fbpx


Buitenland, Religie

De zaligverklaring van Robert Schuman




Op 19 juni 2021 startte de paus een onderzoek om na te gaan of Robert Schuman, grondlegger van wat later de Europese Unie werd, zalig kan worden verklaard. Maar hoe zalig was Schuman dan? We keren een trug naar het begin van de tweede wereldoorlog. In de namiddag van 16 juni 1940 begaat de Franse premier een onherstelbare fout. Nederlanders en Belgen hebben zich overgegeven, de Britten zijn over het Kanaal gevlucht en Frankrijk stort ineen met 8 miljoen vluchtelingen…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Op 19 juni 2021 startte de paus een onderzoek om na te gaan of Robert Schuman, grondlegger van wat later de Europese Unie werd, zalig kan worden verklaard. Maar hoe zalig was Schuman dan? We keren een trug naar het begin van de tweede wereldoorlog.

In de namiddag van 16 juni 1940 begaat de Franse premier een onherstelbare fout. Nederlanders en Belgen hebben zich overgegeven, de Britten zijn over het Kanaal gevlucht en Frankrijk stort ineen met 8 miljoen vluchtelingen langs de wegen. Paul Reynaud is uitgeput. Vice-Premier Pétain bluft, en dreigt met ontslag. Reynaud gaat door de knieën: hij biedt zelf zijn ontslag aan, en dat ten voordele van Pétain, die het voorstel aanvaardt.

Onduidelijk is of Reynaud in ruil vraagt ambassadeur in Washington te worden, of dat Pétain het hem aanbiedt maar Reynaud weigert. Enkele uren later staat Pétain bij president Albert Lebrun en stelt hij zijn regering voor: hijzelf als Premier, en onder meer vijf generaals en oud-premier Pierre Laval als ministers. ‘s Nachts vraagt Pétain de Spaanse ambassadeur de Duitsers te laten weten dat hij de wapenstilstand zal vragen. ’s Anderendaags spreekt hij de Fransen op de radio toe: ‘C’est le cœur serré que je vous dis qu’il faut cesser le combat’. Hij zegt niet ‘tenter de cesser le combat’, hij zegt ‘cesser le combat’ – de wapens neerleggen. Hij ontneemt zijn land elke onderhandelingsmarge.

Ontwerp van Pétain

Haast overal leggen de Fransen de wapens neer. Tegelijk komt De Gaulle diezelfde maandag 17 juni in Londen aan. En de president, de Kamervoorzitter, de Senaatsvoorzitter, de oud-Premier en vele parlementsleden aarzelen maar denken de strijd verder te zetten. Ze willen naar Marokko en Algerije – Algerije is een deel van Frankrijk. De Franse vloot is de vierde ter wereld. Ze is sterker dan de Duitse- en zowat onoverwinnelijk in alliantie met de Britse vloot. Amerika is neutraal maar herbewapent de Britten die hun wapens en materiaal in Duinkerken achterlieten, en de Fransen brengen het goud van de Nationale Bank in veiligheid.

Maar Pétain en vooral Pierre Laval praten op hen in, of dreigen ze af. Laval overtuigt de meesten om naar Vichy te komen ‘om de Grondwet te wijzigen’. Op 10 juli staan ze in de theaterzaal van het casino van Vichy. Het ontwerp van Pétain vraagt volmachten – maar enkel om een ontwerp in te dienen tot wijziging van de grondwet. 569 van de 649 aanwezige parlementsleden, die in 1936 het vertrouwen in het Front Populaire hadden gestemd, stemmen ja. 80 stemmen neen. ’s Anderendaags stelt Pétain zichzelf aan tot staatshoofd en schaft hij de republiek af. In de jaren ’70 schrijft de Amerikaanse historicus Robert Paxton: ‘En 1940, Vichy avait gagné la guerre’.

Pétain is voortaan de wetgevende- en uitvoerende macht, die wetteksten en besluiten inleidt met ’Nous, Philipppe Pétain, Maréchal de France, décidons …’. Op 3 oktober ontzegt Pétain de Frans-joodse burgers de toegang tot de ambtenarij, het leger, het onderwijs, de pers, de radio en de film. De dag erna interneert hij de buitenlandse joden. In juli 1942 worden 12.884 joden gearresteerd, waaronder 4.051 kinderen.

Eén van die 569 in de theaterzaal is Robert Schuman

Geboren in Luxemburg woont Robert Schuman als kind in het Duitse Rijk. Want hij is van de Franse Moezelstreek, in Lotharingen, dat Bismarck in 1871 samen met de Elzas annexeerde. Hij studeert aan Duitse universiteiten en werkt tijdens de Eerste Wereldoorlog voor het Duitse leger. Na 1918 wordt Lotharingen opnieuw Frans, en wordt hij verkozen in de Assemblée. In maart 1940 is hij lid van de regering, en hij blijft dat een maand lang onder Pétain. De Duitsers sluiten hem acht maanden op. Dan duikt hij onder. Hij is een fervent katholiek. Hij verblijft in een katholiek weeshuis, en ook in kloosters. ‘Ni maquisard, ni collabo’. In 1945 willen sommigen hem voor de rechter, maar De Gaulle verhindert dat.

Schuman keert terug tot de Franse politiek, wordt premier en dan minister van Buitenlandse Zaken. In 1950 lanceert hij het Schumanplan. Dat plan wil Frankrijk en Duitsland verzoenen door een Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, die aan de oorsprong zal liggen van de Europese Unie. Kwatongen stellen dat dat plan uit de pen vloeit van zijn medewerker Jean Monnet, maar dat is wat unfair, want zo gaat het in het leven: hij is de baas, dus hij krijgt de bloemen.

Een zalige word je niet zomaar

En op 19 juni van dit jaar start paus Franciscus … een onderzoek om na te gaan of Robert Schuman zalig kan worden verklaard. Een zalige word je niet zomaar. Zo moet de gegadigde in verband worden gebracht met een mirakel – tenzij zij of hij als martelaar omkomt. En zij of hij moet vereerd worden. Idesbald, de abt van de abdij Onze-Lieve-Vrouw Ten Duinen in Koksijde is zalig verklaard. En de Brusselse mysticus Jan van Ruusbroec is zalig verklaard. Zaligverklaring kan leiden tot heiligverklaring. Voor dat laatste zijn twee mirakels nodig. Zo is de Poolse paus, die in de jaren ‘80 ten strijde trok tegen het Sovjetcommunisme, Johannes Paulus II, heilig.

En Robert Schuman wordt vereerd, in de kerk van Saint-Quentin in Scy-Chazelles bij Metz. Een wonder is er nog niet, maar langs de website www.robert-schuman.com kan je voor een wonder bidden, en kan je het laten weten indien je een wonder vaststelde.

Robert Schuman zalig verklaren?

Zomer 1940 is een verschrikkelijk moment, en mensen maken fouten. ‘N’est pas De Gaulle qui veut’, bijt Chirac Mitterrand toe tijdens een van de presidentiële televisiedebatten. Kon Schuman toen inschatten wat Vichy zou worden? Kon François Mitterrand dat, die zowat een jaar met het Pétainisme optrok alvorens resoluut en heel moedig voor het verzet te kiezen? En ergens was Schumans plan van 1950 een antwoord op zijn fout van 1940.

Waarom niet, dus? Kwaad zal het niemand berokkenen. ‘Doen, Heilige Vader. Doen, als je erin gelooft’. Zo zal onze hoofdstad niet alleen een Schumanstation tellen, dat leidt naar een Schumanplein, waar er een Unie staat om U tegen te zeggen, maar zal er binnenkort ook een herinnering leven naar een Heilige Robert Schuman.

Of wacht!

Eerst nog een mirakel.

Damien Angelet

Damien Angelet is federaal ambtenaar. Hij schrijft deze tekst in eigen naam.