fbpx


Buitenland, Cultuur

Kamiel D’Hooghe krijgt Gulden Spoor voor Culturele Uitstraling




De Beweging Vlaanderen-Europa vzw reikt elk jaar de Gulden Spoor voor Culturele Uitstraling uit aan personaliteiten die een opmerkelijk spoor getrokken hebben in het Vlaamse culturele leven. Op 28 juni kreeg Kamiel D’Hooghe in Antwerpen deze Spoor uit handen van voorzitter An De Moor nadat hij zijn virtuositeit op het orgel tijdens een misviering in de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekathedraal overtuigend had gedemonstreerd.

De nu 85-jarige Kamiel D’Hooghe is een orgelvirtuoos met internationale allure en een indrukwekkende staat van dienst gedurende meer dan 60 jaar. Hij heeft een imposante reeks cursussen en concerten in nagenoeg alle continenten op zijn naam staan en was bovendien een regelmatig gevraagd jurylid op internationale concoursen. Zijn jeugd in een Oost-Vlaamse landbouwersfamilie liet niet vermoeden dat hem een indrukwekkende muzikale carrière wachtte. Maar hij deed naar eigen zeggen zijn liefde voor muziek op via het orgel in de kerk en op de paardenmolen tijdens de kermis. Dankzij zijn moeder kon hij via een kostersopleiding en verdere professionele muziekstudies zijn droom waarmaken om organist te worden.

D’Hooghe was bijna 30 jaar lang directeur van het Koninklijk Conservatorium van Brussel waar hij aan de wieg stond van de Nederlandstalige afdeling. ‘Zijn bijdrage tot het behoud en de valoratisatie van de orgelcultuur in Vlaanderen en elders kan maar moeilijk overschat worden. Hij lag bijvoorbeeld aan de basis van de bouw van diverse nieuwe orgels in Vlaanderen. Hij leverde bovendien prachtige inspanningen voor het behoud van ons historisch orgelerfgoed in de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen met het tijdschrift “Orgelkunst” dat hij uit de grond stampte en via de vzw Orgel in Vlaanderen die hij oprichtte,’ motiveert An De Moor de toekenning van het Gulden Spoor door de Beweging Vlaanderen-Europa aan Kamiel D’Hooghe voor zijn levenswerk.

Op de foto van links naar rechts: Richard Celis (erevoorzitter en lid van de afdeling Antwerpen Plantiniana), An De Moor, Kamiel D’Hooghe en Jan De Groof.


Hieronder de laudatio die An De Moor uitsprak bij de uitreiking.

Geachte dames en heren
 
“Tussen de vele vormen waarin de mens tracht om zijn diepste verlangens en waarnemingen uit te drukken, is muziek ongetwijfeld de meest universele vorm. Muziek symboliseert ons verlangen naar harmonie, zowel met onszelf als met anderen, met de natuur, met het spirituele en het heilige rondom ons. Muziek verbindt mensen met elkaar.”
 
Deze wijze woorden van de Dalai Lama geven meteen een belangrijke verklaring waarom wij vandaag de 11-daagse Vlaanderen Feest! openen met de uitreiking van een Gulden Spoor voor Culturele Uitstraling aan een bijzonder man. Hij beantwoordt bovendien niet alleen helemaal aan deze omschrijving van muziek maar past ook helemaal in onze doelstellingen: mensen met elkaar verbinden, het samenhorigheidsgevoel tussen alle Vlamingen vergroten naar aanloop van onze Vlaamse feestdag, en daarbij de Vlaamse identiteit en cultuur als een positief en inclusief verhaal onder de aandacht te brengen.
Dat proberen we op een zo feestelijk mogelijke manier te doen. En er zal tijdens deze 11-daagse gefeest worden in Vlaanderen! Zowel tijdens de bijna 2.000 lokale initiatieven in bijna alle Vlaamse steden en gemeenten als tijdens de evenementen die we zelf met onze Beweging Vlaanderen-Europa organiseren. Ik noem er slechts drie:
– de uitreiking van de Orde van de Vlaamse Leeuw aan Rik Van Cauwelaert op 9 juli in het stadshuis van Aalst,
– de uitreiking van de Gulden Spoor voor Economische Uitstraling aan Fernand Huts hier in Antwerpen op 11 juli.
Maar zover zijn we nog niet: vandaag zijn we hier in deze prachtige monumentale Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekathedraal samen om niemand minder dan Kamiel D’Hooghe als eminent organist en behartiger van de orgelcultuur in Vlaanderen eer te bewijzen.
 
Ik moet u daarvoor eerst meenemen naar … lang lang geleden toen er in een landbouwersgezin in het Wase dorp Vrasene een jongetje geboren werd. Weinigen onder ons kunnen zich de levensomstandigheden van die jaren ‘30 van vorige eeuw nog voorstellen. De mensen in het Waasland leefden toen nog echt zoals tweehonderd jaar geleden: zonder radio, elektriciteit of stromend water. Zijn ouders moeten in ieder geval het Romeinse principe van ‘Nomen est omen’ gekend hebben: een naam is een lotsbestemming. De jongensnaam Kamiel is namelijk afgeleid van het Griekse Gamelios dat ‘feestelijk’ betekent of van het Griekse kadmiloi dat ‘altaarknaap’ of ‘jonge ceremoniële voogd’ als betekenis heeft. En de familienaam D’Hooghe is een bijnaam afgeleid van het Middelnederlandse ‘hooch’ dat we kunnen vertalen als ‘aanzienlijk, voornaam, edel’. Hoogstaand dus. Het stond m.a.w. in de sterren geschreven dat Kamiel D’Hooghe een rijk gevuld leven met vele hoogtepunten zou kennen, zowel familiaal als professioneel, en een leven
dat zich vaak afspeelde in prachtige hoge kerkelijke gebouwen zoals deze, bovendien gezegend met het motto ‘Constantia et labore’ (met volharding en inspanning).
 
Vandaag zijn we ongeveer 80 jaar verder in mijn verhaal en we kunnen vaststellen dat zijn werkijver nog steeds even indrukwekkend is. Zo realiseerde Kamiel D’Hooghe het afgelopen jaar nog twee cd’s op de orgels in Grimbergen en werkte hij mee aan de Orgelkunst-cd 2008, met Vlaams orgelwerk uit de 20ste eeuw. Hij speelt nog geregeld orgelconcerten en is wekelijks als organist present tijdens de gregoriaanse hoogmis in de weelderige Sint-Servaasbasiliek van de abdij in Grimbergen.
 
Overal waar ik mijn oor te luisteren legde met het oog op deze laudatio vandaag, hoorde ik telkens weer: “Kamiel D’Hooghe heeft een bijzonder grote invloed gehad op het orgelbeleid in Vlaanderen.” Intussen leerde ik ook dat hij zijn leven lang bijna gevochten heeft voor het belang van het historisch orgelerfgoed en de artisanale orgelbouw. Vanuit deze bezorgdheid richtte hij in 1978 het intussen langst bestaande tijdschrift ‘Orgelkunst’ op en leidde het als voorzitter-hoofdredacteur gedurende maar liefst 27 jaar. En ook voor hem geldt: ‘Naast elke sterke man, staat een sterke vrouw”. Niet onbelangrijk om te vermelden, is daarom de onder meer administratieve hulp daarbij van zijn echtgenote Agnes Dumon.
 
Maar Kamiel D’Hooghe maakte niet alleen een verschil op beleidsvlak, hij maakte ook het verschil in het leven van hele scharen orgelstudenten die hij als pedagoog aan het Lemmensinstituut en het Conservatorium van Maastricht een zodanig professionele opleiding gaf dat er nu verschillende onder hen belangrijke functies hebben in het actuele muziekleven in binnen- en buitenland. Het is ongetwijfeld daar dat hij zijn beste krachten besteedde nadat hij erin geslaagd was het Koninklijk Conservatorium in Brussel op te richten en er van 1967 tot eind 1994 de eerste directeur van te zijn.
 
Genoeg reden om de draad van mijn verhaal weer op te pikken: want hoe komt het dat een jongetje van de de buiten, voorbestemd om landbouwer te worden, niet alleen geïnteresseerd raakt in orgelmuziek maar zelfs een wereldwijd gerenommeerd conservatorium weet op te richten? Ik vind het een intrigerende vraag, vooral als je bedenkt dat als zonen in die jaren geen boer werden of geen priester wilden worden, ze vaak zogenaamde ‘pissendragers’ werden, een baan bij de staat zochten, of zoals in de familie van Kamiel D’Hooghe nog gebeurde, slager werden. Het veel te vroege overlijden van zijn vader heeft er ongetwijfeld veel mee te maken. Door te verhuizen naar het dorp zelf, kwamen moeder en zoon in contact met de koster-organist van Vrasene. Hij is toen als twaalfjarige begonnen met piano- en orgelstudie, en toen hij veertien was, ging hij op internaat in de Bisschoppelijke Normaal-en kostersschool van Sint-Niklaas. Nadien konden verstandige leraren hem overtuigen om verder te studeren aan het Lemmensinstituut en de Koninklijke Conservatoria van Antwerpen en Gent bij onder meer Flor Peeters, Marinus De Jong, Jules Van Nuffel en Prosper Van Eechaute. Hij behaalde er het Hoger Diploma Orgel met de grootste onderscheiding.
 
Intussen was hij als 17-jarige leeftijd benoemd tot koster-orgelist in Verrebroek. Het waren toen werkelijk andere tijden die we ons nu niet meer kunnen voorstellen, ik herhaal het graag. Ik heb zelf een zoon van 19 jaar die studeert aan het conservatorium in Gent. Ik kan mij niet voorstellen dat hij zou bereid zijn om nu net zoals Kamiel D’Hooghe toen als kostwinner van een vaderloos gezin elke dag voor de ochtendmis om zes uur van Vrasene naar Verrebroek te fietsen. In de winter moet dat soms ijzig koud geweest zijn tijdens die fietstocht over de open vlakke polders. In ieder geval, op 22-jarige leeftijd al volgde zijn benoeming tot organist van de Sint- Salvatorskathedraal van Brugge (waar hij toen voor het eerst kwam – ‘andere tijden toen’, weet u nog) en waar hij probeerde om de erediensten zo goed mogelijk te verzorgen, om de mensen verstrooiing te bieden en om het Hogere te eren.
 
Ik kan nog veel vertellen over onze laureaat van vandaag, maar ik moet mij noodgedwongen beperken. Ik wil nog graag vermelden dat Kamiel D’Hooghe als solist optrad op verschillende festivals, dat hij verschillende platen opnam, onder meer op verschillende historische orgels van Stalhille tot O.-L.-V.- St- Pieters in Gent. Hij is ook samensteller, auteur en co-auteur van verschillende artikels en publicaties zoals Het rococo-orgel in Vlaanderen (1972), Hedendaagse artisanale muziekinstrumentenbouw in Vlaanderen (1999) en Over orgels in de Lage Landen (2001). Hij gaf concerten en cursussen in vijf werelddelen, is op de Japanse radio geweest, in Zuid-Afrika, en werd tweemaal uitgenodigd in de Royal Festival Hall in Londen, wat zeer uitzonderlijk is.
Bovendien was en is hij een regelmatig gevraagd jurylid op internationale concours, en componeerde hij zelf enkele werken voor orgel.
 
Kortom: Vlaanderen heeft veel te danken aan Kamiel D’Hooghe die in 1988 als eerste musicus de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap ontving. Hij is ook ereburger van Vrasene en Paus Johannes Paulus II benoemde hem in 1999 tot Ridder in de Orde van de Heilige Gregorius. We kunnen ons nauwelijks een betere culturele Vlaamse ambassadeur voorstellen dan onze laureaat van deze namiddag.

Aangeboden door de Vrienden van Doorbraak


steun doorbraak

Dit artikel, cartoon of podcast wordt u aangeboden door de Vrienden van Doorbraak

Door een jaarlijkse of maandelijkse bijdragen financieren de Vrienden van Doorbraak de publicatie van de gratis toegankelijke artikels, podcasts, cartoons of video-uitzendingen op doorbraak.be. Onze vrienden krijgen ook korting in de Doorbraak winkel en exclusieve uitnodigingen.

Hartelijk dank voor uw steun als Vriend van Doorbraak.

An De Moor

Dit artikel delen


Als abonnee kan u dit artikel gratis verspreiden via sociale media en doorsturen naar uw vrienden. Zij zullen dit artikel volledig kunnen lezen zonder abonnee te zijn of zonder een (proef)abonnement te nemen. Zij krijgen bij het lezen de vermelding dat dit artikel door u wordt aangeboden. Als u dit via email doorstuurt, wordt het emailadres van uw vriend niet genoteerd in de databank.

Commentaren en reacties


Reageren op een artikel? Graag, maar hou het netjes, blijf bij het onderwerp van het artikel en blijf niet eindeloos reageren.  Dit is geen plaats voor scheldpartijen en eindeloze discussies. Niet meer dan 10 reacties per dag per persoon en niet meer dan 3 per artikel graag.  Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.