risico dat uit die analyse naar voren komt als het meest bedreigende. Werk vervolgens op deze manier de rangorde van die risico’s af. Doe dit tot de geldbeugel leeg geraakt is of de ondernemingsleiding van mening is dat de lager geklasseerde risico’s nu eenmaal inherent zijn aan de bedrijfsvoering. Die zijn dan aanvaardbaar en behoeven dus geen remediëring.

Onderdelen van het milieubeleid

Ook een ecobeleid is zo’n gegeven waar veel kanten aan zitten (zowel op ondernemingsvlak als nationaal/internationaal). Dit bevat nogal wat onderdelen. Zo hebben we de dreigende uitsterving van soorten, microplastics in de zeeën en oceanen, de uitputting van natuurlijke hulpbronnen en de erosie van landbouwgronden. Die vergen stuk voor stuk ingrepen. Maar soms zijn die onderling strijdig.

Neem nu de problematiek van onze kernenergie. Door kerncentrales massaal te sluiten verlos je de wereld van onder meer afvalstoffen die langdurige ioniserende stralingen zullen vrijgeven. Maar als je die deels vervangt door gascentrales, dan versterk je weer het broeikaseffect. Het is een probleemstelling waarover niet alleen onze federale regering niet in staat een consensus te bereiken. En datzelfde geldt ook voor de hoge piefen die nu samen rond de tafel zitten in Glasgow.

Risicoanalyse

Hoe kom je uit zo’n discussie? Wel, laten we even de brug maken naar de risicoanalyse-aanpak die het bedrijfsleven momenteel toepast om ondermaatse arbeidsomstandigheden aan te pakken. We stellen ons dan de vraag: welk meest dringend ecologisch risico verlangt een aanpak-in-eerste-instantie? Ikzelf ben geen milieudeskundige, maar ik vermoed, met de overstromingen in Wallonië in het achterhoofd, dat het antwoord hierop duidelijk kan zijn. We moeten de stijging van de wereldtemperatuur dringend ombuigen. Niet dat de andere onderdelen van een wereldwijd ecologisch beleid dan maar verwaarloosbaar zijn, maar laten we de problemen stap voor stap oplossen.

Dat geeft ons onmiddellijk houvast bij het hierboven beschreven salomonsoordeel. Het gaat daarbij tussen het stilleggen van de kerncentrales versus het bouwen van gasgestookte energiecentrales. Indien het milieuonderdeel dat voorrang krijgt inderdaad het afremmen van de globale opwarming van de aarde is, dan is de aanpak logisch. We houden op de korte (lees: middellange) termijn een beperkt aantal van de meest performante kerncentrales open. En onder geen beding gaan we nieuwe energiecentrales bouwen die worden aangedreven door niet-vervangbare bronnen. Voor mij is het standpunt van onze Belgische groene partijen dan ook duidelijk onzinnig: er moeten geen gasgestookte centrales bij komen.

Geen ideologie alstublieft, maar pragmatisme

Bij het vastleggen van een beleid ter verbetering van het welzijn op het werk vertrek je best niet van grote, nobele principes. Je gaat pragmatisch en stapsgewijs te werk. Eerst bepaal je wat je vooral belangrijk vindt, en hieruit trek je de consequenties. Dat lijkt me evenzeer te gelden voor milieubeleid. De aversie van de groene partijen tegen kernenergie lijkt me dan ook vooral ideologisch geïnspireerd.

Tegen ideologie kan je maar een houding in het geweer brengen: gezond verstand. Als je die aanpak niet volgt, blijf je maar een welles-nietesspelletje krijgen, zoals we dat momenteel meemaken tussen de groene partijen en de meeste andere.

Jan Van Peteghem

Jan Van Peteghem is emeritus-gasthoogleraar aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KU Leuven