fbpx


Economie

Guido Camps, ex-CREG: ‘Niemand heeft zich iets aangetrokken van elementaire rekenkunde, er is alleen CO2 hysterie.’

Kroniek van het falen van het 'Net Zero' energiebeleid



Guido Camps is voormalig directeur van de Commissie voor Regulering van Elektriciteit en Gas (CREG). U kent hem mogelijk ook van de analyses die hij regelmatig publiceert bij Doorbraak en waarin hij al langer waarschuwt voor hoge energieprijzen. ‘Dit probleem moet op Europees niveau geregeld worden. De markten zijn ondertussen zo onderling verbonden, dat je als land niet eenzijdig beslissingen kan nemen. Toch zal er een oplossing komen, omdat het moét. Het alternatief is een maatschappelijk bloedbad.’ Waarom kan een land…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Guido Camps is voormalig directeur van de Commissie voor Regulering van Elektriciteit en Gas (CREG). U kent hem mogelijk ook van de analyses die hij regelmatig publiceert bij Doorbraak en waarin hij al langer waarschuwt voor hoge energieprijzen. ‘Dit probleem moet op Europees niveau geregeld worden. De markten zijn ondertussen zo onderling verbonden, dat je als land niet eenzijdig beslissingen kan nemen. Toch zal er een oplossing komen, omdat het moét. Het alternatief is een maatschappelijk bloedbad.’

Waarom kan een land als Hongarije wél eenzijdige energiedeals maken met Rusland?

Camps: ‘Rusland levert geen gas meer aan Frankrijk, dus kan het meer leveren aan Hongarije. Vraag en aanbod. Maar dat heeft op zich niets met de prijsvorming op de energiemarkt te maken. De prijsvorming is ook een gevolg van politieke beslissingen en in Hongarije zullen ze daardoor wel minder betalen voor hun gas. Maar Europees gezien blijven de elektriciteitsprijzen hoog.’

Gasterminals

‘De Belgische regering zegt dat de bevoorradingszekerheid voor gas niet in gevaar is, maar dat is ook niet echt waar. We hebben inderdaad het geluk dat we dicht bij onze voornaamste gasleverancier Nederland liggen, zodat er weinig logistieke problemen zijn. En we hebben grote gasterminals in onze havens. Maar dat gas in die terminals is strikt genomen niet van ons, maar van de verkoper of van de koper. Onze gasterminals kunnen de markt niet omzeilen. Tenzij de regering dat gas in beslag zou nemen, maar dat zou neerkomen op een oorlogsdaad. Wat ook nefast zou zijn voor de wereldwijde prijzen. We liggen dan wel geostrategisch goed, daarmee zijn de hoge prijzen nog niet van de baan.’

Welke maatregelen kan het Europese niveau dan nemen?

‘De Europese Commissie kan het prijsvormingsmechanisme aanpakken. Eenvoudig samengevat komt de hoge energieprijs nu tot stand omdat de hoge gasprijzen de prijzen van alle energie bepalen. Maar dat systeem is niet heilig. Je kan ook een systeem opzetten waarin alle energiebronnen afzonderlijk aangeboden worden tegen een afzonderlijke prijs. Dat is een bekende wine-and-dine-formule die iedereen begrijpt. Je kan ook een Europees controlecomité opzetten dat net zoals vroeger in België de prijzen bepaalt, en dus ingrijpt in de vrije markt. Maar dat is vandaag de dag een complexere optie, want er zijn veel meer energieproducenten dan vroeger, en meerdere soorten energiebronnen.’

U hebt op Doorbraak al – lang voor deze crisis – gewaarschuwd voor hoge energieprijzen en schokken op de energiemarkt. Smaakt dat nu wrang?

‘Er zit al een bepaalde nefaste lijn in ons energiebeleid sinds het debat over de zogenaamde nucleaire rente van meer dan een decennium geleden. Nucleaire rente is een belasting die geheven wordt op de elektriciteitsproductie uit kernenergie. Omdat kernenergie goedkoop is om te produceren, maar de prijs van elektriciteit door andere factoren wordt bepaald, wil de overheid de potentiële grote winsten van kernenergieproducenten afromen.’

‘Na de financiële crisis van 2008, waren er al momenten die lijken op de situatie van nu, met hoge energieprijzen. Het verschil is dat elektriciteit toen duur was bij 70 euro per megawattuur. Nu schommelt de prijs tussen de 200 en de 300 euro. We waren al geschandaliseerd door de hoge winsten van Engie Electrabel dankzij de hoge prijzen van vroeger. Waar maakten we ons toen toch druk om?’

Roverspraktijken

‘Vandaag is de situatie zo erg, dat ze neerkomt op roverspraktijken door energieproducenten. De winsten zijn torenhoog omdat de energieprijzen torenhoog zijn. Maar die prijzen zijn ook zo hoog omdat men jarenlang heeft nagelaten om degelijk te investeren in energie-productiemiddelen. Diegene die men wel heeft gebouwd, zoals windmolens, biomassacentrales en zonnepanelen, heeft men zwaar moeten subsidiëren. Want producenten van dat soort energie investeren alleen als de overheid hen een zekerheid geeft.’

‘Journalist Rik Van Cauwelaert noemt dat de subsidieverslaafdheid van de energiesector. Zo maken energieproducenten van hun aandelen in feite obligaties, want de overheid staat toch garant voor de winst. Men zegt dan dat de ruime aanwezigheid van kernenergie in ons land dit soort zware subsidiëring noodzakelijk maakte, want anders zouden hernieuwbare energiebronnen gewoon kapotgeconcurreerd worden door kernenergie. Want kernenergie is nu eenmaal goedkoop, eens de centrale functioneert. Alle andere energiebronnen – ook elektriciteit uit gascentrales – zijn eigenlijk vooraf al verloren als zij tegen kernenergie moeten concurreren. Het kan niet goedkoper dan nucleair.’

‘U moet de parlementaire stukken over de kernuitstap van 2003 er eens op nalezen. Toenmalig staatssecretaris voor Energie Olivier Deleuze (Ecolo) zei toen onomwonden dat België nooit een situatie zou kunnen meemaken waarin er een structureel elektriciteitstekort zou kunnen ontstaan. Maar wat gebeurt er volgens u als men de kerncentrales sluit? Wel, dan ís er een structureel probleem. Dat is logica, maar sommige mensen kiezen ervoor om daaraan voorbij te gaan. Als je dan zegt dat de energie wel opgevangen wordt door in het buitenland geproduceerde energie, dan is dat onzin, want we hebben geen enkele invloed op wat Nederland of Frankrijk produceert aan energie.’

Men heeft dus een goedkope energiebron afgebouwd en vervangen door dure en inefficiënte energiebronnen. Waar is de logica?

‘Dat is absoluut onlogisch, ja.’

Waarom bestaat deze situatie dan?

‘Omdat ideologie ervoor zorgt dat kernenergie een stigma heeft gekregen. Omdat Duitsland als groot land angstig werd na de kernramp in Japan in 2011, en België daarvoor al, medio jaren ’80 na Tsjernobyl. Omdat de groenen altijd tegen kernenergie zijn om de gekende redenen: ze zijn bang van het kernafval, en ze zijn bang dat een beschaving die steunt op kernenergie zichzelf zal vernietigen omdat de productie van kernwapens dan minder geremd wordt, en omdat een ongeluk in een kerncentrale natuurlijk potentieel ernstige gevolgen heeft.’

‘Maar dat is natuurlijk ook de tijdsgeest. In de jaren ‘60 bouwden we in België kerncentrales zonder de kennis die we nu hebben. Je kan zeggen dat we in de jaren ’60 enorme risico’s hebben genomen daarmee, want die centrales werden eigenlijk heel snel gebouwd. Dat is nu onmogelijk omdat de veiligheidsnormen veel strenger zijn geworden. Dankzij onze verhoogde kennis van decennia lang te kunnen werken met kernenergie. Ook dat is in feite onlogisch.’

Hoe komt het volgens u dat een ideologie die gedragen wordt door hoop en al vijftien procent van de bevolking, leidend is geweest in de politieke beslissing om met kernenergie te stoppen?

‘Men had in 2003 een politieke meerderheid nodig om zonder de christendemocraten te regeren, en die meerderheid werd mogelijk dankzij de ecologisten. Het verzet tegen kernenergie was het voornaamste programmapunt van de ecologisten. En in 2020 had men de ecologisten opnieuw nodig om een meerderheid te vormen, en heeft men doorgezet waar men in 2003 mee begonnen was. Binnen de Open VLD heb je daarenboven ook heel wat mensen die de kernuitstap genegen zijn, stel ik vast.’

Komt de kernuitstap niet neer op een bewuste verrottingsstrategie? Als men tegen 2025 vijf van de zeven kernreactoren afschakelt, en men vervangt die capaciteit niet, dan is dat een bewuste keuze om tegen de burger te zeggen: u moet het moet minder doen. En dat is toch finaal wat men zegt in het hele “Net Zero”-discours?

‘U vindt het antwoord op die vraag in de nota van Elia van november 2021. Daarin staat uitgelegd hoe België moet evolueren naar nul uitstoot van het broeikasgas CO₂ tegen 2050. Men stelt ook in die nota onomwonden dat België nooit volledig afhankelijk kan zijn van hernieuwbare energie. Nooit. Als het gros van onze energieproductie hernieuwbaar moet zijn, dan spreken we sowieso over tienduizenden extra windmolens in Europa, en miljoenen extra zonnepanelen, en dan volstaat de energieproductie nog niet.’

‘Dus voorziet men bij Elia gascentrales, die de voorziene tekorten – 8 gigawatt, wat veel is – moeten opvangen. Dat kost verschrikkelijk veel, en zorgt voor bijkomende CO₂-uitstoot. Terwijl de productie van elektriciteit uit kernenergie geen bijkomende CO₂ uitstoot geeft, en ook oneindig veel goedkoper is. Het staat allemaal in die nota. Men weet dus wat men doet. Denkt men. Het is die nota die energieminister Tinne Van der Straeten (Groen) tot deze waanzin inspireert. De CEO van Elia, Chris Peeters, heeft veel lobby-impact, ook in Europa. Elia denkt dat een gascentrale en windmolens met een druk op de knop tot stand komen. En onze politici geloven dat. Niemand lijkt zich iets aan te trekken van elementaire rekenkunde. Er is alleen CO₂-hysterie. Ik denk niet dat dit kwaadaardig is, gewoon heel erg dom. In het slechtste geval is het dom en kwaadaardig.’

Maakt u zich grote zorgen?

‘Neen. De situatie is zo ernstig, dat ze opgelost zal worden. De politiek heeft geen keuze meer. Ze moéten, of er volgt een maatschappelijk bloedbad. Het zal ook niet altijd tegenvallen, zoals de media nu iedereen willen doen geloven. Duitsland heeft plots versneld zijn gasvoorraden kunnen aanvullen, tegen alle verwachtingen in. We moeten ons niet overgeven aan de angst. We moeten de huidige periode aanvaarden als een gegeven dat we niet meer kunnen terugdraaien, hoe erg het ook is.’

‘In feite hebben diegenen die zeggen dat er geen energiebeleid was de voorbije twee decennia, ongelijk. Er was wel beleid. En dat beleid was de kernuitstap. Zonder te voorzien in een degelijk plan om de kernuitstap op te vangen. Men zal nu wel moeten kernenergie opnieuw naar waarde leren schatten.’

Christophe Degreef