fbpx


Binnenland
radicalisering

Hind Fraihi: ‘De jihadist wil de wereld, de geradicaliseerde Vlaming zijn Vlaanderen’

Met Hind Fraihi undercover achter Vlaamse Facebookfaçades van fatsoen



Journaliste Hind Fraihi en fotograaf Bas Bogaerts doken twee jaar lang onder in verborgen chatgroepen op het internet. Wat ze daar aantroffen, is een gistcultuur van kleine frustratie, racisme, radicalisering en grote bezorgdheden. In hun boek Achter het schild van extreemrechts beschrijven zij een Vlaamse werkelijkheid achter de façades van fatsoen. ‘Vlaanderen is te dicht geworden.’ Hind Fraihi maakte als jonge journaliste in 2006 furore met haar onderzoeksreportage ‘Undercover in Klein-Marokko’, waarin zij onderdook bij de jihadisten in Sint-Jans-Molenbeek. De Bornemse…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Journaliste Hind Fraihi en fotograaf Bas Bogaerts doken twee jaar lang onder in verborgen chatgroepen op het internet. Wat ze daar aantroffen, is een gistcultuur van kleine frustratie, racisme, radicalisering en grote bezorgdheden. In hun boek Achter het schild van extreemrechts beschrijven zij een Vlaamse werkelijkheid achter de façades van fatsoen. ‘Vlaanderen is te dicht geworden.’

Hind Fraihi maakte als jonge journaliste in 2006 furore met haar onderzoeksreportage ‘Undercover in Klein-Marokko’, waarin zij onderdook bij de jihadisten in Sint-Jans-Molenbeek. De Bornemse werd er toen van beschuldigd ‘fake news’ te verspreiden, toen dat nog werd benoemd met de frase ‘koren op de molen van extreemrechts’.

Vanaf 2018 dook zij onder in extreem- en radicaal-rechtse besloten Facebookgroepen, waar zij het vertrouwen wist te winnen van ogenschijnlijk brave huisvaders, en vooral -moeders. Niets is wat het lijkt.

De nieuwe tsjeven

U bent geschrokken door wat jullie daar hebben aangetroffen.

Hind Fraihi: ‘Ik ben vooral geschrokken door wat ik noem “de nieuwe tsjeven”, de gewoonheid van de geradicaliseerde Vlaming. Het gaat hier vaak om doorsnee mensen, en niet om klassieke extreemrechtse kaalkoppen. Op Facebook kom je de gewone mensen tegen, de uitbaters van horecazaken, de zelfstandigen, de mensen met doordeweekse jobs. Radicalisering is breed, en omvat verschillende segmenten van de samenleving, in al zijn “fatsoen”. Dat fatsoen is echter veelal schijn.’

‘Achter de façade van fatsoenlijkheid, achter de officiële Facebookprofielen, zit een wereld van geheime Facebookprofielen en -groepen. Daar knijpt de gewone man en vrouw de katjes in het donker. Op de officiële profielen zie je onschuldige foto’s van aperitiefmomenten aan het opblaasbare zwembad voor de kinderen, of gezinsuitjes. Tegeltjeswijsheden. Boeddhabeelden. Gemaaide gazons. Maar daarachter zit dus een geheel andere wereld. Een geheime wereld.’

‘In het verborgene speelt een biechtmechanisme, en laat men zich gaan. In ranzig racisme. In racisme in al zijn nabijheid, ook. Een gewoon familie-uitje verwordt er tot een tirade tegen de hoofddoeken op straat die men is tegengekomen, mét foto’s van de “vijand”. Daarmee wil men de nabijheid van de omvolking illustreren. Er circuleren heel wat filmpjes van amorfe massa’s vluchtelingen in bootjes. Wat men wil zeggen: we worden overal omgeven door anderen, en de anderen staan voor de deur, haast letterlijk. Terwijl de “vijand” vaak ook gewoon met zijn kinderen naar de speeltuin gaat, of op wandel is, en dus niets fout doet.’

De grote frustraties

Uw benoeming van ‘de nieuwe tsjeven’ impliceert dat de modale Vlaming nooit echt is veranderd, behalve van politieke partij. Het zijn de klassieke partijen die ‘ondergronds’ zijn gegaan…

Fraihi: ‘De doorsnee Vlaming blijft inderdaad min of meer hetzelfde. Materieel bezit is belangrijk, belangrijker alleszins dan cultuur. Men wil één keer per jaar op skivakantie, af en toe op citytrip, en pakjes via het internet kunnen bestellen. Men is bang om dat allemaal te verliezen. En de frustratie daarover, die broeit in de besloten Facebookgroepen. Er zijn kleine frustraties, waarvan je kan denken “get your shit together, je bent verwend”.’

‘Maar er zijn helaas ook échte grote frustraties, échte sociale achterstand échte armoede, échte ziektes, of gewoon échte pech in het leven. Wil men dat oplossen, dan stuit men vaak op een bureaucratische muur van onbegrip. Allerhande wachtlijsten; voor zorg, voor een sociale huurwoning, om iets gedaan te krijgen. Dat hakt er wel in. Ik begrijp het maatschappelijke ongenoegen perfect. Maar ik kan niet toelaten dat het zich uit in racisme. Velen zijn echter die lijn overgestoken. Men denkt echt dat als de vreemden weg zijn, alles beter wordt.’

Codetaal

Gaat het in hoofdzaak daarover, of gaat het vooral over de nostalgie naar vroeger, toen de straat nog herkenbaar was?

Fraihi: ‘Dat loopt door elkaar. De samenleving is enorm veranderd de jongste decennia, op alle gebied. Op ethisch gebied zijn de man-vrouwverhoudingen verschoven, en is er het recht op euthanasie, en de holebirechten. Er is de toegenomen mobiliteit, de drukte, en de bevolkingsdichtheid. Vlaanderen is te ‘dicht’ geworden, te druk. Als antwoord daarop zoeken veel Vlamingen dan een uitweg in een utopie, een homogeen Vlaanderen dat niet meer kan bestaan. Een Vlaanderen van zekerheden. Het gaat dus niet louter om de moslimvijand in ons midden. Toch zijn er flink wat deelnemers aan die chatgroepen die denken dat de oplossing bestaat in het verwijderen van de moslims.’

‘Echt fascisme staat daar eigenlijk ver van af. De meesten gebruiken soms op een vrijblijvende manier nazisymboliek, als soort van knipoog. De interpretatie van het nazisymbool laat men aan de ontvanger over. Wie het serieus neemt, die heeft een probleem, niet diegene die het stuurt, dat is de “grap”. Het is codetaal, net zoals de meme van de groene kikker “Pepe” een code was bij aanhangers van Donald Trump. Een hakenkruis passeert niet op Facebook, maar in de plaats daarvan gebruikt men dan een Germaans zonnewiel. Tja.’

‘Nu, die nazisymboliek werd eigenlijk vooral voor de verkiezingen van 2018 gebruikt in besloten groepen. Na die verkiezingen kwam er een andere dynamiek op gang, een meer nationalistische. Men begon toen ook meer op sociale thema’s te mikken in plaats van op symboliek. Het begon toen meer over concrete problemen te gaan; overvolle trams die te laat kwamen, werkloosheid, of wachtlijsten in de zorg. Toen werd er een veel breder publiek aangesproken.’

Radicalisering

Wat is het verschil tussen radicalisering in Molenbeek, en radicalisering in Vlaanderen?

Fraihi: ‘Het wereldse. De strijd die geradicaliseerde Vlamingen voeren heeft nergens een religieuze connotatie, en richt zich op de actuele problemen van de maatschappij. De oplossingen moeten hier en nu komen, niet in het hiernamaals, niet in een goddelijke wet.’

‘Jihadisme heeft bovendien een internationale dimensie. Het is een mondiale strijd, gekoppeld aan de zware criminaliteit, want het ene kan niet zonder het andere. Vlaams radicaal rechts concentreert zich op de kerktoren. Er is geen ambitie om de wereld te veranderen, maar wel om Vlaanderen te veranderen. Men wil een beleidsmatige doorbraak in Vlaanderen. En men wil die met acute politieke thema’s forceren, en met een uitsluitingsmechanisme voor wie te anders is, of te “links” is. Jihadisme daarentegen kent een veel lagere toegangsdrempel: je bekeert je, klaar. Geradicaliseerde Vlamingen sluiten uit. Ik zal bijvoorbeeld altijd “die Marokkaanse” blijven als het erop aankomt. Jihadisme kijkt niet naar etnie, maar eerder naar religieuze overtuiging. De jihad streeft naar een gemenebest, de extreemrechtse Vlaming naar een dorps, exclusief Vlaanderen.’

Beide extremen zijn dus niet elkaars spiegelbeeld, zoals weleens wordt gezegd? Ze ambiëren beide iets helemaal anders.

Fraihi: ‘Elkaars spiegelbeeld zijn ze inderdaad niet. Bij het jihadisme wil men een parallelle samenleving creëren, toch in eerste instantie. Moslimextremisten mengen zich niet in deze samenleving, maar scheppen hun eigen samenleving. Terwijl geradicaliseerde Vlamingen deel uitmaken van het maatschappelijke weefsel: het zijn onthaalmoeders, onderwijzers, arbeiders, the man next door. Zij willen geen parallelle samenleving, zij willen hun samenleving terug.’

Verkiezingsthema migratie

In 2024 zal dat zeer duidelijk worden tijdens de verkiezingen, verwachten jullie?

Fraihi: ‘Dat denken wij inderdaad. Kan het tij nog gekeerd worden? Dan zal er op minder dan drie jaar tijd een enorme sociale inhaalbeweging op gang moeten worden gebracht. Ik denk dat ook de dichtheid van Vlaanderen moet worden aangepakt; er moet ruimte zijn, en de mobiliteit moet beter, want ook dat wordt ervaren binnen de gesloten Facebookgroepen: een beklemmende strijd om openbare plaatsen. Dat geeft een gevoel van ademnood. ‘

Daarop antwoordt de gemiddelde Vlaams-Belangkiezer misschien: ‘Ja, dat willen wij ook, en we zeggen dat, op onze manier. Wij willen niet dat door netto-migratie er elk jaar een kleine stad bij komt. Op welke manier moet dat probleem politiek anders worden aangekaart? Want er zijn maar weinig politiek correcte middelen om bevolkingsgroei tegen te gaan — geboortebeperking, of migratiebeperking.

Fraihi: ‘Migratie is een van onze grootste uitdagingen. Daar kan niemand omheen. Maar we moeten er realistisch in zijn. Je kan naar de VB-kiezer stappen, en uitleggen dat een volledige migratiestop onrealistisch is, en dat de mensen die hier nu zijn, ook zullen blijven. Er zijn echter nog te veel mensen die geloven dat een deel van de “vreemdelingen” zomaar het land uitgegooid kunnen worden.’

Emancipatorisch beleid

‘Je kan geen muur rond Vlaanderen bouwen. Vlamingen moeten beseffen dat je ook met migratie kan omgaan, en dat er nog migratie zal zijn in de toekomst, zeker om humanitaire redenen. Laten we menselijk blijven. Laten we ook duidelijk voor een opvangbeleid zorgen, met langdurige taallessen, en duidelijke richtlijnen over wat we in deze samenleving van hen verwachten. Er is niets mis met een stevig emancipatorisch beleid. Wil je migratie doen slagen, dan moet je er degelijk en lang in willen investeren. Nu krijgen vele migranten schijnkansen: een kort traject van taallessen, en dan worden ze voor de leeuwen gegooid.’

‘Eerst moeten we het daar over hebben, over de kansen die we migranten willen bieden, en hoeveel we in hen willen investeren. Want nu maken we van hen louter goedkope werkkrachten.’

Drang naar stabiliteit

Jongere generaties zijn conservatiever dan oudere, zo blijkt uit jullie onderzoek. Conservatieve stemmen zijn opnieuw salonfähig, zeker bij het Vlaams Belang. Soms is dat op een katholieke manier, vaker is dat door populaire YouTubesterren als de Canadese Psycholoog Jordan B. Peterson

Fraihi: ‘Het wegvallen van traditionele rollenpatronen en de opkomst van het feminisme leidt er toe dat jonge mensen vandaag conservatief zijn, en die rollen deels willen herstellen. Ook heel wat vrouwen. Men snakt zelf naar de sterke man, en de vrouw aan de haard. Jonge generaties moeten zich behelpen in nieuw samengestelde gezinnen. Ik ben daar niet tegen, maar de fluïditeit van gezinnen tegenwoordig kan verwarrend zijn voor jonge mensen. Een plusmama of pluspapa, dat heeft pas het afgelopen decennium een symbolische lading gekregen. Dat zijn nieuwe verbanden die de wereld op dit moment misschien onzeker maken.’

‘In deze samenleving wordt tot op microniveau gemanaged, en is er de afgelopen jaren op microniveau enorm snel geschakeld. Dat schept onbehagen. Ik merk in de chatboxen die we in ons boek hebben beschreven een drang naar stabiliteit, naar familie, en naar het lokale. Men gaat gebukt onder het globalisme — al maakt men er ook gebruik van. Er is nog weinig tastbaar. Psychiater Dirk De Wachter heeft dat ook mooi beschreven. Alles wordt in synergieën en conglomeraten gegoten. De wereld begint eenvormig te worden, de winkelstraten huisvesten allemaal dezelfde ketens. Men wil daartegenover herkenbaarheid. Tegelijkertijd bestelt men wel pakjes via het internet.’

‘Wat vaak terugkomt als frustratie, is dat men voor medische ingrepen naar een groot ziekenhuis moet, en niet terecht kan in de lokale polikliniek. Dat wringt echt bij de mensen, dat gebrek aan nabijheid voor zoiets belangrijks als zorg. Het is dus echt een meerlagig verhaal, die frustratie, op verschillende niveaus.’

‘Uiteindelijk zal men om een witte zondag mogelijk te maken, wel met deze mensen moeten spreken.’

Achter het schild van extreemrechts is verkrijgbaar in onze online boekhandel.

[ARForms id=103]

Christophe Degreef