fbpx


Geschiedenis, Vlaamse Beweging

Het vergeten ‘Vlaamsche Keurkorps der Aflossers’

Vrijwillig in de cel voor een Vlaams ideaal



Op 14 februari jl. behaalden de Catalaanse pro-onafhankelijkheidspartijen een klinkende overwinning bij de vervroegde parlementsverkiezingen in de regio. De naar zelfbestuur strevende Catalanen toonden aan dat de voortdurende internering van een aantal van hun politieke leiders niet volstond om hun geesten te breken. Terwijl velen van ons zich bijna euforisch uitlieten over de betreffende kiesuitslag, zou men bijna vergeten dat honderd jaar geleden ook in Vlaanderen de gevangenneming van Vlaamse activisten en oud-strijders aanleiding gaf tot mobilisering. In dit kader…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Op 14 februari jl. behaalden de Catalaanse pro-onafhankelijkheidspartijen een klinkende overwinning bij de vervroegde parlementsverkiezingen in de regio. De naar zelfbestuur strevende Catalanen toonden aan dat de voortdurende internering van een aantal van hun politieke leiders niet volstond om hun geesten te breken. Terwijl velen van ons zich bijna euforisch uitlieten over de betreffende kiesuitslag, zou men bijna vergeten dat honderd jaar geleden ook in Vlaanderen de gevangenneming van Vlaamse activisten en oud-strijders aanleiding gaf tot mobilisering.

In dit kader verwijs ik graag naar het zogenaamde ‘Vlaamse Keurkorps der Aflossers’ dat in de eerste helft van 1921 tot stand kwam. Vandaag klinkt in onze middens al te vaak dat men de handen liever niet vuilmaakt, dat men geen liefhebber is van betogingen en dat men al helemaal niet als een overjaarse ‘vaandelzwaaier’ wil overkomen. Wat een contrast met zij die honderd jaar geleden vrijwillig voor hun idealen de cel in wilden.

‘Aan Zijne Excellencie’

Op 28 april 1921 publiceerde het Vlaams-nationalistische blad De Schelde een tekst die gericht was aan toenmalig socialistisch minister van Rechtswezen Emile Vandervelde. Verscheidene Vlaamse mannen en vrouwen ondertekenden het stuk, waarin ze de minister vroegen hun de toelating te geven om individueel, gedurende een veertiental dagen, een geïnterneerde oud-strijder of politiek veroordeelde activist te mogen vervangen in de cel. Voor het geval dit onmogelijk zou zijn, informeerden ze naar de optie om ten minste gedurende hetzelfde aantal dagen iemand te mogen vervangen van wie de gezondheid te wensen overliet.

Gedurende hun thuisverblijf konden de gestraften dan herstellen dankzij de ‘zoo lang ontbeerde liefde van vrouw en kinderen, van moeder en vader.’ De ‘aflossers’ beriepen zich met grote eerbied op de menselijkheid van de minister om hen als gijzelaars de plaats te laten innemen van de tijdelijk verlosten: ‘Wij zullen het lijden, de ontberingen dragen in alles en voor alles, in de overtuiging, dat we niet enkel handelen als kinderen, zusters en broeders uit één volk, maar ook en dit vooral, als MENSCHEN!’ [1]

De geëngageerden boden zich spontaan aan na een oproep van oud-strijder Ward Hermans in De Schelde, die overtuigde Vlamingen zocht om deel te nemen ‘aan den kruistocht der “aflossers”’. Die laatste term had voor hem een dubbelschone betekenis. Eens waren het immers de soldaten geweest die aan het IJzerfront ‘zwijgend strompelden langs de grijze wegen hunner stomme ellende’ om hun door het oorlogsgeweld uitgeputte kameraden te ontzetten. ‘En nu weer trekken de AFLOSSERS voorbij’, aldus Hermans. Het betrof volgens hem enkelen, ‘die zich aan de zorg voor hun eigen persoon onttrekken willen, om deze héél en gansch te offeren voor een broeder, hun evenmensch.’

Vrouwen en oud-strijders

In totaal zouden een vijftigtal gewone burgers, ook oud-strijders en vrouwen toetreden tot het ‘keurkorps’. Vooral over die laatste groep uitte Hermans zich lyrisch: ‘Neen, Vlaanderen sterft nog niet, waar zulke vrouwen in al de grootheid, met al de liefde hunner moederlijke harten, staan om hen te steunen, die vielen in het hard verweer.’ Zelfs de wereld, waar haat en onverschilligheid bij de massa triomfeerde, zou niet ten onder gaan zolang enkelen nog ‘hun roeping bewust en hun zelve waardig blijven.’ Hij dankte zijn medestanders dan ook, omdat ze hun vrijheid wilden opgeven om het leed van de opgesloten Vlamingen te verzachten. Hij sloot zijn dankwoord als volgt af: ‘Mochten er nog velen gevonden worden, die, samen met ons, berg-opwaarts naar Golgotha willen, waar de ‘Opstanding’, staat, de Vlaamsche opstanding in het teeken der verrezene Menschelijkheid’. [2]

Hermans beweerde een paar dagen later in De Schelde dat een ‘Antwerpsch leider der V.O.S.’sen’ hem had aangeschreven om zijn spijt uit te drukken dat zijn zieke vader niet kon deelnemen aan de aflossing: ‘… dien plicht, (waarom zou het hier niet eerder een plicht zijn dan wanneer het ondankbare België in gevaar was) te vervullen, bid ik u, dat u mij toelaat tevens én Vader’s én mijn termijn door te brengen.’ De man voelde zich sterk genoeg om de ontberingen te doorstaan, die een internering in die dagen met zich meebracht. Zijn ervaringen aan het IJzerfront hadden hem naar eigen zeggen tegen al die moeilijkheden bestand. ‘Mij kan men in geen geval een aanhanger van Von Bissing noemen, daar ik drager ben van vijf oorlogsdekoraties’, rondde hij af. [3]

En wie zal er in België voor Vlaanderen een ander wet maken?

Eind mei 1921 verscheen het antwoord van minister Vandervelde in De Schelde. Het bondige bericht luidde: ‘Ik heb de eer u te verzoeken aan de mede-onderteekenaars, te willen mededeelen dat, inzake strafuitvoering, de wet niet toelaat dat iemand de plaats van den veroordeelde inneemt.’ Daarop ontstak Hermans in woede. In een op 29 mei 1921 gepubliceerd artikel fulmineerde hij: ‘DE WET! Men spreekt ons uit Brussel van ‘de Wet!’ Kijk! Nu ’t weerom tegen Vlaanderen gaat, nu treedt ‘de Wet’, die huichelaarster met den blinddoek, weer in functie.’ De Vlaams-nationalist beschreef hoe ‘de wet’ bijzonder vergevingsgezind was ten aanzien van de machtigen en de woekeraars, die en masse werden vrijgelaten of niet eens veroordeeld: ‘DE WET! Die bestaat enkel tegen ons […] tegen alle Vlaamsche idealisten, schromelijke verraders …’

Om zijn punt te staven wees Hermans erop dat ‘de wet’ ook de vernederlandsing van de Gentse universiteit niet toeliet. Dit was volgens hem eveneens het geval inzake de vernederlandsing van de besturen, de legerregimenten en het gerecht: ‘Anders zou de Wet voor Vlaanderen zijn, en dat kan of dat mag nu eens bepaald niet zijn, nu of nooit. JAMAIS!’ Hermans achtte Vlaams zelfbestuur – en de daarmee in de strijd gepaard gaande offers – noodzakelijk, aangezien alleen zo een nieuwe en betere wetgeving voor zijn volk tot stand kon komen:

‘Daar ligt dus de breede baan. Rechts rijzen de kruiskens op de tomben onzer dooden. Daar liggen onze martelaars van Fresnes, Auvours en de Orne. In de tweede etappe, rijzen de tomben van Jan Hainaut, Dumortier, Verbraecke, Rudelsheim, Van den Reeck, en anderen! Vooruit, Aflossers, naar de derde etappe! We moeten voort! De weg is steil en lastig naar gindsche hoogte! Want daar rijst Golgotha! Wij kennen ook de gebiedende wet van onze Vlaamsche ziel en van ons Vlaamsch hart! [4]

 

[1] ‘Het Vl. Keurkorps der ‘Aflossers’ – De eerste Groep’, De Schelde, 28-04-1921, voorpagina.

[2] ‘Het Vl. Keurkorps der ‘Aflossers’, De Schelde, 26-04-1921, pg. 2.

[3] ‘Het Vl. Keurkorps der ‘Aflossers’, De Schelde, 03-05-1921, pg. 2.

[4] ‘Aan de Leden van het VI. Keurkorps der Aflossers’, De Schelde, 29-05-1921, voorpagina.

 

[ARForms id=103]

Nick Peeters