Advertentie
170808 vlaamse ziekte boekvoorstelling-banner-v5
Binnenland, Economie
Ivan Van de Cloot

Ivan Van de Cloot: ‘België mist een ondernemerscultuur’

Hoe jonge Belgische ondernemers belemmerd worden

‘Hoe jonge Belgische ondernemers belemmerd worden door het gebrek aan ondernemerscultuur’, zo kopt Itinera zijn nieuwste rapport. Het is een vervolg op de brede analyse over ondernemerschap die denktank Itinera vorige maand publiceerde. Doorbraak vroeg Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom van Itinera en medeauteur van beide rapporten, om uitleg bij de belangrijkste resultaten.

Van de Cloot: ‘Uit het eerste rapport bleek al dat ons land een ondernemerscultuur mist. Na Spanje ligt het aanzien voor succesvolle ondernemers in Europa nergens zo laag als in België. Dat los je niet meteen op, maar een eerste goede stap is om ondernemen bij jongeren te stimuleren, vandaar ons tweede rapport. Bovendien is de Belgische jongerenwerkloosheid met 20% vrij hoog, dat is dubbel zo hoog als in Nederland.

‘Daarnaast stellen we vast dat jonge ondernemers zelf eerder jongeren tewerkstellen dan oudere ondernemers. Opvallend is ook dat succesvolle ondernemingen van mensen jonger dan 40 jaar veel gemiddeld dubbel zo snel groeien. Dat is eenvoudig te verklaren: jongeren vinden beter toegang in de digitale en disruptieve economie van vandaag. Jongeren die ondernemen hebben bovendien veel voordelen: ze zijn ambitieus, flexibel en hebben een hoge graad van zelfverwezenlijking.’

‘Nochtans blijkt de kloof tussen droom en realisatie in Europa maar vooral in ons land immens. Als we Europese jongeren bevragen ziet 40% van de jongeren tussen 15 en 24 jaar het zitten om ondernemer te worden, maar minder dan 4% begint er effectief aan.’

Doorbraak: Hoe kan je het ondernemerschap bij jongeren dan verhogen?

Van de Cloot: ‘Dat kan in het onderwijs, maar het ligt ook aan onze perceptie over ondernemers. Onze media brengen ondernemerschap negatiever in beeld dan in andere Europese landen. Ondernemerschap mist de uitstraling van een goede carrière. Ons maatschappijbeeld leidt ons al gauw naar de gouden kooi van het werknemerschap. Paradoxaal genoeg zien we dat ook in hogere opleidingen die theoretisch gezien ondernemerschap aanmoedigen, denk aan business schools. Bevraag je hun studenten aan het begin van hun opleiding, dan willen ze ondernemer worden. Eenmaal afgestudeerd kiezen ze vervolgens bij een multinational voor een goedbetaalde baan met een bedrijfswagen en allerlei voordelen.’

Vanwaar hun koudwatervrees om een zaak op te starten?

‘Er is nog veel faalangst om te ondernemen. In België moeten we dit stigma doorbreken. De pool van ondernemers is beperkt. Wie faalt kan je beter een tweede kans geven in plaats van minder geschikte profielen warm te maken voor het ondernemerschap.’

De angst om te falen ligt in België bijna bij de hoogste ter wereld. In Nederland ligt die bijna even laag als in de VS. Wie als ondernemer in de problemen komt, zou naar Frans voorbeeld ook op tijd met een hulpcentrum in contact kunnen komen. Bij onze buurlanden zijn er veel goede voorbeelden te vinden, we moeten dus niet per se naar Angelsaksische landen kijken.’

Zijn er ook binnen België verschillen?

‘Als enige onderzoekers over ondernemen hebben we binnen België de regionale dimensies bestudeerd. Soms scoort Vlaanderen beter dan Brussel, maar soms ook minder goed. Zo is de ondernemerscultuur in Vlaanderen beter, maar in Brussel is de toegang tot een netwerk is dan weer beter. Ook in België kunnen we dus van elkaar leren.’

Hoe kan het onderwijs ondernemerschap stimuleren?

‘Uit best practices, bijvoorbeeld uit Denemarken, zien we dat onderwijzersprogramma’s heel belangrijk zijn. Leraren blijken heel ver te staan van de economische realiteit. Ze moeten daarom zelf meer in contact komen met rolmodellen.’

‘We merken helaas ook dat educatie over ondernemerschap beperkt wordt tot vorming binnen economische opleidingen. Dat is een denkfout. Iedereen, ook studenten geschiedenis, zou in contact met ondernemerschap moeten komen. Zo kan je bijvoorbeeld stages bij ondernemingen faciliteren. Onze stelling is: op elk niveau van het onderwijs kan ondernemen aan bod komen. Een ondernemersproject in opleidingen is trouwens veel interessanter dan theoretische cursussen over waardecreatie. Het kan zelfs heel laagdrempelig op jonge leeftijd. Als kleuter heb ik destijds een boerderij bezocht. Als je ziet hoe een boer te werk gaat, zal je dat van jongs af aan bijblijven. Jammer genoeg heeft het onderwijs niet altijd zijn ogen open voor waardecreatie in de economie.’

‘Studenten kunnen onder begeleiding ondernemen, maar vaak zijn er ook voldoende ideeën die de juiste mensen niet bereiken. We zouden die ideeën kunnen centraliseren in een databank waar iedere student toegang tot kan krijgen, zoiets werpt in het buitenland al zijn vruchten af.’

Ook onder jonge vrouwen zit een heel groot onderbenut potentieel. Ten slotte hebben we in ons rapport nog enkele technieken zoals simulatiespelen onder de aandacht gebracht. Vandaag vind je die enkel terug in business schools, terwijl in het buitenland zulke games voor alle jongeren ontwikkeld zijn.’

Moeten bekende topondernemers ook meer op tv komen?

‘Een figuur, of het nu Wouter Torfs of Marc Coucke is, kan nooit iedereen in heel Vlaanderen aanspreken. In Wales lopen programma’s op lokaal niveau om jongeren in contact te brengen met succesvolle ondernemers als rolmodellen die veel dichter bij de wereld van de kijker staan. Zulke personen uit de eigen streek kunnen mensen sneller inspireren dan een Marc Coucke die en passant op televisie komt en dan model moet staan voor alle ondernemers.’

Heeft u nog andere opvallende inzichten?

‘We moeten stoppen met de discussie over ofwel in kleine ofwel in grote ondernemingen te investeren. Nieuwe inzichten van de laatste tien jaar tonen aan dat dit onderscheid voorbijgestreefd is. Evidence based beleid zou zich moeten richten op snelgroeiende ondernemingen, die een doorsnede van beide groepen vormen. Zij zijn een betere hefboom dan de meeste start-ups, want veel daarvan komen uit de paramedische sector. Geen slecht woord over kinesisten, maar dat zijn niet de grote ondernemers die over enkele jaren 250 werknemers zullen aanstellen.’

Reacties

Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel
Hoofdredacteur: Pieter Bauwens
Webbeheer: Dirk Laeremans