fbpx


Economie
ECB

Inflatie en de onaantastbaarheid van centrale bankiers




Afgelopen vrijdag beweerde Bart de Wever in De Afspraak op Canvas dat de Europese pers weinig oog had voor de oplopende inflatie in de VS. Dat valt wel mee. Vervelender is dat iedereen sinds begin maart kwebbelt over inflatie terwijl de 10 jaars rente op US Treasuries toch al sinds medio vorig jaar aan het stijgen is. Dat is dus meer een kwestie van ‘lemming volgt lemming’ dan van diepere analyse van het gegeven. De interviews met zijden handschoentjes en…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Afgelopen vrijdag beweerde Bart de Wever in De Afspraak op Canvas dat de Europese pers weinig oog had voor de oplopende inflatie in de VS. Dat valt wel mee. Vervelender is dat iedereen sinds begin maart kwebbelt over inflatie terwijl de 10 jaars rente op US Treasuries toch al sinds medio vorig jaar aan het stijgen is.

inflatie

Dat is dus meer een kwestie van ‘lemming volgt lemming’ dan van diepere analyse van het gegeven. De interviews met zijden handschoentjes en oppervlakkige vragen aan centrale bankiers tonen aan dat de onafhankelijkheid van centrale bankiers de facto een onaantastbaarheid is geworden. Met alle gevolgen van dien.

Wat is er aan de hand met inflatie in de VS?

De centrale bankiers ondersteunen de markten, niet sinds maart 2020, niet sinds september 2009, maar in feite sinds september 2001. Dat deden ze eerst met steeds lagere interbancaire rentestanden. En sinds 2009 ook met effectief ingrijpen in de markt door het verschaffen van liquiditeit, direct of indirect. Die liquiditeit heeft haar weg naar de economische markt maar ten dele gevonden. Het meeste is blijven plakken in de monetaire economie. Dat zien we met name in de hogere huizenprijzen en aandelenmarkten, de asset inflation.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

Dat die inflatie zich niet eerder heeft vertaald in hogere inflatie van consumentenprijzen, komt omdat inflatie altijd een functie is van je geldhoeveelheid  én van een zekere omloopsnelheid. De zogenaamde velocity of money. De factor M2, geldhoeveelheid, is de laatste jaren dus aanzienlijk gestegen maar de omloopsnelheid is geëvolueerd naar een dieptepunt. Waardoor inflatie in consumentenprijzen uitbleef.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

De laatste maanden begint de liquiditeit zich ook te nestelen in grondstoffen, uitgedrukt in een verzwakte USD index. Dat laat zich voelen in producentenprijzen en uiteindelijk ook in consumentenprijzen.

inflatieLuc Nijs
inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be
inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

Intussen worden economieën heropgestart en de vaak wereldwijde aanvoerketens van grondstoffen en half afgewerkte goederen hersteld. Dit alles gebeurt asymmetrisch en leidt tot langere wachttijden en hogere transport prijzen, leert ons de Baltic Dry Index. De maandenlang opgepotte vraag is bovendien tijdelijk hoger dan het aanbod.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be
inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

Bij het heropstarten komt een bepaalde hoeveelheid natuurlijke frictie in de erg flexibele Amerikaanse arbeidsmarkt. Die heeft geleid tot hogere salarissen, zeker in de arbeidsintensieve segmenten die normaal eerder bij de lager betaalde horen.

Alsof dat niet genoeg is, schiet China economisch weer al zijn pijlen af. Hoge groei, salarisgroei en tekorten aan grondstoffen zijn het gevolg. Die inflatie importeren de VS en Europa vervolgens.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

Is de tijdelijke inflatie in de VS een probleem?

Mijn meest eerlijke antwoord  is ‘allicht meer dan we zouden willen’. Iedereen begrijpt dat de heropstart van een economie na een pandemie niet glad als een biljartlaken verloopt. Zeker niet met de complexe en uitgerekte supply chains zoals we die de laatste decennia gebouwd hebben. Sommigen, waaronder de centrale bankiers, gaan ervan uit dat de inflatieopstoot een tijdelijk effect is. Eenmaal alles terug op kruissnelheid, zou de inflatie terug normaliseren. Het corona effect zou dan met andere woorden van tijdelijke aard zijn.

Maar inflatie is stroperig. En opgelopen inflatie verdwijnt vaak nooit meer. Het enige dat kan normaliseren, zou het groeitempo kunnen zijn van de inflatie op middellange termijn. Helaas: om dat te kunnen beoordelen en beleidsmatig om te zetten heb je een solide theorie rond inflatievorming nodig. En jawel, daar zit het probleem. We hebben  geen operationele theorie voor inflatievorming. Er is geen theorie die ons ‘op het moment zelf’ helpt bij het nemen van beslissingen inzake toekomstige inflatie. Er zijn de laatste decennia weliswaar vele theorieën voorbijgekomen. Denken we aan het rational expectations-model, het Philips curve-model,  de output approach. Maar die bleken vooral behulpzaam om het verleden te voorspellen of te verklaren. Niet als ‘ad hoc’ gereedschap om beleid mee te voeren. Het is dan ook lachwekkend als je Jerome Powell en Christine Lagarde hoort spreken over ‘tools’ die ze hebben om ongewenste, onverwachte of losgeslagen inflatie of stijging van rente curves in de markt de baas te kunnen. Eigenlijk hebben ze helemaal niets, behalve grote verklaringen en liquiditeit/opkoop-programma’s. Blaffen zonder bijten houdt de vijand misschien ook op afstand voor een tijdje.

Is die inflatie wel tijdelijk?

In feite gebruiken we dus vooral ‘inflatie verwachting’ als fenomeen om inflatie te voorspellen. Het probleem is dat we dat fenomeen niet echt goed kunnen modelleren, omdat we de variabelen niet in kaart krijgen. En al helemaal niet hoe die op mekaar inwerken. Het antwoord op de vraag ‘is de inflatie van tijdelijke aard’ moet ik dan ook negatief beantwoorden. Zelfs als je de tijdelijke corona-gerelateerde aspecten meerekent, blijft er een pijnlijke hoeveelheid basisinflatie core CPI over die dan nog eens tegen een ongezien brutaal en versnellend tempo opgedoken is de laatste maanden. Daar lijkt niets tijdelijks aan.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

Dat hadden de FED en de ECB niet zien aankomen. Echt ‘in control’ lijken ze niet meer. Socialistische planning van de economie en productiemiddelen enerzijds en kapitalistische planning van de gehele kapitaalmarkt anderzijds, zijn beiden gedoemd om door de geschiedenis veroordeeld te worden.

En hoe zit het in Europa?

Omdat Europa anders gereageerd heeft tijdens de 2de en 3de corona golf ligt de economische activiteit en verwachte groei voor dit jaar hier behoorlijk wat lager.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

Dat zal de omloopsnelheid van geld allicht iets of wat drukken, maar met een ECB die ondertussen meer dan 75% van de Europese economie aan schuldpapier op haar balans heeft staan, kunnen theorie en realiteit hier flink wat uit elkaar liggen.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be
inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be
inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

‘Vooralsnog’ lijken we niet excessief voorbij het 2% inflatiedoel van de ECB te schieten.

inflatieLuc Nijs | Doorbraak.be

De onaantastbaarheid van centrale bankiers

Stilaan gaan we de gevolgen van dit jarenlange monetaire experiment voelen. Ondertussen hebben de ECB en de FED geen enkele intentie om de interbancaire rentestand of de aankoop programma’s af te bouwen. Daarbij schermen ze steevast met een vals dilemma  : de schade van te vroeg afbouwen zou vele malen groter zijn dan de schade door te lang doorgaan met een bijsturende monetaire beleidslijn.

Ik sluit mijn ogen en probeer me voor te stellen hoe studenten binnen vijftig of honderd jaar deze episode uit de monetaire geschiedenis zullen evalueren. Er zal obsceen gelachen worden met de bespottelijke gedachte dat je oneindig geld kan drukken zonder negatieve effecten. Het onzinnige idee dat je welvaart overeind kan houden met monetaire instrumenten. Of dat de overheid — die zelf continu geldzuchtig is en voordeel heeft bij dit beleid — meer kan dan de markt. En welke mafketel vond het nodig centrale bankiers buiten het bereik van parlementaire en democratische controle te plaatsen? Wie een vrijer en welvarender leven wil zal eerst ‘zijn/haar’ economie moeten terugeisen. Dat lazen we nog in geen enkel politiek programma!

[ARForms id=103]

Luc Nijs

Luc Nijs is de bestuursvoorzitter en CEO van investeringsmaatschappij The Talitha Group en doceerde o.a. ‘Internationale kapitaalmarkten’ en ‘Bedrijfsfinanciering en -waardering’ aan de universiteiten van Leiden, Riga en Madrid. Hij is de auteur van een reeks boeken inzake internationale financiën, kapitaalmarkten, schaduwbankieren en aanverwante onderwerpen.