fbpx


Ethiek

Levensadvies voor wie jong is en niet wil deugen

Hoe overleef je als je niet deugt, in een wereld waar iedereen moet deugen?


Socrates

Hoe overleef je als je niet deugt, in een wereld waar iedereen moet deugen? Veel adolescenten zitten vol ambities en dagdromen: ze zoeken hun weg in een complexe maatschappij. Enerzijds zijn er de institutionele structuren, zoals overheden en universiteiten; anderzijds spelen hobby’s en persoonlijke relaties een rol – dit alles zoekt een plek. Velen worden direct of indirect gedwongen om politiek-correct te zijn, terwijl ze zich inwendig anders voelen. Gebleken is dat velen een direct advies waarderen van iemand die…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Hoe overleef je als je niet deugt, in een wereld waar iedereen moet deugen?

Veel adolescenten zitten vol ambities en dagdromen: ze zoeken hun weg in een complexe maatschappij. Enerzijds zijn er de institutionele structuren, zoals overheden en universiteiten; anderzijds spelen hobby’s en persoonlijke relaties een rol – dit alles zoekt een plek. Velen worden direct of indirect gedwongen om politiek-correct te zijn, terwijl ze zich inwendig anders voelen. Gebleken is dat velen een direct advies waarderen van iemand die de rauwe waarheid zegt en er geen doekjes om windt. Weer anderen zullen dit lezen uit nieuwsgierigheid, uit interesse naar de genese van een mens waarin elke drang tot deugen ontbreekt.

Zelfkennis

Veel jonge mensen vragen om adviezen – laten we hopen dat ze van pas komen in een wereld waarin velen zich mooier voordoen dan ze zijn. Om het behapbaar te houden is het geheel opgeknipt in kernthema’s.

  • Laat je niet aanpraten dat je hobby’s tijdverspilling zijn
  • Meet je persoonlijke doelen niet af aan de richtlijnen van instituties
  • Slow and steady wins the race – verhef de lange termijn boven de korte termijn
  • Iedereen kan van iedereen leren
  • Besef dat mensen het product zijn van de (institutionele) positie die hen hun status verschaft
  • Geconcentreerde, aanhoudende arbeid wint het van ‘flashes of genius’, maar een combinatie is het best

 

Zelfkennis is de hoogste vorm van kennis: de Oudgriekse wijsgeer Socrates herhaalde dit vaak – ook stond dit credo in de tempel van Delphi gebeiteld. Afkomstig uit een familie van tuinders en bouwvakkers was het contrast met de omgeving, het atypische, al snel voelbaar. Reeds op de Havo was er de interesse in filosofie en literatuur, beginnend met boeken van onder meer George Orwell en Edgar Allan Poe. Kennis is macht en vanuit dat bewustzijn zijn deze studies aangevangen. Wel bracht dit enige wrijving met de huiselijke omgeving – niet altijd werden de studies begrepen.

Intrinsiek valideren

Alles staat of valt met intrinsiek valideren. Als iedereen tijdens pauzes en tussenuren in de aula rondhing om clips van TMF en MTV te kijken, dan lonkte de bibliotheek om daar kennis te nemen van werken die niet in het curriculum waren opgenomen. Het voordeel van de Havo was dat zelfstudie verhinderde dat deze stof binnen een politiek-correcte leeromgeving werd overgedragen zoals op het gymnasium.

Hobby en studie kunnen elkaar wederzijds versterken. Laat bijvoorbeeld niemand beweren dat videospellen het onderwijs ondermijnen. Op de basisschool kweekte het spel Mortal Kombat 3 bijvoorbeeld interesse in centauren en andere mythologische wezens – de bibliotheek leende hierover de Narnia boekenserie van C.S. Lewis. Het spel Age of Empires maakte de historie boeiend en in het bijzonder de Klassieke Oudheid: uiteindelijk behaalde uw auteur een Master geschiedenis met specialisme in dit tijdvak.

Citaat van Poe

De institutionele spelletjes en gespeelde empathie van mensen waren al snel doorzichtig. De leeftijd moet een jaar of acht zijn geweest toen het volgende gebeurde. Met een leeftijdsgenootje op een skelter scheurden wij als idioten over het schoolplein. Hij was gewiekst en populair bij zowel de meisjes als de leraren – zijn moeder deed ook veel op school. Door toeval raakte een springtouw aan de skelter vast: een kleuter struikelde en werd meegesleurd. Wij moesten lachen en gingen expres nog iets sneller. Totdat een overblijfmoeder ingreep en het spel beëindigde.

‘Er is een kindje gevallen, ik zie het nu pas, hij moet huilen, het is waarschijnlijk vooral de schrik.’ Met een bewonderenswaardige behendigheid praatte hij zich eruit, terwijl hij beter wist. ‘If there is on earth a supreme and unqualified despotism, it is the despotism of a master-mind in boyhood over the less energetic spirits of its companions.’ Toen dit citaat van Poe op de Havo langskwam, borrelde deze herinnering direct boven.

Verzonnen verhalen

Op de middelbare school was er een leeftijdsgenoot die steeds het overlijden van zijn zusje aanhaalde om overal onderuit te komen – de leraren durfden niets te zeggen uit angst om een ‘gebrek aan empathie’ te worden verweten. Nog leerzamer was de introdag van mijn HBO-studie: een studente vertelde de wildste verhalen. Ze was kampioen skating geweest en werd gesponsord, maar toen brandde het clubhuis af en werd ze geopereerd voor kanker. Dit alles zwijgend aanhorende dacht ik er wijselijk het mijne van.

De jongen op wie ze een oogje had raakte helemaal opgezogen in haar verhalen – ook zou ze bijvoorbeeld schoolspullen uitdelen in ontwikkelingslanden. Een jaar later ving uw auteur het volgende op: ‘Heb je het meegekregen? Haar verhalen blijken verzinsels te zijn!’ Aha, jullie zijn er nu al achter, was mijn gedachte, en zei opnieuw wijselijk niets. Het tekent een maatschappij waarin intenties en emotionele verhalen zwaarder wegen dan daden en feiten.

Boeken lezen

De kennis uit deze boeken stond zo’n tien jaar scherp en direct toegankelijk in het geheugen. De op de Havo gelezen boeken kent ondergetekende nog steeds ongeveer van buiten: wat je grondig leest tussen je dertiende en vroege twintiger jaren, blijft bijzonder diep zitten. Juist op deze leeftijd zouden mensen veel boeken moeten lezen, maar juist dan is – in de huidige populaire cultuur – het lezen van boeken totaal uncool.

Fed – volledig uitgeschreven Federico – is ook relevant om te noemen. Fed was een zeer begaafde gamer die serieus overwoog om pro-gamer te worden: hij noemde het zijn ‘roeping’. De andere facetten van zijn leven waren, dat mag naar waarheid gezegd worden, minder succesvol. Op een dag besloot hij zijn Xbox te verkopen en zijn PC-spellen te de-installeren. Eindelijk zou hij dan toekomen aan de serieuze zaken des levens, zoals studie en werk. Ondergetekende noemde dit onzin en gaf mezelf als voorbeeld: ik speelde ongeveer even veel en boekte alsnog goede studieresultaten.

Weinig inner fortitude

Als je wil studeren, dan moet je het gewoon doen. Zaken verkopen waaruit je veel voldoening haalt, komt over als onnodige zelfkwelling en afleiding van het kernprobleem. Inwendige problemen los je niet op met uitwendige handelingen. Uiteindelijk werd dit bewaarheid: Fed werd geen pro-gamer en van zijn studies kwam ook weinig terecht.

Wie leuke dingen moet opofferen om de noodzakelijke dingen te kunnen doen, heeft ergens een fout gemaakt in het inrichten van zijn of haar leven. Waarschijnlijk heb je dan luiheid op de korte termijn prioriteit gegeven boven aanhoudende ijver op de lange termijn. Wie boven de stof staat, staat als heer en meester in zijn kracht. Het probleem is dat mensen weinig inner fortitude hebben: externe manipulaties helpen daar weinig aan. Velen hebben nauwelijks wilskracht – in de Oudheid hadden ze zichzelf waarschijnlijk als slaaf verkocht en in de Middeleeuwen zouden ze leven als horige in het gevolg van een heer.

Sinds de Franse Revolutie

De liberale democratie dringt mensen een emancipatoir ideaalplaatje op waar maar weinigen naar kunnen opleven. Sinds de Franse Revolutie is er in het Westen een soort zelfgeselecteerde burgerij aan de macht en die is anderen gaan voorschrijven hoe ze moeten leven. Velen kunnen dat noeste werkethos niet aan – hier komen de verzorgingsstaat en de zieligheidsindustrie om de hoek kijken, om al dat falen toe te schrijven aan externe oorzaken en daarmee een aardig centje te verdienen.

In de Analecten van Confucius staat: ‘Confucius was geniaal omdat hij besloot om geniaal te worden – alles wat hij daarna deed was slechts een uitvloeisel van dat besluit.’ Hieruit leren wij: slow and steady gets the job done – slow and steady wins the race. Aanverwante thema’s – zoals welke waarde men moet hechten aan hoge cijfers halen en het dating leven – zijn voor een volgende keer.

[ARForms id=103]

Sid Lukkassen

Sid Lukkassen (1987) studeerde geschiedenis en filosofie. Hij is onafhankelijk denker, vrijwillig bestuurslid van de Vlaamse Club Brussel en inspirator van De Nieuwe Zuil. Hij schreef onder andere 'Avondland en identiteit' en 'Levenslust en Doodsdrift'. Hij promoveerde op 'De Democratie en haar Media'.