fbpx


Economie, Klimaat
bedrog klimaatplannen

Rekenkunde klimaatplannen: broddelwerk of bedrog?




In een soort van collectieve psychose en hybris heeft een deel van de mensheid besloten het klimaat eens te gaan herstellen. De langetermijnplannen zijn wenslijstjes en zwaar falend beleid werd aangekondigd. De eerste bewijzen liggen er nu. Mag u raden wie de rekening daarvan zal oppikken. Een tijdje geleden voerde ik aan dat de langetermijnplannen zoals de nieuwe Europese Green Deal een aaneenrijging bevatten van slechte keuzes, vroegtijdige keuzes, te beperkt wendbare keuzes en met te weinig ruimte voor nieuwe…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


In een soort van collectieve psychose en hybris heeft een deel van de mensheid besloten het klimaat eens te gaan herstellen. De langetermijnplannen zijn wenslijstjes en zwaar falend beleid werd aangekondigd. De eerste bewijzen liggen er nu. Mag u raden wie de rekening daarvan zal oppikken.

Een tijdje geleden voerde ik aan dat de langetermijnplannen zoals de nieuwe Europese Green Deal een aaneenrijging bevatten van slechte keuzes, vroegtijdige keuzes, te beperkt wendbare keuzes en met te weinig ruimte voor nieuwe inzichten die zich de komende jaren en decennia ongetwijfeld zullen manifesteren  in dit uitermate complexe vraagstuk.

Beleidsfalen is ook budgettair falen

Omdat de meeste klimaatinitiatieven breed, algemeen en in dezelfde mate vaag zijn hoe ze concreet uitgevoerd moeten worden, berust het financieringsplaatje dat er aan wordt geplakt vaak op losse schroeven. Iedere eerstejaarsstudent economie of ingenieur weet (of zou moeten weten) dat je niet kan bepalen wat de totale investeringskost is van een enkel theoretisch vastliggend einddoel dat (arbitrair gekozen) 30 jaar verder ligt als je de variabelen die moeten leiden tot dat einddoel niet precies kan bepalen.

Basislogica en rationaliteit zou je zeggen. Niettemin lieten de technocratie en politiek zich leiden door de gebruikelijk ego’s en hoogmoed en lieten ze zich verleiden tot grote uitspraken wat het allemaal zou kosten. Vanuit een voorzichtigheidsprincipe werd er gesteld dat het allemaal zou neerkomen op 2.5% van het Europese BNP. Dat zegt op zich niets.

De Nederlandse overheid — die om wat voor masochistische redenen ook altijd het beste jongetje van de klas wil zijn — kwam met overambitieuze klimaatplannen, inclusief dat iedereen van het ‘gas afmoet’. Dat ondanks het feit dat haar buurlanden ‘meer’ aan het gas gaan zoals Duitsland en België, terwijl Nederland zo ongeveer de beste gasinfrastructuur ter wereld heeft. Het zou allemaal meevallen, ook wat die kostprijs betreft. De plannen liggen nog maar enkele maanden in het rek en de rekenkundige chaos is begonnen.

Forse miscalculaties

U weet dat u voorgelogen werd over wat dat ging kosten, allicht alleen niet hoeveel. De overheid wist het blijkbaar ook niet. Maar de realiteit is zoals altijd meedogenloos en haalt technocratische onzin direct onderuit. We zijn nu enkele maanden verder en het wordt duidelijk dat de kostenberekeningen forse rekenfouten bevatten. Zelfs het Nederlandse Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) geeft toe dat het om forse bedragen gaat: 50-60% boven norm, wordt gesteld. Wie mee is in het verhaal weet dat dit nog flink gaat oplopen.

Het betreft hier met name kosten die verband houden met het klimaatneutraal renoveren van koopwoningen en deze van woningcoöperaties. Deze laatsten, die indirect onder toezicht van de overheid staan, komen daardoor ook financieel in de problemen. De oplossing zal er dan wellicht, zoals in het verleden, in bestaan dat Nederland internationale investeerders zoekt via zijn ambassades voor de grote onroerendgoedportefeuilles van deze coöperaties. Linksom of rechtsom, de huurder is de sjaak.

Kostenprojecties als feiten verkopen

Minister van Economie en Klimaat en lijkbidder in bijberoep Eric Wiebes zegt voorlopig niet te veel. Hij verschuilt zich achter het feit dat zijn partijgenoot en voorzitter van de Klimaatraad Ed Nijpels, die deze waanzin onder zijn supervisie bij elkaar heeft laten verzinnen, suste met de boodschap: neem deze berekeningen als feiten, want we moeten de mensen het juiste verhaal vertellen. Kostenprojecties als feiten verkopen, zelfs als je weet dat je bepaalde gekende kosten niet meerekent. Leg de strafwet er maar langs.

En de ‘carbon calculus’-waanzin speelt op het niveau van het IPCC en IMF ook al in alle hevigheid, waar kenmerken van dezelfde tunnelvisie te herkennen zijn. Wie gaat ons redden van de technocratie? Laat het alstublieft niet te lang duren.

Nog meer rekenchaos

Deze klimaat-rekenpsychose is trouwens niet beperkt tot één bepaald domein. Ook het CO2- compensatiemodel — zeg maar de seculiere versie van aflaten — wankelt als een dronkaard met levercirrose stadium drie. Wie een beetje helder denkt, vraagt zich sowieso af wat een compensatiemodel voor nut heeft. Betalen voor je uitstoot. En ondertussen zit je uitstoot toch in de lucht. Je zou denken dat minimale logica zou betekenen dat die vergoeding ten minste de werkelijke kost (even redenerend vanuit het courante klimaatdiscours dat CO2 de boosdoener is en opwarming veroorzaakt) dekt van de uitstoot die je afkoopt.

Maar ook hier broddelwerk: het bedrag volstaat niet en is puur nattevingerwerk. De milieu-investeringen die ermee gefinancierd zouden moeten worden om de klimaatschade teniet te doen, komen er maar niet. Welkom in de wereld van de (over)gesimplificeerde rekenmodellen en beleidsgedrochten die erop gebaseerd zijn. Daar waar we aard en omvang van bijvoorbeeld milieuschade door korte en langere vliegreizen wetenschappelijk nog altijd niet kunnen bepalen, wordt Jan Janssen deze onzin beleidsmatig weer door de strot geduwd.

Wanneer er al geld gaat uit die pot naar klimaatprojecten, blijkt volgens een studie van het Öko-Institut dat 98% van die projecten zwaar door de mand valt. Ze leveren niet wat ze beloven. Certificering van deze klimaatprojecten is niets minder dan zwendel waarin partijen niet meer doen dan elkaar tegenspreken, maar ook afdekken waar nodig onder het mom van ‘onafhankelijkheid’.

Verschil tussen extreme onkunde en ordinair bedrog

Nu zouden we een discussie kunnen starten over het verschil tussen extreme onkunde en ordinair bedrog. Je zou kunnen stellen dat het verschil ligt in de intentie die bedrog eist en die afwezig is bij pure ‘onkunde’. Maar anderzijds bevat extreme onkunde ook een vorm van ‘intentie’ als je je output verkoopt als wetenschap, beleid of het aura meegeeft van ‘analyse’. Of als je ‘projecties verkoopt als feiten’, ambtsgezag misbruikt om ideologie door te drukken of soevereine macht gebruikt om collectief gedrag te manipuleren. Of simpel als je weet dat je tegenpartij (de maatschappij) de uitkomsten zal zien als gezaghebbend en gefundeerd.

Niets van dat alles dus in de klimaatplannen en dus kies ik voor ‘ordinair bedrog’ als classificatie voor dit wansmakelijk stukje technocratie. Daarom huiver ik bij de gedachte van een Belgische ‘technocratenregering’ zoals sommige mindere goden voorstellen in Vlaanderen om ons tijdelijk uit de politieke drek te trekken. Dan nog liever zonder regering. Dat begrotingstekort van 12 miljard zal straks ook weer niet kloppen en zoals in het geval van de klimaatkostenprojecties hoger liggen.

En de maatschappij? Die sliep gewoon door, zich gedragend alsof ze geen belanghebbende partij in deze kwestie is. De hoogopgeleide postmoderne mens die over alles een mening heeft en bereid is die te pas en te onpas te geven, laat zich institutioneel dagelijks rollen dat het geen naam heeft. Ik vraag me af welke existentiële crisis dit tij zal doen keren. Of is de neoliberale, postmoderne en totaal onthechte zelfsturende mens dan toch ‘de laatste mens’?

Luc Nijs

Luc Nijs is de bestuursvoorzitter en CEO van investeringsmaatschappij The Talitha Group en doceerde o.a. ‘Internationale kapitaalmarkten’ en ‘Bedrijfsfinanciering en -waardering’ aan de universiteiten van Leiden, Riga en Madrid. Hij is de auteur van een reeks boeken inzake internationale financiën, kapitaalmarkten, schaduwbankieren en aanverwante onderwerpen.

Dit artikel delen


Als abonnee kan u dit artikel gratis verspreiden via sociale media en doorsturen naar uw vrienden. Zij zullen dit artikel volledig kunnen lezen zonder abonnee te zijn of zonder een (proef)abonnement te nemen. Zij krijgen bij het lezen de vermelding dat dit artikel door u wordt aangeboden. Als u dit via email doorstuurt, wordt het emailadres van uw vriend niet genoteerd in de databank.

Commentaren en reacties


Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.