fbpx


Binnenland
psyops desinformatie

Kenneth Lasoen over zaak Conings: ‘Inlichtingendiensten hebben te weinig capaciteit’

Defensie, inlichtingendiensten en politiek dragen zware verantwoordelijkheid



De klopjacht op beroepsmilitair Jürgen Conings roept vragen op. Hoe is het zover kunnen komen? De man stond zowel bij de militaire inlichtingsdienst ADIV als bij het orgaan voor de analyse van de dreiging OCAD op een lijst met geradicaliseerde, potentieel gevaarlijke en in het oog te houden personen. Dat de man desondanks binnen het leger nog een functie met toegang tot het wapendepot bekleedde mag enige verbijstering opwekken. Zo ook bij prof. Kenneth Lasoen, specialist in de Belgische inlichtingendiensten…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De klopjacht op beroepsmilitair Jürgen Conings roept vragen op. Hoe is het zover kunnen komen? De man stond zowel bij de militaire inlichtingsdienst ADIV als bij het orgaan voor de analyse van de dreiging OCAD op een lijst met geradicaliseerde, potentieel gevaarlijke en in het oog te houden personen. Dat de man desondanks binnen het leger nog een functie met toegang tot het wapendepot bekleedde mag enige verbijstering opwekken. Zo ook bij prof. Kenneth Lasoen, specialist in de Belgische inlichtingendiensten en docent Intelligence aan de Universiteit Antwerpen.

Perfecte storm

‘Wat we nu zien is een perfecte storm van een hele reeks omstandigheden. Voor zover ik het begrijp is Defensie eigenlijk in snelheid gepakt. Er loopt een tuchtprocedure tegen deze kerel en er is al een overplaatsing gebeurd. Er zijn maatregelen genomen, maar zoals we nu kunnen vaststellen, volstaan die absoluut niet.’

‘Maar Defensie wil te allen tijde vermijden dat militairen onterecht aan verdachtmakingen worden blootgesteld en van extremisme worden beschuldigd. Ze volgen heel strikt de procedure en dat neemt tijd in beslag. Er zou maar eens een fout worden gemaakt. Dan is voor de vakbonden het kot te klein. Defensie probeert dus uiterst voorzichtig te zijn.’

Functie verantwoordelijke wapendepot geen goed idee

Men kan voorzichtig zijn, maar het tart toch alle verbeelding dat deze man toegang heeft tot het wapendepot?

‘Indien iemand door de ADIV wordt geseind als gevaarlijk geradicaliseerd, indien die persoon ook door het OCAD op hun lijst van nauwkeurig in het oog te houden personen wordt opgenomen en hierdoor het onderwerp uitmaakt van een tuchtonderzoek, is het niet het beste idee om die verantwoordelijk te maken voor het wapendepot. Er zijn andere overplaatsingen mogelijk naar diensten die niets met wapens te maken hebben. Dat doet vragen rijzen.’

‘Welke mechanismen bestaan er binnen Defensie om om te gaan met die dertig personen die terecht zijn gekomen op de lijst van vermeende extremisten? Het gaat hier over potentieel gevaarlijke individuen. De huidige casus toont eigenlijk aan dat dit mechanisme niet bestaat. Het huidige systeem beperkt zich tot het simpel overplaatsen naar een andere dienst. Zonder kritische evaluatie. Je zou bijna kunnen stellen dat het onder de mat werd geveegd. Het is overduidelijk dat dit niet volstaat en niet werkt.’

‘Maar we moeten dit misschien toch ook in proportie bekijken. Er zijn 20.000 militairen. Nu is er eentje doorgeslagen. Dat kan je nooit uitsluiten.’

Geen capaciteit om gevaarlijke personen degelijk op te volgen

Verschoning. Wanneer bij een gewone burger de stoppen doorslaan, is het al niet fraai, maar bij een getrainde militair, met toegang tot het wapenarsenaal… Dat kan je toch bezwaarlijk in proportie plaatsen?

‘Ik bedoel dat dit altijd kan gebeuren wanneer je met een groep van 20.000 individuen zit. Maar u heeft absoluut gelijk. Defensie en de ADIV dragen een enorme verantwoordelijkheid. Zeker wanneer bepaalde van hun mensen op een lijst komen te staan van gevaarlijke personen. We mogen verwachten als maatschappij dat zo’n mensen een degelijke opvolging krijgen. Nu blijkt dat dit niet het geval geweest is.’

‘En daar stuiten we op een belangrijk pijnpunt. Defensie en de ADIV hebben momenteel niet de capaciteit om dertig individuen intensief op te volgen. Daar komt nog eens bij dat de ADIV geen politiemacht is. Zij kunnen alleen maar richtlijnen geven en aanbevelingen doen over wat er met een bepaalde persoon moet gebeuren. Het is dan steeds aan de lokale commandant om te beslissen hoe hij op dat advies reageert.’

‘Ik vrees en vermoed dat de lokale commandant in dit specifieke geval ofwel geen kennis heeft genomen van het advies, of er zich om welke reden dan ook niets van heeft aangetrokken. Met alle gevolgen van dien: de man in kwestie wordt dan van dienst veranderd en verantwoordelijk gesteld voor het wapendepot.’

Politiek draagt grote verantwoordelijkheid

Volgens u rammelt het bij Defensie, maar ook bij de inlichtingendiensten…

‘Inderdaad. Wanneer je ziet dat er op de lijst van OCAD 700 mensen staan die potentieel gevaarlijk zijn, moet je de vraag durven stellen of onze inlichtingendiensten wel over de nodige mankracht beschikken om die allemaal op te volgen. Dat is niet het geval. Het gaat hier over aanzienlijk meer op te volgen individuen dan er bij de inlichtingendiensten tewerkgesteld zijn. En nogmaals, de inlichtingendiensten zijn geen politiediensten.

‘De politiek draagt hier een grote verantwoordelijkheid. Zij verwaarlozen al decennia het departement Defensie maar ook de veiligheidsdiensten in het algemeen. Zij hebben nu weer even ontdekt dat er een probleem is en zullen nu toch eens met oplossingen en budget op de proppen moeten komen. In vergelijking met de ons omringende landen lopen we achter. We zijn echt het kneusje van de klas. Zeker wanneer je rekening houdt met de strategische aanwezigheid van de Europese instellingen en het NAVO-hoofdkwartier.’

Meer bevoegdheden voor inlichtingendiensten?

De 700 mensen op de lijst van OCAD zijn toch niet allen militairen? Het zou maar over zeven mensen van Defensie gaan. De ADIV heeft toch geen bevoegdheid over gewone burgers?

‘Juist, maar die overige individuen zijn niet minder gevaarlijk en moeten ook opgevolgd worden. Ook daarvoor ontbreekt de capaciteit. De inlichtingendiensten zijn in het algemeen onderbemand en ondergefinancierd.’

‘Om terug te komen op de militaire inlichtingendienst, de ADIV: die hebben enkel de mogelijkheid om gevaarlijke individuen op de radar te brengen. Zij kunnen dan proberen op te volgen of die mensen niet verder evolueren naar een acuut gevaar voor de samenleving, zichzelf of anderen. Maar zij hebben dus geen politionele bevoegdheid en kunnen enkel een advies geven om veiligheidsmachtigingen in te trekken en vragen aan Defensie om tuchtprocedures op te starten. Dat is in deze zaak ook gebeurt.’

In de huidige omstandigheden valt de ADIV dus niets te verwijten, volgens u? Pleit u dan voor meer bevoegdheden voor de ADIV?

‘Dat is een vraag die je moet durven stellen, maar ik weet niet of het aangewezen is dat onze inlichtingendiensten ook echte politiediensten worden. Het is zeker niet wenselijk dat de ADIV een militaire gedachtenpolitie wordt. De vraag die je eigenlijk moet stellen is welke procedures we nodig hebben om doeltreffend om te gaan met militairen die tekenen vertonen van radicalisering, extremisme en gewelddadige tendensen. Het is volgens mij niet aan de ADIV om die bevoegdheid op zich te nemen. Dat is een taak voor het Directoraat Generaal HR van Defensie. Beide organisaties moeten daar samen over nadenken.’

Glad ijs

‘Ik wil wel waarschuwen voor het gladde ijs waar we ons potentieel op begeven wanneer we zeer streng gaan zijn ten aanzien van militairen. Het lijkt op dit moment, tijdens dit incident, aantrekkelijk om iedereen buiten te zetten die niet genoeg ‘Belg’ is, die niet volledig in de pas loopt en voldoet aan de ideologische waarden van de Rechtsstaat. Het is in een steeds meer naar extremen evoluerende samenleving misschien aangewezen om zo streng te zijn. Maar hoe lang gaat het duren voor we in een situatie komen waarbij één of andere commandant verdachtmakingen gaat lanceren omwille van een persoonlijke afkeer tegenover een voor het overige voorbeeldige militair?’

‘Dat moeten we vermijden. Het is niet omdat dit specifieke geval nu een dramatische uitkomst lijkt te krijgen dat we alle 20.000 militairen moeten gaan wantrouwen. We mogen niet in de val trappen een soort militaire Gestapo op te richten.’

Zware inschattingsfouten

Dat lijkt inderdaad niet wenselijk, maar om deze dramatische uitkomst te vermijden had gezond verstand toch kunnen volstaan? U haalde zonet al aan dat het niet het beste idee was Conings verantwoordelijk te maken voor het wapendepot. In voorkomend geval bestaan er toch andere alternatieven? Die vraag blijft door het hoofd spelen…

‘Absoluut. Een verstandige commandant besluit om zolang de tuchtprocedure loopt de toegang tot wapens op te schorten. Die kan in alle redelijkheid uitleggen aan de militair in kwestie dat die zijn wapens moet inleveren en tijdelijk naar een dienst verhuist die hem misschien minder gaat bevallen. Het is de taak van een commandant om op zo’n moment elk potentieel risico uit te schakelen. Die soldaat zal dan niet gelukkig zijn, maar daar moet die dan mee leren leven. De voorzichtigheid zou moeten primeren.’

‘De vraag die ik nu beantwoord wil zien is waarom dit niet is gebeurd. Die vraag is fundamenteel. In het leger zijn er genoeg jobs waar geen wapens aan te pas komen. Ik denk maar aan onderhoud. Op de militaire domeinen is er werk genoeg.’

‘Er waren al berispingen geweest omwille van racistische uitingen en doodsbedreigingen aan het adres van virologen. Dat zijn gezien de context zeer ernstige feiten. We kunnen met zekerheid stellen dat hier zware inschattingsfouten werden gemaakt. Er zijn heel veel kinken in de kabel vast te stellen. Er moet ernstig worden nagedacht over hoe dit in de toekomst moet worden aangepakt.’

Reactie niet buiten proportie

Sommigen opperen dat de macht die nu ontplooid wordt buiten proportie is. Dat lijkt me eerlijk gezegd niet het geval. Conings hééft niet mis te verstane doodsbedreigingen geuit. Hij heeft ook een set vaardigheden die hem in staat stellen die in de praktijk te brengen.

‘Absoluut. Deze man ís gevaarlijk. Ik vermoed dat hij ook een voorbeeldig militair was, zijn extremistisch gedachtegoed buiten beschouwing latend. Dat maakt van hem alles behalve een doetje. Hij is zeer goed getraind, heeft veel ervaring opgebouwd tijdens zijn militaire carrière. De machtsontplooiing lijkt me gerechtvaardigd.’

[ARForms id=103]

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.