fbpx


Economie, Europa

ECB doet niets tegen inflatie en riskeert een storm

Het lakse beleid van de Europese Centrale Bank doet grote vragen rijzen


Aangeboden door deze bibliotheek


Dit plus-artikel wordt u aangeboden door deze bibliotheek die voor u een abonnement nam.

Vindt u het interessant? Neem dan vandaag uw eigen gratis proefabonnement van 30 dagen.



De oorlog in Oekraïne en de mogelijke gevolgen ervan voor Rusland en de westerse wereldorde slorpen veel aandacht op. Zodoende blijven andere opmerkelijke ontwikkelingen onderbelicht. Zoals het door autocratische arrogantie veroorzaakte zero-covid-fiasco in China en de zware financieel-economische crisis in Sri Lanka. Dat laatste land zit nog niet in het hoog- of hyperinflatoire moeras waar Zimbabwe, Sudan en Venezuela mee worstelen, maar de inflatie gaat er inmiddels toch al naar de 20% (lang niet voldoende, overigens, om in de wereld…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De oorlog in Oekraïne en de mogelijke gevolgen ervan voor Rusland en de westerse wereldorde slorpen veel aandacht op. Zodoende blijven andere opmerkelijke ontwikkelingen onderbelicht. Zoals het door autocratische arrogantie veroorzaakte zero-covid-fiasco in China en de zware financieel-economische crisis in Sri Lanka.

Dat laatste land zit nog niet in het hoog- of hyperinflatoire moeras waar Zimbabwe, Sudan en Venezuela mee worstelen, maar de inflatie gaat er inmiddels toch al naar de 20% (lang niet voldoende, overigens, om in de wereld top 10 te belanden). Het land zucht ook onder zware tekorten en een enorme (Chinese) schuldenlast. Een faillissement dreigt.

PPI

Een ver-van-ons-bed-show? Of veeleer een faliekant scenario dat met rasse schreden naderbij sluipt? Wat de consumenteninflatie (CPI) betreft, zitten de meeste onderdanen van de Economische en Monetaire Unie (EMU) voorlopig nog aan de juiste kant van de 10%. Dat is echter niet het geval met de producenteninflatie (PPI).

In Spanje bleek die in maart maar liefst 46,6% te bedragen (jaar op jaar), wat veel hoger is dan op het einde van de jaren 1970. Eerder liet het inflatie-averse Duitsland ook al een onwaarschijnlijke 30,9% optekenen. Toch staat de kortetermijnrente van de Europese Centrale Bank (ECB) nog altijd op nul en houdt die bank ook nog altijd, via Quantitative Easing (QE), de langetermijnrente artificieel laag. Het is een ongezien spagaat. Geen wonder dat de euro wegzinkt (wat de inflatoire druk nog doet toenemen).

‘Double digit’-inflatie

Er wordt nu overigens al gewaarschuwd voor ‘double digit’-inflatie (sommigen deden dat vorig jaar al). Onlangs nog, liet Unilever weten dat de inflatie gaat accelereren in de tweede jaarhelft. De Russische olieboycot waar de Europese Commissie in al haar Gutmensch-wijsheid van droomt, dreigt dan ook olie op het vuur te worden. Een Amerikaanse econoom noemde het zelfs een ‘stunning death wish’. Ook hier dreigt dus een door autocratische arrogantie veroorzaakt fiasco.

Naar een opstand van de ‘bond vigilantes’?

Zelfs in de Verenigde Staten wordt inmiddels gewaarschuwd voor een heropstanding van de ‘bond vigilantes’. De nominale rente staat immers, ook daar, historisch laag ten opzichte van de inflatie (anders gezegd: de reële rente is diep onder nul weggezakt). Al is de centrale bank er inmiddels wél al begonnen aan een verstrenging van haar monetair beleid. Bovendien staat de Amerikaanse langetermijnrente veel hoger dan in Europa. De rente op dertig jaar bedraagt er bijvoorbeeld al bijna 3%, terwijl ze in Duitsland maar net boven de 1% staat.

Kopers van obligaties gaan dat niet blijven pikken. Als ze de indruk krijgen dat centrale banken te weinig doen aan de sterke geldontwaarding, gaan ze een veel hogere jaarlijkse opbrengst eisen op schuldpapier en dus de nominale rente omhoog jagen. Met alle gevolgen van dien voor een in schulden verzuipende economie en overheid.

De kat komt op de koord

De ECB wordt met name verondersteld ten laatste deze zomer eindelijk te stoppen met haar opkoopbeleid van schuldpapier (QE) en haar kortetermijnrente te verhogen. Wat gaat er op dat moment gebeuren met de langetermijnrente, in het bijzonder indien de inflatie tegen dan inderdaad nog hoger staat dan nu?

Terwijl de Europese economie nu al zwaar aan het kapseizen is wegens de negatieve groei van de reële lonen. Bovendien moet zwakke schakel Italië de komende 18 maanden maar liefst 400 biljoen euro schulden herfinancieren. Dat dreigt onmogelijk te worden indien de rente sterk stijgt.

‘Yield curve control’

Wat me bij nog een opmerkelijke ontwikkeling brengt: experimenten met het fixeren van langeretermijnrentes (‘yield curve control’), die de jongste tijd onder druk komen door de stijgende inflatie.

In Australië werd bijvoorbeeld naar dat paardenmiddel gegrepen naar aanleiding van de covid-19 pandemie: de voor de plaatselijke vastgoedmarkt belangrijke rente op drie jaar werd gefixeerd op 0,25% en, later, 0,1%. Dat ging een poosje goed, tot het plots niet goed meer ging. Eind vorig jaar schoot de rente op drie jaar fluks door de 0,1% en diende de Australische centrale bank haar pogingen om ze te fixeren op te geven. Ze staat nu al op bijna drie procent.

In Japan loopt het experiment voorlopig wel nog. Sedert 2016 houdt de centrale bank er de rente op tien jaar dicht bij nul procent (al werd de bandbreedte al twee keer vergroot). De druk neemt echter toe. De yen zakt daardoor steeds verder weg versus de USD, wat dan weer de rente op tien jaar in de Verenigde Staten doet stijgen (omdat Japan traditioneel veel Amerikaans schuldpapier opkoopt en dat minder evident is bij een sterk dalende yen).

Quo vadis ECB?

Eigenlijk zit Europa in hetzelfde schuitje als Japan. Sedert vorig jaar zit de ECB in een regime dat neerkomt op een vorm van yield curve control aangezien ze expliciet rentes viseert. Gaat ze daar deze zomer werkelijk vanaf stappen en de Europese economie helemaal de dieperik induwen? Of gaat ze veeleer haar greep op de revolterende langetermijnrente verstevigen? Als ze voor die laatste optie kiest, dreigt de euro helemaal te kapseizen, wat dan weer de inflatoire druk nog gaat doen toenemen. Catch-22 dus.

Katastrophenhausse

Ludwig von Mises introduceerde de term ‘Katastrophenhausse’ voor het moment dat hoge inflatie ontaardt in hyperinflatie. Je zou het een opstand van de ‘money vigilantes’ kunnen noemen: mensen verliezen massaal hun vertrouwen in geld en kopen er allerlei goederen mee. In het Engels heet dit ‘crack-up boom’. Stevenen we werkelijk af op dit soort hyperinflatoire catastrofe? Indien de autocratische Europese Commissie haar zin krijgt en de Europese energiecrisis nog veel erger wordt, valt het mijns inziens niet helemaal uit te sluiten.

De meest waarschijnlijke uitkomst, bij dit ongetwijfeld pessimistische scenario (i.e., een verder stijgende inflatie, expliciete ‘yield curve control’ door de ECB en een crashende euro), is echter dat we in een vergelijkbaar schuitje terecht komen als Sri Lanka en tal van andere tweede- en derdewereldlanden.

Het einde van de euro?

De financieel analist Matthew Lynn wees er eind vorig jaar op dat monetaire unies vaak een paar decennia meegaan maar dan finaal instorten door toedoen van een inflatoire crisis. Hij vreesde dat de euro dit decennium eenzelfde lot beschoren zal zijn, onder meer doordat de ECB ‘als gek geld zal bijdrukken’, terwijl andere centrale banken een strenger beleid invoeren. Dat is precies wat momenteel aan het gebeuren is.

Koen Tanghe