fbpx


Economie, Multicultuur & samenleven
globalisering

De enorme kosten van globalisering: wie biedt een politiek antwoord?

Nieuwe breuklijnen in de samenleving



Drie tektonische breuklijnen boetseerden tot voor kort de voornaamste contouren van het Belgische politieke landschap. De sociaaleconomische van werknemers versus werkgevers, de levensbeschouwelijke van seculier-humanistisch versus katholiek en de communautaire.* Sedert een aantal jaren worden ze in toenemende mate overschaduwd door een vierde breuklijn: die van de globalisering of mondialisering. Globalisten staan tegenover andersglobalisten en nationalisten. De immer groeiende mondiale uitwisseling van goederen, diensten, informatie en mensen creëert winnaars en verliezers. Ook en vooral in het Westen.  Pro globalisering De…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Drie tektonische breuklijnen boetseerden tot voor kort de voornaamste contouren van het Belgische politieke landschap. De sociaaleconomische van werknemers versus werkgevers, de levensbeschouwelijke van seculier-humanistisch versus katholiek en de communautaire.* Sedert een aantal jaren worden ze in toenemende mate overschaduwd door een vierde breuklijn: die van de globalisering of mondialisering. Globalisten staan tegenover andersglobalisten en nationalisten. De immer groeiende mondiale uitwisseling van goederen, diensten, informatie en mensen creëert winnaars en verliezers. Ook en vooral in het Westen. 

Pro globalisering

De westerse ‘powers that be’ zijn vrij kritiekloos pro globalisering. In het beste geval bewijzen ze lippendienst aan de belangrijke nadelen ervan. Denk dan aan de enorme kosten en significante samenlevingsproblemen die niet-selectieve immigratie met zich meebrengt. Diezelfde gevestigde machten claimen ook de ‘moral high ground’. Ze verketteren tegenstanders van globalisering als racisten en nationalisten, of erger. Maar die laatsten hebben electoraal de wind in de zeilen.

De Stemming

De jongste versie van De Stemming leert ons dat Vlaams-nationalistische partijen bij nieuwe verkiezingen een meerderheid zouden hebben in het Vlaams parlement. Al werd dit historisch nieuws op de site van de VRT handig weggemoffeld in een onopvallende alinea.** In plaats daarvan wees Fabian Lefevere erop dat Vlamingen nog altijd meer België willen. Bij die enquête werd Vlaanderen het getal nul toegedicht en België het getal tien. Wie voor meer Vlaanderen was, moest dus een lager getal invullen. Of hoe manipulatie ook potsierlijk kan zijn.

Immanente gerechtigheid

Logischerwijze gingen de meeste Vivaldi-partijen erop achteruit. CD&V lijkt zelfs op het punt te staan onder de 10% te duiken. De Vlaamse Vivaldi-partijen lijken dus de rekening gepresenteerd te krijgen. Logisch, nadat ze tegen de geest van de verkiezingsuitslag in zich op machivellistische manier een weg forceerden naar de lucratieve stuurhut van het krakkemikkige Belgische schip. Immanente gerechtigheid, om het met de woorden van een ex-kardinaal te zeggen.

Jürgen Conings

De vierde politieke breuklijn werd recent ook zichtbaar in het kader van de bizarre capriolen van Jürgen Conings . En de al even bizarre veroordeling door een Mechelse rechtbank van leden van Voorpost. En dat wegens het dragen van een spandoek met het opschrift ‘Stop islamisering’.

Jonathan Holslag had het over een ‘angstaanjagende breuklijn in onze samenleving’ naar aanleiding van de zeer gepolariseerde reacties op de exploten van Conigs. Hij linkt dit aan ‘het decennialange falen van het politieke midden in dossiers waarvan de bevolking al lang heel erg wakker ligt’, en waarvan migratie ‘allicht de belangrijkste’ is. Hij waarschuwt dan ook voor nog meer extremisme.

Wat de uitspraak van de Mechelse rechtbank betreft, waren de reacties veel minder gepolariseerd. Aan de ene kant was de stilte oorverdovend en veelbetekenend. De andere kant veroordeelde scherp. De uitspraak toont aan dat ook justitie niet immuun is voor de vierde breuklijn. Een vierde klassejustitie. 

 ‘Apertistisch’ liberalisme

 Wat de Duitse socioloog Andreas Reckwitz apertistisch liberalisme (van het Latijnse werkwoord aperire, openen) noemt, ligt mede aan de basis van die breuklijn. Zoals het zieltogende socialisme en het katholicisme vroegere breuklijnen inspireerden. Volgens Reckwitz gaat het liberalisme dezelfde weg op als die eerdere ideologieën. In de nationalistische tegenreactie ziet hij echter geen heil: het nieuwe politieke paradigma dat hem voor ogen staat, voegt enkel een integrerende dimensie toe aan het apertistische liberalisme. Het moet met name de kloof tussen winnaars en verliezers van de globalisering en tussen mensen van allochtone en autochtone oorsprong overbruggen.

Gezond nationalisme

Mij lijkt een gezond nationalisme wel degelijk een essentieel onderdeel van dat nieuwe paradigma. Het is enkel via de natie dat democratische controle, die naam waardig, opgelegd kan worden. Interessant, in dit verband, is niet alleen de recente oproep voor meer nationale controle op de begroting van Paul De Grauwe, maar ook het verzet van Zwitserland tegen de arrogante, ondemocratische mandarijnen van de EU. Verder moet ook het historisch gegroeide en totaal onaangepaste vluchtelingenrecht herzien worden. Of op zijn minst moeten we overschakelen op het Australische systeem.

Twee diepe kloven

 Maar terug naar Reckwitz. Wat de kloof tussen winnaars en verliezers van het globalisme betreft, is er een hoopgevend voornemen van de regering Biden. Die wil een globale minimumbelasting van 15 procent invoeren voor multinationals. Al kan dat maar een begin zijn. Multinationale mastodonten bloeien al veel te lang, ten koste van werknemers en zelfs van consumenten.

Reckwitz’ tweede kloof, tussen autochtoon en allochtoon, is ongetwijfeld veruit de meest uitdagende (Alsof de eerste al niet uitdagend genoeg is.) Een deel van de oplossing voor het groeiende probleem van wat we soms ‘feitelijke apartheid’ noemen, is al geformuleerd in de zeventiende eeuw. Door een van de voornaamste vaders van de Verlichting dan nog: Baruch Spinoza.

 Zoals ik hier eerder uitlegde, bestaat die er in wezen in dat alle theïstische religies zonder pardon naar de achtergrond moeten. Terwijl anderzijds een algemeen maar gematigd humanisme als bindende factor fungeert in de samenleving. In de publieke ruimte moeten we focussen op wat ons verbindt, niet op wat ons verdeelt.

Een product van de geschiedenis

De huidige, ruime vrijheid van godsdienst is een product van de geschiedenis. Ze volgde op de regel dat de staat bepaalde welke godsdienst legitiem was voor een bepaald grondgebied, het zogenaamde cuius regio, eius religio.

De godsdienstvrijheid afschaffen is een brug te ver, maar niks verhindert ons om ze aan te passen. Om ze te integreren in het soort verbindend liberalisme dat Reckwitz voor ogen staat. Als men de vrijheid van meningsuiting enigszins aanscherpt in onze heterogene en verdeelde maatschappij, dan moet dat zeker ook kunnen voor de vrijheid van godsdienst. Helaas leidt momenteel de combinatie van het principe van ‘the most intolerant wins’ en electoraal opportunisme  eerder tot het omgekeerde.

Overigens is het idee van een aangescherpte godsdienstvrijheid niet nieuw. De slotconclusie van een paper uit 2010 van Koo van der Wal luidt: ‘de vrijheid van godsdienst is in de moderne pluriforme samenleving hard op weg een onhanteerbaar recht te worden, als zij dat eigenlijk al niet is.’

 

* Zie in dit verband het boek Politieke Geschiedenis van België (1978) van Els Witte en collega’s.

** Die meerderheid is natuurlijk louter theoretisch. De etnische alloversie van Vlaams Belang is voor de N-VA immers onverteerbaar , zie in dat verband ook de dwaze voorkeur van VB voor een blank Europa.

[ARForms id=103]

Koen Tanghe