fbpx


Media
Kerst met 11 miljoen

Kerst met Jan, Filip en 1,7 miljoen Belgen




Ze moet op de redactie van De Standaard pijnlijk hard zijn aangekomen, de kersttoespraak van Jan Jambon, de allereerste van een Vlaams minister-president überhaupt. We hebben het er straks over. Eerst dit: niet dat de minister-president zich bij de jaarwisseling tot de Vlamingen richt verrast, wel dat dit pas in 2020 voor het eerst gebeurt. Aangezien ik geen memoires schrijf, mag ik hier verklappen dat ik aan de minister-presidenten Kris Peeters, in 2007, en Geert Bourgeois, in 2014, gesuggereerd heb…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Ze moet op de redactie van De Standaard pijnlijk hard zijn aangekomen, de kersttoespraak van Jan Jambon, de allereerste van een Vlaams minister-president überhaupt. We hebben het er straks over. Eerst dit: niet dat de minister-president zich bij de jaarwisseling tot de Vlamingen richt verrast, wel dat dit pas in 2020 voor het eerst gebeurt.

Aangezien ik geen memoires schrijf, mag ik hier verklappen dat ik aan de minister-presidenten Kris Peeters, in 2007, en Geert Bourgeois, in 2014, gesuggereerd heb om op 1 januari op radio en televisie een nieuwjaarstoespraak te houden.

Vanzelfsprekende gewoonte

Ik verwees naar Duitsland, ook een federale staat. Daar was en is het nog steeds de vanzelfsprekende gewoonte dat de Bondspresident op Kerstmis tot de Liebe Bürgerinnen und Bürger spreekt, dat de Bondskanselier na het 20 uur-journaal van 31 december een Neujahrsansprache houdt en dat de meeste minister-presidenten van de deelstaten op Nieuwjaarsdag hetzelfde doen op de regionale zenders. Waarom zou in het federale België de koning niet een kerstboodschap kunnen uitspreken en de minister-president een nieuwjaarstoespraak houden?

Om een of andere reden is toen niet op mijn suggestie ingegaan, zodat Jan Jambon de ‘primeur’ van de minister-presidentiële eindejaarstoespraak had. Niet op 1 januari weliswaar, maar op 23 december, daags voor de koninklijke kerstboodschap – een naar mijn smaak ‘ongelukkig’ moment. Vorm, toon en stijl van de toespraak heeft Johan Sanctorum hier ontleed.

Kapen

Dat de minister-president van Vlaanderen de Vlamingen op Eén en Canvas heeft toegesproken, moet, zoals gezegd, de redactie van De Standaard recht in het belgicaine hart hebben getroffen. Want zie, op 23 december om 17.35 uur verscheen op de website een bericht met de kop ‘Jambon kaapt VRT voor kersttoespraak: “De kans bestaat dat we nog meer van onze vrijheid moeten prijsgeven”.’

Volgens het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal betekent ‘kapen’ in de eerste plaats: schepen aanvallen om ze buit te maken. Bij uitbreiding kunnen terroristen een bus, trein of vliegtuig ‘met geweld of onder bedreiging daarmee overmeesteren’. Informeel, ten slotte, betekent kapen: ‘behendig wegnemen, hetzij als dieverij of uit speelsheid’. Hoewel geen van de drie definities hier van toepassing is, wekte De Standaard  de indruk dat ‘terrorist’ Jambon ‘met geweld of onder bedreiging’ zendtijd van de VRT had ‘buitgemaakt’.

Decretale regel

Niets is minder waar. En dat wist de redactie van De Standaard. In het artikel stond immers: ‘(…) de Vlaamse regering doet nu beroep (sic) op een oude regeling uit 2009. Dat decreet benadrukt dat de VRT “verplicht is om in het algemeen belang gratis mededelingen uit te zenden van de Vlaamse regering, vlak na een hoofdjournaal”’. (Terloops: de regeling dateert al van 1991. Toen was er sprake van hoogstens twee uur per maand regeringszendtijd, in 2009 is dat tot maximum een kwartier per maand gereduceerd. Overigens werden er ook vóór 1991, zonder decretale regeling, regeringsmededelingen uitgezonden.)

De Standaard wist dus dat Jan Jambon gebruik maakte van een decretale regel. Maar de redactie vond de kersttoespraak van de minister-president kennelijk zo ongeoorloofd en onwelvoeglijk dat ze hem beschuldigde van kaperij. En dat Marc Reynebeau het nodig vond in de papierkrant van zaterdag 26 december terug te komen op Jambons ‘van de klassieke koninklijke kersttoespraken gekopieerd tv-praatje, met het Errerahuis als surrogaat voor het koninklijk paleis’.

Inbraak

De regeringsmededeling is in zijn ogen ‘een allicht oneigenlijke inbraak in de openbare omroep, want in zijn houterige en van een zichtbaar verkeerd geplaatste teleprompter afgelezen tekst had Jambon niets te melden dat nieuw of dringend was’. Met andere woorden: volgens Reynebeau mag de Vlaamse regering enkel meedelen wat ‘nieuw of dringend’ is. Nochtans staat in het decreet alleen maar: ‘De mededelingen strekken tot voorlichting van de Vlaamse bevolking over aangelegenheden van algemeen belang’.

Jambons ‘allicht oneigenlijke inbraak in de openbare omroep’ van 23 december schreeuwde blijkbaar om een antwoord van De Standaard. Dat kwam er op de website, op 24 december om 11.19 uur – op de valreep als het ware – in de vorm van een artikel dat ons meldde dat koning Filip zijn kerstboodschap ‘vandaag voor een keer pas ’s avonds tot de Belgen [zal] richten in plaats van om 13 uur. Ze wordt het sluitstuk van de uitzending Kerst met 11 miljoen die gelijktijdig te zien is op VRT, VTM, RTBF, RTL en Vier tussen 18 en 19 uur’.

Rauwe kerstcake

Dankzij Het Nieuwsblad weten we dat ‘Kerst met 11 miljoen / Noël à 11 millions’ bekeken is door 1,7 miljoen van de 11 miljoen Belgen, van wie 1 185 400 op de Vlaamse en 520 000 op de Franstalige zenders.
De uitzending hebben we, zoals aangekondigd, niet bekeken. Voor een beoordeling vertrouwen we helemaal op wat hoofdredacteur Bart Eeckhout zaterdag in De Morgen schreef. Lees mee:

‘Een gezamenlijke herdenkingsshow van het coronajaar op en van alle vaderlandse zenders tegelijk: het klonk sowieso al niet als een geïnspireerd idee. De uitwerking was nog vlakker dan het vlakste polderlandschap. Wat natuurlijk très Belgisch is, dat dan weer wel.’

‘Een omkadering van een voetbalwedstrijd kan al dermate een uitdaging zijn voor het geduld dat je zelfs gaat verlangen naar de reclameblokken. Maar een omkadering van de kerstboodschap van Zijne Majesteit: wie bedenkt dat eigenlijk? Dit programma rook naar een oester die al 48 uur lang geopend op een aperitiefschaal ligt en was even verteerbaar als een kerstcake waarvan het deeg binnenin nog rauw is.’

Kleffe propaganda

Eeckhout vervolgt: ‘Het enige goede eraan: het dieptepunt werd snel bereikt. In de openingsreportage zagen we ’s konings kinderen met zorgvuldig medelevende blik enkele zorginstellingen bezoeken. Dat gebeurde in een stijl die deed denken aan uitzendingen door derden, een relict uit een gepolitiseerd televisietijdperk waar werkelijk niemand naar terug verlangt. Het is kleffe propaganda waarvan niemand de bewoners van het paleis zal durven zeggen dat het kleffe propaganda is. Daarom doen wij het maar. Excuus, sire.’

En hij besluit: ‘De opgedrongen samenhorigheid onder één god, één vlag en één koning is niet des Belgen. Het is een motivatiestrategie op maat van de enkele honderden koningsgezinden die op 21 juli trouw de wacht houden aan de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal. Dit soort staatspedagogie associeer je met andere regimes en andere tijden. Laten we dat zo houden. Na “Kerst met 11 miljoen” zeggen wij met meer overtuiging dan ooit: leve de republiek.’ Einde citaat.

Daar hebben wij niets aan toe te voegen.

[ARForms id=103]

Mark Deweerdt

Mark Deweerdt (1952) was journalist bij De Standaard en De Financieel-Ekonomische Tijd/De Tijd, en schreef als kabinetsmedewerker toespraken en teksten voor Yves Leterme, Kris Peeters, Herman Van Rompuy en Geert Bourgeois.