fbpx


Religie
kerk

Kerk wil maatschappelijke relevantie aantonen

Aanbod in elke levensfase voor wie ervoor openstaat



‘Met het jaarrapport wil de kerk in België laten zien wie we zijn en wat we doen. Het rapport wil op de maatschappelijke relevantie wijzen van de kerk in België.’ Zo vat Jeroen Moens, communicatiemedewerker bij de Belgische Bisschoppenconferentie, het opzet samen van Het 3de Jaarrapport van de katholieke Kerk in België. Een rapport met veel cijfers en weinig trends. Kerk voor elke levensfase Het rapport is een licht verteerbaar en mooi opgemaakt document, met veel interessante cijfers. Leesbaar ook.…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


‘Met het jaarrapport wil de kerk in België laten zien wie we zijn en wat we doen. Het rapport wil op de maatschappelijke relevantie wijzen van de kerk in België.’ Zo vat Jeroen Moens, communicatiemedewerker bij de Belgische Bisschoppenconferentie, het opzet samen van Het 3de Jaarrapport van de katholieke Kerk in België. Een rapport met veel cijfers en weinig trends.

Kerk voor elke levensfase

Het rapport is een licht verteerbaar en mooi opgemaakt document, met veel interessante cijfers. Leesbaar ook. Elk jaar kiezen de opstellers een andere invalshoek. Dit jaar wil het rapport aantonen dat de kerk, voor wie dat wil, een aanbod heeft in elke levensfase, van geboorte over kind, jongere, volwassene, oudere en zij die achterblijven in rouw.

In de begeleidende perstekst schuiven de opmakers de duizenden vrijwilligers naar voren die dat kerkelijk aanbod waarmaken. Dit jaar ligt er daarbij ook een sterke focus op wat de kerk ‘diaconie’ noemt, zeg maar hulp aan de naaste. De coronatijd zal daar niet vreemd aan zijn. Zo hebben tal van parochies grotere of kleinere projecten voor hulpbehoevenden, vluchtelingen, eenzamen, daklozen… daarin zijn vele vrijwilligers actief uit christelijke overtuiging.

Meer en minder

Ook in de pastorale zorg nemen meer en meer leken (gelovigen die niet gewijd zijn) taken op. Ze gaan voor in gebedsmomenten, uitvaarten, geven catechese, verzorgen het pastoraal in ziekenhuizen of woonzorgcentra, beheren geld en patrimonium. Naast de 1.947 priesters zijn er zo 3.965 leken actief, aangesteld door hun bisschop.

Dat de kerk kan rekenen op die vele vrijwilligers is natuurlijk ook omdat het aantal priesters daalt. Er zijn op dit moment 1.947 priesters met een opdracht van een bisschop in België. Een cijfer waarvoor we geen vergelijking vonden. In een vorig rapport werden de ‘bedienaars van de eredienst’ gegeven. Dat zijn niet enkel priesters. Wel is duidelijk dat er daarbij 484 buitenlandse priesters zijn en 349 religieuzen die een opdracht hebben in een parochie.

Cijfers en trends

Het rapport van 2019 geeft wel een opdeling van de priesters in leeftijdscategorieën. Er zijn 2.167 priesters. Daarvan zijn er 584 (minder dan een vierde) jonger dan 65 jaar. 440 zijn er tussen de 65 en de 75 jaar en 1.143 (dat is meer dan de helft) zijn +75. Wie kan tellen kan daaruit afleiden dat er dus verschillende +75’ers nog actief zijn als priester. Ter vergelijking, in het rapport over 2016 bedroeg het aantal priesters nog 2.774. Tussen 2016 en 2019 is het aantal priesters in België met 22% gedaald.

Vergelijk is moeilijk. Het rapport geeft namelijk wel cijfers, maar geen trends. Die moeten journalisten zelf bij elkaar puzzelen. Volgens Jeroen Moens bevat het jaarrapport geen tabellen met cijfers van de verschillende jaren omdat ze nog niet lang genoeg bezig zijn. ‘Dit is het derde jaarrapport. Er zijn enkel cijfers van 2016, 2018 en 2019. Het is te vroeg om te vergelijken. De Belgische bisdommen hebben ook nog niet de cultuur om op een uniforme manier gegevens te verzamelen. Dat maakt vergelijken moeilijk. Eens we uniforme metingen hebben, kunnen we die naast elkaar zetten.’

Parochie?

Dat de metingen niet uniform verlopen, kan kloppen. Het jaarrapport van de kerk goochelt ook met termen die geen uniforme betekenis hebben in België. ‘Parochie of Pastorale eenheid’ betekent iets anders in het Bisdom Gent dan in Antwerpen of Vlaams-Brabant, en nog iets anders in Namen. Toch stelt het rapport dat er 3.732 parochies zijn in België. ‘Wij gebruiken het woord parochie in het rapport in zijn klassieke betekenis, namelijk een gemeenschap rond een kerk’, legt Moens uit.

Wie de cijfers van het aantal priesters met een opdracht naast het aantal parochies legt, komt tot de constatatie dat er meerdere parochies per priester zijn. ‘In de realiteit zijn er zo’n 500 pastorale eenheden. Priesters hebben al een tijdje meer dan één “parochie”. Het zijn echt de grote uitzonderingen, bijvoorbeeld in bisdom Namen of in het vicariaat Waals-Brabant, waar nog klassieke parochies zijn, in de stijl van één priester voor één kerk.’

Andere realiteit

Door enkel cijfers op zich te geven en geen trends zou je kunnen vermoeden dat de kerk in België zich zo afsluit voor de werkelijkheid van de dalende cijfers. ‘In de sacramenten zien we inderdaad een duidelijk dalende trend. Het aantal dopen en huwelijken daalt zeker. Maar ook daar hebben we nog geen trends opgenomen in het rapport.’ Ook daar moeten journalisten dan maar zelf puzzelen met de vorige rapporten.

Het aantal dopen daalt van 50.867 in 2016 naar 44.850 in 2018 en 42.051 in 2019. Ook in 2019 vroegen 1.900 gedoopten een schrapping uit het geboorteregister. In 2018 waren er 45.079 eerste communies, in 2019 43.764. Het aantal vormsels daalt sneller. In 2016 waren er 41.060, in 2018 39.284 en in 2019 36.534. Ook het aantal kerkelijke huwelijken zit in dalende lijn; van 7.859 in 2016 over 6.765 in 2018 naar 5.971 in 2019.

De kerk heeft wat te bieden

In het jaarrapport niets van die dalende trend. De kerk focust liever op het positieve, op wat ze te bieden heeft voor wie dat wil. Wie het jaarrapport leest, ziet zo het beeld van de christelijke zuil opdoemen, met christelijke scholen, ziekenhuizen, rusthuizen, jeugdbewegingen en verenigingen. De vraag is: hoe katholiek zijn die nog? Het rapport gaat daar niet helemaal aan voorbij. Het meest expliciet is Myriam Tonus, de medewerkster zingeving van de Franstalige jeugdbeweging Patro.

Is het vandaag nog opportuun om scholen en verenigingen als katholiek weer te geven? Hoe katholiek is Beweging.net? ‘Het is zeker niet onze bedoeling om het beeld van een christelijke zuil op te roepen. De kerk heeft voor wie daarvoor openstaat een aanbod in elke levensfase. Beweging.net heeft een nationale coördinator zingeving die aangesteld is door de bisschoppen. Ook de Scouts en Patro hebben dat, nog andere jeugdbewegingen ook. Hoe ze dat concreet invullen, maakt geen deel uit van ons rapport.’

Oorspronkelijke spiritualiteit

Hoe katholiek zijn katholieke scholen nog, of de ziekenhuizen en woonzorgcentra? Dikwijls is daar in geen velden of wegen nog een zuster of pater te bekennen. ‘Dat verschilt inderdaad van school tot school. Ook als er geen religieuzen meer aanwezig zijn op school, wil dat niet zeggen dat de oorspronkelijke spiritualiteit niet levendig kan gehouden worden. Die zit in het opvoedingsproject en wordt uitgedragen door bijvoorbeeld godsdienstleerkrachten en pastorale verantwoordelijken. Hetzelfde kan je zeggen van de katholieke ziekenhuizen en woonzorgcentra.’


Download het volledige jaarrapport (in pdf). 

Bestelgegevens

  • De Katholieke Kerk in België 2020 is verschenen bij Licap–Halewijn, Guimardstraat 1, 1040 Brussel, ISBN 978-94-6196-204-1, 120 pagina’s 
  • kost 5,5 euro
  • en is verkrijgbaar in de liturgische boekhandel of via Halewijn Uitgeverij

Pieter Bauwens

Pieter Bauwens is sinds 2010 hoofdredacteur van Doorbraak