fbpx


Actualiteit, Politiek
Vlaams

Kunnen we nog vooruit met dit land?

Eén jaar na de verkiezingen: een stand van zaken



Een jaar na de verkiezingen lijkt het niet zo op te schieten met die democratie. Een noodregering die beschikt over een schamele minderheid van 38 zetels op 150. Meer is er niet. Om de coronacrisis het hoofd te bieden werden aan die minderheid dan maar volmachten toegekend. Tot zo ver de democratie. Ondertussen komt de vervaldatum van voornoemde volmachten steeds dichter bij. Stilaan wordt er terug gemanoeuvreerd in de Wetstraat. De socialisten roepen zich uit tot grootste familie en willen…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Een jaar na de verkiezingen lijkt het niet zo op te schieten met die democratie. Een noodregering die beschikt over een schamele minderheid van 38 zetels op 150. Meer is er niet. Om de coronacrisis het hoofd te bieden werden aan die minderheid dan maar volmachten toegekend. Tot zo ver de democratie.

Ondertussen komt de vervaldatum van voornoemde volmachten steeds dichter bij. Stilaan wordt er terug gemanoeuvreerd in de Wetstraat. De socialisten roepen zich uit tot grootste familie en willen een initiatief nemen. Open Vld heeft met Egbert Lachaert een nieuwe voorzitter. Na een stevige strijd om de voorzitterstitel kan die nu aan de slag om de koers van de partij uit te zetten. Zijn inzichten over de toestand kan u beluisteren op onze podcast.

Doorbraak contacteerde de fractievoorzitters in de Kamer. Barbara Pas (Vlaams Belang), Peter De Roover (N-VA) en Servais Verherstraeten (CD&V) vonden tijd om ons te woord te staan.

Één jaar verder, geen stap vooruit

Waar staan we nu na één jaar?

Peter De Roover: ‘Excuseer, na anderhalf jaar. N-VA is naar aanleiding van het Marrakeshakkoord uit de regering gestapt en de collega’s hebben dan nog zes maanden aangemodderd. Op dat moment had de Zweedse coalitie nog wel een meerderheid, dus er kon met onze medewerking nog wel wat wetgevend werk verricht worden. Nu, goed, dan hebben we de verkiezingen gehad met een uitslag die ons als N-VA minder hefbomen gaf. Een centrumrechtse meerderheid zit er niet meer in.’

Barbara Pas: ‘We stellen vast dat na een jaar, zelfs in een ongeziene crisis, men niet in staat is om ook maar een noodregering te vormen. Dat toont aan dat het in een Belgische context eigenlijk niet meer verder kan gaan. Dat is voor ons natuurlijk een heuglijke vaststelling. Maar we zien nu dat er politieke spelletjes worden gespeeld. Op federaal niveau heeft men zelfs niet de elementaire beleefdheid om met de tweede grootste partij van het land te spreken. Men doet er alles aan om via een Vlaamse minderheid, eventueel aangevuld met linkse partijen, dit land nog een beetje in stand te houden. We kunnen niet anders dan vaststellen dat links en Franstalig België de agenda blijven bepalen, ondanks dat Vlaanderen nog nooit zó rechts heeft gestemd…’

Servais Verherstraeten: ‘Verkiezingen zijn altijd een momentopname. Ik keek dit weekeinde naar de uitslag van de laatste peilingen en moest vaststellen dat één vijfde van de kiezers anders zou stemmen dan in 2019. Er is dus een zekere volatiliteit. Ik stel wel vast dat er extremer gestemd wordt. Maar dit is een tendens die men in de hele westerse wereld opmerkt. Dat wijst op een gebrek aan vertrouwen in de politiek en dat maakt de zaken er niet makkelijker op.’

Ad hoc meerderheden regeren het land

Momenteel zitten we in een situatie waarbij Vlaams belang zelfs voorstellen van PVDA mee goedkeurt. Barbara Pas ziet daar de voordelen van in.

Pas: ‘In een normale situatie krijg je stemmingen die voorspelbaar lopen volgens de lijnen van meerderheid en oppositie. Daar kan je dan met veel moeite nog een beetje aan schaven. Onze voorstellen worden dan sowieso weggestemd. Maar nu zitten we al een hele tijd in een andere situatie: er is geen meerderheid. Er worden dus voortdurend wisselmeerderheden gevormd. Wij als Vlaams Belang zitten dan met onze grote fractie vaak op de wip. Wij hebben dus het laatste jaar bij heel veel voorstellen het verschil kunnen maken. Het maakt ons daarbij niet uit vanwaar het voorstel komt, zolang het maar de bevolking ten goede komt.’

De Roover is kritisch voor het vrijgevige parlement. ‘Er kan nu alleen een meerderheid gevormd worden wanneer nogal fundamentele kloven overbrugd worden. Dat kan dan bij specifieke wetsvoorstellen, waarbij de linkerzijde op de steun kan rekenen van het Vlaams Belang. Laat me dit maar Sinterklaasvoorstellen noemen. Dit alles betekent overigens niet dat ze bereid zijn om met het Vlaams Belang een regering te vormen… Het gaat hier om ad hoc meerderheden, soms vallen die eens langs de rechterzijde, dan weer aan de linkerkant. Het vormen van een regeerakkoord is iets heel anders: dat gaat over een geheel en niet over ad hoc meerderheden. Zo’n akkoord valt er niet uit te distilleren.’

Verherstraeten rekent dan weer op de druk van de omstandigheden. ‘Ik durf te hopen dat er wel een meerderheid komt. Vaak heeft externe druk aanleiding gegeven tot akkoorden in het Belgische politieke landschap. Wanneer een gezondheidscrisis zoals we nu meemaken geen externe versterkende factor meer kan zijn, dan weet ik het niet meer. Jean-Luc Dehaene heeft ooit gezegd dat een meerderheid niet eenzijdig haar wil mag opleggen, maar dat anderzijds een minderheid ook evenmin eenzijdig haar vetorecht mag gebruiken. Ik hoop dat de partijvoorzitters die nu stilaan terug on speaking terms zijn, dit in de onderhandelingen meenemen en dat er een meerderheid wordt gevormd rond een programma dat onze economie terug doet opveren en dat de zwakke schakels die zijn ontdekt tracht te herstellen.’

Corona als breekijzer

De vraag is dan of de coronacrisis als een breekijzer zou kunnen dienen. Peter De Roover is niet overenthousiast. ‘De indruk wordt gewekt dat we door deze crisis in mekaars armen zouden vallen. Dat is natuurlijk niet het geval. Wat betreft de veiligheids- en gezondheidsmaatregelen kunnen we elkaar wel vinden. Het gaat dan nog geeneens over de uitvoering, maar enkel over het idee. Vandaar dat wij ons kritisch-constructief hebben opgesteld. Dit werkt echter de tegenstellingen die een breed regeerakkoord blokkeren niet weg.’

‘Als je dit na een jaar  — maar ik herhaal, eigenlijk na anderhalf jaar — moet vaststellen, stuit je niet op onbekwaamheid van de politieke partijen maar op de onbestuurbaarheid van het land. Iedereen herinnert zich de vaudeville rond ons voorstel om half maart een noodregering te vormen. Dit stuitte op een brutale afwijzing van — in eerste instantie — Paul Magnette (PS), maar nadien ook van de volledige Francofonie. Dat heeft geen goed gedaan aan het al wankele vertrouwen. Men verkoos een regering waar men niet inzat boven een regering met de N-VA. Nadien zijn alle initiatieven stilgevallen.’

Barbara Pas gelooft niet dat het federaal ooit goedkomt. ‘De belangrijkste vaststelling is dat wanneer het zelfs in een acute crisissituatie niet meer mogelijk is om de verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië te overstijgen, het in normale omstandigheden ook niet meer zal lukken om het boeltje bij mekaar te houden. Men is nu enkel nog tijd aan het rekken. Men zou beter de logische conclusie trekken dat het niet meer kan en aan tafel gaan zitten om te bekijken hoe we de boel het best kunnen scheiden.’

Volgens Peter De Roover zijn de verschillen stilaan te groot. ‘De tegenstellingen aan weerszijde van de taalgrens zijn natuurlijk geen spielerei, die zijn er wel degelijk. Wanneer je die dan opzij moet zetten gaat dat enkel door totaal abstractie te maken van je verkiezingsprogramma. Nu zit er altijd wel enige rek op verkiezingsbeloftes, dat kan niet anders wanneer je geen absolute meerderheid hebt, maar die rek is niet oneindig.’

Servais Verherstraeten wil vooral vooruit. ‘We kunnen naar het verleden blijven kijken en elkaar de zwarte piet toespelen, maar dat brengt ons geen stap verder. Er moet aan de tafel onderhandeld worden. Dit zal niet eenvoudig zijn, dat spreekt voor zich. Maar als het in deze crisis nog niet lukt, behalen we het brevet van onbekwaamheid…’

Herfederaliseren tegenover meer zelfbestuur

Ondertussen duikt het spook van de herfederalisering terug op. Egbert Lachaert sluit dit voor de gezondheidszorg niet langer uit. Een manier om Vlaamse zelfbeschikking te fnuiken, volgens Barbara Pas.

‘Door de verkiezingsuitslag, maar zeker ook door de lange periode van communautaire stilstand, gelegitimeerd door de N-VA, hoor je nu stemmen opgaan over herfederalisering. De traditionele belgicistische partijen hebben tot hun afschuw moeten zien dat de Vlaams-nationale partijen goed scoren. In Vlaanderen halen ze bijna een meerderheid. Nu ontstaat aan die kant het plan om in een angstreflex bevoegdheden weg te trekken bij Vlaanderen. Ze zien zo de kans om op het federale niveau bepaalde zaken tegen te houden omdat ze daar kunnen rekenen op de Franstaligen. Dit is een ondemocratische reflex. Nu Vlaanderen in staat zou zijn om uit te voeren wat de kiezer vraagt, wil men de bevoegdheden daar wegtrekken. Het is nochtans niet voor niets dat die bevoegdheden zijn overgedragen. Het is niet onze schuld dat dit in stukken en brokken gebeurde, wij zijn altijd voorstander geweest van homogene bevoegdheden. Het wordt stilaan tijd dat men de juiste analyse maakt en volledige bevoegdheden zoals gezondheidszorg, justitie en noem maar op naar de deelstaten overhevelt.’

Servais Verherstraeten wijst op een fundamenteel probleem. ‘Voor een staatshervorming heb je in dit land een tweederde meerderheid nodig. Momenteel is het al aartsmoeilijk een gewone meerderheid te vinden. Maar los daarvan houdt iedere staatshervorming vaak al de startfase van een volgende in. Je wordt geconfronteerd met zaken die niet perfect lopen. Wat de laatste staatshervorming betreft zijn we zo uitgekomen bij heterogene overdrachten op het vlak van mobiliteit en volksgezondheid. Vlaanderen en Wallonië hebben ondertussen op het gebied van volksgezondheid duidelijk verschillende keuzes gemaakt. Daarom geloof ik niet dat herfederalisering de juiste keuze zou zijn. Maar een staatshervorming vergt voorbereiding én partners aan de andere kant van de taalgrens. Die voorbereiding heeft de laatste jaren niet plaatsgevonden. Dat het moet gebeuren spreekt voor zich. En dat de Vlaamse christendemocraten wat volksgezondheid betreft opteren voor meer bevoegdheden voor de gemeenschappen is geweten.’

Zelfbestuur is de enige uitweg in de ogen van Peter De Roover. ‘Het is altijd mijn analyse geweest dat wanneer de verschillen tussen de twee landsdelen zo groot zijn geworden, je dit enkel kan oplossen door beide partners zelfbestuur te geven. Maar dat is een verhaal waar nogal wat dogmatische vooroordelen tegen bestaan. Daar is momenteel geen meerderheid voor te vinden, en dan zit je volledig strop…. Ik hoor nu ook bij de socialisten en de liberalen de roep om herfederalisering aanzwellen. Dat is in elk geval geen uitnodiging aan het adres van de N-VA.’

Geen rol voor Vlaams Belang

Tot slot: is er federaal een rol weggelegd voor het Vlaams Belang?

Servais Verherstraeten: ‘Langs Vlaamse kant is er nog steeds een meerderheid die niet met het Vlaams Belang wenst samen te werken. Dat is een democratisch recht. Wat de christendemocratie — en mezelf — betreft mag dat zo blijven.’

Peter De Roover: ‘Ik zit nu al een aantal jaren in het federale parlement en daar heb je toch een andere realiteit dan in Vlaanderen. Langs Vlaamse kant wordt het Vlaams Belang als een radicale, soms extreme partij ervaren. De echte verkettering speelt zich af langs de extreme linkerzijde, of wanneer het Belang uitschuivers maakt. Op het Vlaams niveau wordt het Belang toch beschouwt als een volwaardige deelnemer aan het politieke proces. Federaal is dat helemaal anders, al weze het dan dat men niet vies is van de stemmen van hun fractie op sociaal-economisch gebied. Als het Vlaams Belang amendementen neerlegt die hen wel aanstaan, keuren ze die af, maar ze schrijven ze dan over in het Frans en dienen dat dan terug in…’

De Roover vervolgt: ‘Het cordon is in het federaal parlement letterlijk fysiek aanwezig, er is een fysieke afkeer, ook zelfs voor de mensen van het Vlaams Belang. Als de mensen vinden dat het Belang hier onrechtvaardig wordt behandeld, dan nodig ik hen eens uit om te komen kijken op federaal niveau. Ik zie bij de vorming van een federale regering dan ook geen enkele rol voor het Vlaams Belang.’

Barbara Pas: ‘ Het is niet onze ambitie om federaal België te depanneren, daar zijn andere partijen voor. Maar los daarvan: de oude spelletjes worden nog steeds gespeeld. Wij mogen geen wetsvoorstellen mee ondertekenen, anders willen anderen niet meer meedoen. Om maar een voorbeeld te geven: na het goedkeuren van het amendement om meer middelen te geven aan de zorgsector werd er een informele werkgroep opgericht om dit uit te werken. Wij werden daarvoor natuurlijk niet uitgenodigd, maar we kwamen via-via te weten waar en wanneer die werkgroep ging samenkomen. Onze vertegenwoordiger zat daar dan als eerste. Wanneer je dan de gelaatsuitdrukkingen ziet van de Franstaligen… Je zou dat eigenlijk moeten filmen. Voor de Franstaligen blijven wij de baarlijke duivel. Dat maakt het moeilijk voor de andere Vlaamse partijen. Ook al geven ze ons vaak gelijk, ze gaan dat nooit openlijk doen… Ik krijg regelmatig commentaren dat mijn tussenkomsten de nagel op de kop slaan, maar dit zal nooit openbaar gebeuren…’

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.