fbpx


Filosofie, Politiek

Hoe overleven we de val van onze beschaving?

Geniet van de teloorgang...



Je voelt de last van alles wat misgaat. Staatsschulden, geldontwaarding, vergrijzing... Alles samen een recept voor onheil. Dan zijn er de culturele spanningen veroorzaakt door immigratie, prijsstijgingen door klimaatbeleid en de onbetaalbaarheid van woningen. Genoeg om het individu radeloos te maken over de toekomst. Maar we moeten toch verder. Hoe houden we dit psychisch dragelijk en wat kunnen we praktisch doen? Er zijn tekenen dat de vrije westerse samenleving op het punt staat ten onder te gaan. Vast staat dat…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Je voelt de last van alles wat misgaat. Staatsschulden, geldontwaarding, vergrijzing… Alles samen een recept voor onheil. Dan zijn er de culturele spanningen veroorzaakt door immigratie, prijsstijgingen door klimaatbeleid en de onbetaalbaarheid van woningen. Genoeg om het individu radeloos te maken over de toekomst. Maar we moeten toch verder. Hoe houden we dit psychisch dragelijk en wat kunnen we praktisch doen? Er zijn tekenen dat de vrije westerse samenleving op het punt staat ten onder te gaan. Vast staat dat vrijheidslievende mensen het zwaar krijgen. Hoe kunnen wij overleven in deze tijd? De Amerikaanse blogger Aaron Clarey schreef er al in 2013 een boek over met handige tips.

Geen vuiltje aan de lucht?

Het was een koude lentemorgen een aantal jaren geleden toen ik met mijn goede vriend David op een bankje zat bij de V&D in Arnhem, die toen nog bestond. Ik woonde samen met een vaste partner, werkte op de Radboud Universiteit Nijmegen en zat voor de VVD in de gemeenteraad van Duiven. In persoonlijk opzicht stonden de zaken er positief voor.

Maar ik zag al aankomen wat ons te wachten stond. Cancel culture, woke-hersenspoeling, afnemende sociale samenhang en steeds meer bureaucratie. Plus natuurlijk de eerder genoemde vergrijzing en het groeiende aandeel van de overheid in de economie. Alles tezamen ervoer ik dit als de bijl aan de wortel van de individuele vrijheid als uitgangspunt van de Westerse cultuur.

De afwezigheid van een bezield verband – van een omgeving waarbinnen je voelt dat je werk zin heeft – drukte toen al sterk op ons. Wat betekende dit voor ons leven? David suggereerde een toekomst vol malle plannen. Zoals grappen maken op sociale media, politici uitdagen tot lachwekkende debatten, wilde feesten en opwindende seksdates. Ik zag de humor ervan in, maar het was voor mij geen levensinvulling, want als persoon ben ik ijverig, consciëntieus en ambitieus. In die tijd hoorde ik van het boek Enjoy the Decline, van de Amerikaanse auteur Aaron Clarey.

Woke drones

Clarey worstelt in zijn boek met hetzelfde dilemma. Want wat als je in elke vezel voelt dat je iets zou moeten doen? Iets groots, iets ambitieus, iets meeslepends en verheffends? Maar als je tegelijkertijd – vanuit je verstand, je nuchtere analyse en de koude logica – moet concluderen dat een groot deel van de mensheid wordt geherprogrammeerd tot woke drones? En dat de economische problemen de aantrekkelijkheid van radicaallinkse visies op herverdeling en economie (zoals ‘The Great Reset’) juist aanwakkeren?

Volgens Clarey is het een kwestie van tijd totdat overheden achter onze spaartegoeden en bezittingen aankomen om de schuldenberg te dempen. De macht van de overheid over onze privélevens wordt steeds groter. Tegen deze achtergrond komt hij met adviezen om onze persoonlijke vrijheid en economische situatie zo goed mogelijk te beschermen.

Opeenstapelende schulden

Het boek blijft relevant omdat er op deze vlakken niets is verbeterd. Naast de schuldenberg, de groeiende staatsuitgaven en de vergrijzing – de door de auteur uitvoerig gedocumenteerde becijferingen bieden samen voldoende grond voor dit doembeeld – zijn er de laatste jaren onder het mom van ‘klimaat’ en ‘gezondheid’ nieuwe impulsen bijgekomen die onze vrijheden en bewegingsruimte beknotten.

De mensen die deze onhoudbare staatsschulden hebben opgebouwd, zullen sterven voordat de rekening bij ons, de jongere generaties, op het bord valt‘, stelt Clarey cynisch vast. ‘De enige reden dat het schip nog niet is gezonken, is omdat het de politieke klasse lukt de ware kosten van dit beleid te verbergen en naar de toekomst te verplaatsen.’

Learn not to care

Dit kwam bij mij hard binnen. Hij maakt als geen ander het punt dat een krimpende en minder vitale bevolking deze schulden hoogst waarschijnlijk nooit kan aflossen, en dat ons huidige opgebouwde bezit in dit licht allerminst veilig is. Maar ook wapent Clarey je emotioneel – je moet zorgen dat je niet onder pessimisme bezwijkt. Learn to let go, learn to no longer care’, is zijn motto.

Zoals gezegd biedt hij praktische tips. Allereerst moet je onder ogen zien dat jij, als criticus, een minderheidspositie inneemt. De massa zal het met je oneens zijn en pas ontwaken, als dat al gebeurt, wanneer het leven reeds onleefbaar is geworden. Socialistisch gedachtegoed – eigen problemen oplossen met andermans geld – zal voor velen aantrekkelijk blijven.

Zelf produceren zulke mensen weinig van waarde, stelt Clarey, en ‘hierom putten ze hun waarde als mens uit hun ideologie. Gaandeweg nemen ze afstand van hun individualiteit en volgen hun ideologie als een religie’. Als je hen tegenspreekt, ervaren ze dat als een kritiek op hun identiteit, en door afstand te nemen van hun ideologie, zouden ze hun eigen bestaansreden opheffen.

Je kunt dus niet iedereen overtuigen en dit moet je als vertrekpunt nemen van hoe je jouw leven inricht.

Minimalisme om aan de parasiet te ontkomen

De meest doeltreffende ontsnapping is volgens hem een minimalistisch bestaan: ‘Bezit, bezit u’. Een eigen huis is makkelijk te vorderen, zoals in Arnhem anno 2022 reeds beleid is: inwoners mogen hun huis niet meer verkopen zonder tussenkomst van de gemeente. Het beste is om weinig te bezitten, zodat je altijd weg kunt als het te erg wordt. Je betaalt minder huur voor minder ruimte voor minder spullen, en bovendien kan ‘de parasiet’ niet meer op je teren wanneer je nauwelijks traceerbare inkomsten hebt. Dit dwingt anderen de kosten voor hun utopieën op te hoesten. Hoe je mobiel en dynamisch kunt blijven, is één van de hoofdonderwerpen in het boek.

Zijn boek leert ons dat mensen zoals de schrijver, waarden als productiviteit en efficiency vooropstellen. De dominante stroming daarentegen, eist steeds meer middelen op voor maatschappelijk activisme. Het gevolg van de voortvloeiende beleidskeuzes is dat zelfs als jij als individu economisch productief wil zijn, er daarvoor minder kansen zijn.

Belastingen en bureaucratie

Daarnaast stijgen de belastingen en de bureaucratie. Dit heeft tot gevolg dat als je jaren keihard werkt, dat er daarvan dan een aanzienlijk deel gaat naar anderen die op je rug zitten. Dan kijk je alleen nog naar directe belastingen, zoals op loon en inkomen, terwijl de overheid het leven ook indirect duurder maakt, zoals via monopolies, accijnzen en geldschepping.

Rationeel gezien kun je dan beter een andere afweging maken en minder hard werken. Je hebt een kleiner inkomen maar die veertien jaar zijn dan wel jouw eigen vakantie, en dit zullen jouw veertien meest krachtige levensjaren zijn.

Dit alles heeft tot gevolg dat ook de mensen die het graag anders zouden willen, zich aanpassen aan deze nieuwe maatschappelijke werkelijkheid. Ook zij maken hun afwegingen op basis van de bestaande beloningssystemen. Dus zelfs als zij ooit aan de macht komen, kan die productiviteit niet zomaar worden hersteld. Het arbeidsethos en de manier waarop we als maatschappij omgaan met prestaties, beloningen en belastingen, is dan immers veranderd.

Hier sta ik…

Zo keren we terug tot de kern: dat jij als individu het wel bij het juiste eind kunt hebben, maar niet in staat zult zijn om de massa te overtuigen, en dat je hier toch enige berusting in kunt vinden, als je deze berusting verbindt aan praktische levensadviezen. Mijzelf lukt dit overigens niet. Emoties komen niet zomaar tot rust, als je rationeel weet hoe de vork in de steel steekt. Voor mij is het niet zonder meer ‘genieten van het verval’ – het blijft toch een ‘hier sta ik, ik kan niet anders’ verhaal.

Sid Lukkassen

Sid Lukkassen (1987) studeerde geschiedenis en filosofie. Hij is onafhankelijk denker, vrijwillig bestuurslid van de Vlaamse Club Brussel en inspirator van De Nieuwe Zuil. Hij schreef onder andere 'Avondland en identiteit' en 'Levenslust en Doodsdrift'. Hij promoveerde op 'De Democratie en haar Media'.