fbpx


Economie
inflatie

Inflatie: winnaars en verliezers

Een recessie is niet ver weg


Aangeboden door deze bibliotheek


Dit plus-artikel wordt u aangeboden door deze bibliotheek die voor u een abonnement nam.

Vindt u het interessant? Neem dan vandaag uw eigen gratis proefabonnement van 30 dagen.



In de eurozone bedroeg de inflatie in maart 2022 ongeveer 7,5%. In België steeg de inflatie volgens de Europese geharmoniseerde definitie, die in alle landen dezelfde definitie en criteria gebruikt, tot 9,28% (volgens de Belgische definitie bedraagt ze 8,31%). Nederland zit aan 11,67%. Verbazend is dat Frankrijk slechts aan 5,11% komt: dit komt hoogstwaarschijnlijk door het feit dat de regering aan EDF (Électricité de France) heeft opgelegd de elektriciteitsprijzen te plafonneren. Maar zulke handelswijze riskeert op termijn tot nog meer…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


In de eurozone bedroeg de inflatie in maart 2022 ongeveer 7,5%. In België steeg de inflatie volgens de Europese geharmoniseerde definitie, die in alle landen dezelfde definitie en criteria gebruikt, tot 9,28% (volgens de Belgische definitie bedraagt ze 8,31%). Nederland zit aan 11,67%. Verbazend is dat Frankrijk slechts aan 5,11% komt: dit komt hoogstwaarschijnlijk door het feit dat de regering aan EDF (Électricité de France) heeft opgelegd de elektriciteitsprijzen te plafonneren. Maar zulke handelswijze riskeert op termijn tot nog meer averechtse effecten te komen.

Tegelijkertijd dalen de Europese groeicijfers: in de eurozone bedroeg ze slechts 0,2% voor het eerste kwartaal van 2022. In Frankrijk was het zelfs 0%, tegenover +0,3% in België. Italië kende een negatieve groei van 0,2%. De stagflatie (combinatie van recessie en inflatie) komt zo heel dichtbij.

Oorzaken

De oorzaken zijn gekend: het krachtig economisch herstel na corona vorig jaar leidde tot aanvoerproblemen voor de industrie (zoals tekort aan halfgeleiders voor de wagens). De actuele nieuwe lockdowns in China zullen dit niet verbeteren. De oorlog in Oekraïne duwde de prijzen van de energiegrondstoffen nog hoger, en ook de voedselprijzen deden een serieuze sprong omdat de Europese graanschuur een slagveld was geworden. De krapte op de arbeidsmarkt, met daaraan gekoppeld hogere lonen, droeg er ook toe bij.

In een vorige bijdrage hebben we er reeds op gewezen dat door de vergrijzing van de bevolking in tal van landen er wereldwijd een tekort aan arbeidskrachten kan ontstaan. En dat leidt tot een structureel hogere inflatie. Dit in tegenstelling tot 1990, toen de val van de Berlijnse muur en de Chinese openheid leidden tot een toevloed van goedkope arbeidskrachten wereldwijd. We kunnen praktisch met zekerheid stellen dat de periode van lage inflatie en lage rente voorbij is.

Daarbij komen er de volgende decennia nog de kosten van de energietransitie, de strijd tegen de opwarming van de aarde, de financiering van de pensioenen voor de oudere mensen, en meer. Een gevaarlijke cocktail die heel wat creativiteit en opoffering zal vergen.

ECB is nalatig

Desondanks hield de ECB (Europese Centrale Bank) tot voor kort vol dat de inflatie tijdelijk was, terwijl andere landen de rentes reeds serieus verhoogden. De ECB geeft nu toe dat ze de bal misgeslagen heeft. De Duitsers zullen hier niet tevreden mee zijn: ze staan erg huiverig tegenover hoge inflatie, en zouden de rentes zeker opgetrokken hebben — als het van hen afhing. Hun grensdoel is een inflatie rond 2%.

Maar de Zuid-Europese landen hebben het overwicht, en verkiezen om diverse redenen een lage rente. De Franse ECB-gouverneur Lagarde heeft haar benoeming aan de herverkozen Macron te danken, die vóór zijn verkiezing hoogstwaarschijnlijk aandrong op geen verhoging van de rentes. De plots opgedoken inflatie kwam echter als een boemerang terug in zijn gezicht, en de koopkracht werd een heikel thema van de campagne. Het heeft hem geschaad, maar toch niet al te zeer.

Ondanks de ommezwaai zal de ECB pas in het derde kwartaal stoppen met het opkopen van de obligaties, waardoor de economie ondersteund wordt met de injectie van liquiditeiten, wat echter inflatoir is. Men zou daar toch direct mee kunnen stoppen, en de officiële rentevoeten verhogen in navolging van de markt. De banken van de eurozone zijn de enige die voor hun liquiditeiten nu nog een negatieve rente betalen! Maar blijkbaar heeft de Zuid-Europese invloed nog de overhand.

De lakse houding van de ECB verarmt echter de eurozone. De Amerikaanse rente is reeds wat gestegen, zodat de USD aantrekkelijker wordt, en tegenover de euro bijna reeds met 15% opgeklommen is gedurende het afgelopen jaar. Of met andere woorden: als we naar de Verenigde Staten reizen is alles daar sinds een jaar 14% duurder voor ons. De eurozone verarmt dus, maar we leefden ook boven onze stand. De sterk gestegen schuldgraad toont dit ruimschoots aan.

Winnaars en verliezers

Inflatie is in principe niet goed, eerst en vooral omdat onze koopkracht uitgehold wordt. Maar dit geldt niet voor iedereen: sommigen hebben daar toch baat bij. Er zijn dus winnaars en verliezers. We geven hieronder enkele voorbeelden, waarop we dan verder zullen ingaan:

  • de entiteiten met een grote schuldpositie;
  • de loontrekkers;
  • de prijszetters in de markt;
  • En meer…

 

De benadeelden zijn:

  • de mensen met een overheersende activapositie, vooral in liquide middelen;
  • zij die niet werken, en weinig bezittingen hebben;
  • de huurders van woningen;
  • en meerdere mensen…

 

Schuldenaars

Schuldenaars worden in feite worden degenen die overladen schuldposities hebben beloond voor hun roekeloos gedrag uit het verleden. In reële termen daalt hun schuld immers met ca. 10%, wat toch een mooi cadeau is. We denken dan in de eerste plaats aan de publieke overheden, waaronder ook België: ze bedroeg daar eind 2021 bijna 550 miljard euro, waardoor ze met een inflatie van 10% in feite daalt met 55 miljard euro!

Meer bepaald Wallonië en Brussel zullen in de handen klappen. Eind 2021 hadden ze samen een schuld van ca. 50 miljard euro, tegenover 30 miljard euro voor Vlaanderen. Op termijn zal de inflatie hun ook parten spelen: de lonen van het overheidspersoneel zullen ook stijgen, en dus ook de overheidsuitgaven. Dit wordt dan wel gecompenseerd door hogere belastinginkomsten als gevolg van de inflatie.

Ook de particulieren die een hypotheeklening zijn aangegaan doen er profijt mee, ten minste, als ze een vaste rente hebben. Dit geldt enigszins ook voor de financiering met variabele rente, daar deze wettelijk niet meer kan dan verdubbelen. Er zijn toch een paar miljoen hypotheekleners in België, die hun lening dus relatief goedkoper zien worden.

Mensualiteit

De mensualiteit blijft ongeveer gelijk, maar door de indexatie van de lonen neemt de aflossingslast een kleiner percentage van het loon in. Je kan zeggen dat de huidige ontleners hun woning duur gekocht hebben, maar door de extreem lage rente bleef de mensualiteit toch nog aanvaardbaar. Zo leende mijn dochter eind vorig jaar voor de aankoop van een huis: de aankoopprijs was veel hoger dan die van mijn huis in 1991, maar de mensualiteit was niet zoveel hoger door de lage rente. In 1991 bedroeg die rente immers 11%!

Zij die met een hogere rente een nog steeds duur huis willen kopen zullen echter verliezen. Zij kunnen enkel hopen dat de immobiliënmarkt als gevolg van de hogere rente een correctie zou kennen.

Huurders

De huurders zijn natuurlijk slachtoffer. Vooral zij die geen of een klein inkomen hebben. De huurprijzen zijn immers geïndexeerd, zodat ze meegaan met de inflatie. Onder deze groep zullen er verschillenden zijn die het nog moeilijker kunnen krijgen.

De inkomenstrekkenden

De werknemers kunnen normaliter hun koopkracht handhaven doordat de lonen in België geïndexeerd zijn, en meegaan met de inflatie. Dit in tegenstelling tot de andere Europese landen waar er geen indexatie is: de laatste schaften dit systeem af begin van de jaren ’80 na de periode van hyperinflatie. Dit is nadelig voor de concurrentiepositie van onze bedrijven. In de buurlanden zullen de lonen na verloop van tijd ook wel stijgen, maar dit is het resultaat van onderhandeling tussen de bedrijven en de sociale partners. Er is geen automatisme, en het gebeurt ook later dan in België.

Prijszettingsmacht

Bedrijven met een sterke positie in de markt kunnen de hogere kostprijs van hun productie als gevolg van de hogere inflatie gemakkelijker doorrekenen aan de consument. Coca-Cola en de Franse groep van luxeproducten LVMH (Louis Vuitton Moët Hennessy) behoren hiertoe, en ze konden dan ook mooie resultaten neerleggen. Veel beursanalisten raden nu dan ook de aandelen van bedrijven met een prijszettingsmacht aan.

Maar dit geldt niet voor de bedrijven die actief zijn in een markt met een hevige concurrentie, zoals die van de grootwarenhuizen in België. Zij concurreren elkaar op het scherp van de snede, en kunnen de hogere voedselprijzen niet steeds zo gemakkelijk doorrekenen aan de cliënt.

Bezitters van activa

Zij die weinig of geen schulden schulden hebben, maar veel bezittingen, kunnen verliezen als die niet met de inflatie meestijgen. Dit geldt vooral voor het liquide geld op de spaarrekening: in een jaar tijd daalt de koopkracht ervan met ongeveer 10%, en dat ben je definitief kwijt. Je kan dit geld natuurlijk investeren, maar dat is niet zo eenvoudig. De beurzen zijn heel volatiel na de scherpe stijging die volgde op de coronacrisis. Immobiliën zijn de laatste jaren sterk gestegen, net als de kunst. Het wordt dus moeilijk, vooral als we nog eens zouden afstevenen op een stagflatie. Een recessie zal de inflatie wel doen afnemen.

Conclusie

De gevolgen van de inflatie moet men zeker nuanceren. Niet iedereen verliest erbij. Het is wel een bijkomende vorm van belasting ten laste van de spaarders, maar in het voordeel van de schuldoverladen overheid. Zij die de broeksriem aanhaalden, worden in feite gesanctioneerd. En doordat in de particuliere sector de activa veel groter zijn dan de passiva, boeten de particulieren aan welvaart in.

Na de hevige coronacrisis worden we dus geconfronteerd met een nutteloze oorlog in Oekraïne die nog steeds kan escaleren. Het leidt daarenboven tot een hogere inflatie. Een recessie is ook niet meer zo ver weg: onzekerheid door de oorlog die toch niet zo ver van ons bed is, hogere inflatie, aanvoerproblemen van wisselstukken, enzovoorts, kunnen de consument doen nadenken en terughoudend maken. We kunnen enkel maar hopen dat we spoedig eens rustiger tijden tegemoet gaan. Er zouden reeds tekenen zijn dat de inflatie aan het aftoppen is, maar het is nog te vroeg om daar definitief uitsluitsel over te geven.

Paul Becue

Paul Becue is lic. Rechten, TEW en Diplomatieke Wetenschappen. Hij heeft een lange ervaring in de financiële sector. Zijn boeken over kredietverzekering gelden als de referentie.