fbpx


Buitenland
McCann

Londen blijft worstelen met Noord-Ierse legermoorden

Rechtszaak draait uit op dramatische sisser



Een rechtszaak tegen twee anonieme para’s die in 1972 mee instonden voor indamming van het geweld in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast, is op een dramatische sisser uitgedraaid. Op 4 mei besloot rechter O’Hara tijdens de zitting in het Belfast Crown Court dat verklaringen die de beklaagden aflegden na de moord op IRA-commandant Joe McCann (toen 24), niet in aanmerking kwamen als bewijslast. Daardoor werd het proces — dat normaal vier weken had moeten lopen — meteen afgerond. De inmiddels zeventigjarige…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Een rechtszaak tegen twee anonieme para’s die in 1972 mee instonden voor indamming van het geweld in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast, is op een dramatische sisser uitgedraaid. Op 4 mei besloot rechter O’Hara tijdens de zitting in het Belfast Crown Court dat verklaringen die de beklaagden aflegden na de moord op IRA-commandant Joe McCann (toen 24), niet in aanmerking kwamen als bewijslast. Daardoor werd het proces — dat normaal vier weken had moeten lopen — meteen afgerond. De inmiddels zeventigjarige oud-militairen, die het hele proces netjes gekleed en met een gezichtsmasker volgden, gingen volledig vrijuit.

‘Lafaards’

Het onderstreept hoe de Britse regering blijft worstelen met ‘oorlogsmisdaden’ van eigen kant. Maar ook hoe het establishment van de regering in Londen de eigen verantwoordelijkheid blijft ontkennen. In de gerechtszaal zaten, behalve de weduwe en de familie van McCann, ook de huidige regeringscommissaris bevoegd voor de veteranen, Danny de Burgh Kinahan. Die trad aan in 2020 en is lid van de protestantse Ulster Unionist Party. Ook de net (onder druk) afgetreden Britse minister van defensie, Johnny Mercer, was aanwezig. Hij gaf er een week voor het proces de brui omdat hij gebelgd was over de houding van de conservatieve regering.

In de nieuwe wet op Legeroperaties in het Buitenland is Noord-Ierland niet opgenomen. Onaanvaardbaar geweld blijft daarom strafbaar, ook een halve eeuw na de feiten. ‘Lafaards’, noemde Mercer de regering Johnson. ‘Stop die heksenjacht op soldaten die hun vaderland verdedigden tijdens de Troubles’. Hij trok ook in twijfel of het wel om een eerlijk proces kon gaan. Blijkbaar heeft Duitsland minder last hoogbejaarde nazimisdadigers en kampbewakers alsnog te veroordelen.

Onweerlegbaar

De feiten waren niettemin onweerlegbaar. Ook al gaat het om de kleine garnalen die de boter hebben gegeten, en niet hun opdrachtgevers. De enkele getuigen die gehoord werden, bevestigden de gekende verklaringen van soldaten A,B en C. (B is intussen overleden, het was natuurlijk hij ‘die het eerste salvo’ afvuurde, ‘boven het hoofd’ van een vluchtende McCann). Zij waren te hulp geroepen door een niet-geüniformeerde officier van de speciale antiterreurbrigade van de RUC (de Noord-Ierse, toen vrijwel helemaal protestantse, Engelsgezinde Politie). Die had geprobeerd McCann, vermomd met bril en gekleurd haar, aan te houden op de hoek van Little May Street. De IRA-commandant kon zich echter loswerken in het handgemeen en liep zigzaggend Joy Street in.

A, B en C bewaakten die nacht één van de checkpoints rond de marktzone, die McCann als zijn broekzak kende. A en C schoten vanop veertig meter naar de vluchteling. Drie kogels raakten hem in de rug en het zitvlak. Die laatste kogel werd hem fataal, want drong zijn romp in. Hij had nog net de kracht om zijn belagers toe te snauwen: ‘You got me cold, I have no weapon’. Wat ook zo was.

Verdoezelingsoperatie

Een ongewapende man in de rug doodschieten, dat is nooit verdedigbaar. Dat gaven de verdediging en de rechter ook ruiterlijk toe. ‘Er is geen enkele wettelijke verantwoording voor’, zei O’Hara. Maar aanklager en verdediging waren wel overeengekomen alle feiten waarover eensgezindheid bestond niet aan te wenden. Ze waren niet blind voor de verdoezelingsoperatie die destijds de schutters beschermde.

Er zijn toen zware procedurele fouten gemaakt, waarvoor A en C nu als zondebok moesten opdraaien. Ze hadden keurig gemeld wat er gebeurd was bij de militaire politie. Er werd geen enkele sanctie, ook geen disciplinaire, gegeven. In 2010 hadden ze bij de heropening van de zaak (een gevolg van het Goede Vrijdag-vredesakkoord, 1998) onder ede hun verklaringen van 1972 bevestigd. Ze hielden vol dat ze ‘aanvaardbaar geweld’ hadden gebruikt gezien de reputatie van het slachtoffer. Daarom pleitten ze ook onschuldig op het proces vandaag, dat zonder jury verliep.

Geen doetje

Joe McCann was inderdaad geen doetje. Dat A en C aannamen dat hij gewapend zou zijn, leek logisch. McCann had al vastgezeten voor lidmaatschap van het IRA. Gevangenzetting zonder proces — meestal in de Mazegevangenis — had Londen ingevoerd in 1971. Sindsdien was hij op de loop. In 1969, toen radicalen zich afsplitsten van het IRA, bleef hij bij de officiële, marxistisch gerichte organisatie. In augustus 1971 verwierf hij een heldenstatus na de ‘Battle of Inglis’ Bakery’ in Belfast. Zijn foto, geweer in de hand tegen brandende panden op de achtergrond en met de Starry Plough in de andere hand (de vlag van de Ierse arbeidersbeweging), werd een icoon voor de republikeinen.

In de beginjaren van de Troubles was hij ook betrokken bij een aanslag op de barakken van het parachutistenregiment in Aldershot, bij de moordpoging op Noord-Iers minister van binnenlandse zaken John Taylor en bij de moord op Charlie Hughes van de afgescheurde Provisional IRA. McCann werd verantwoordelijk geacht voor de dood van 15 Britse soldaten. Ze waren hem dan ook liever kwijt dan rijk bij de Noord-Ierse regering en bij de ordediensten. Hij stond bovenaan de lijst van gezochte misdadigers.

Olie op het vuur

Anderzijds moesten de schutters intern een verslag opmaken, werd het ‘onder ede’ niet toegepast, kregen ze geen advocaat en werd niet gepeild naar hun beweegredenen voor de schietpartij. De aanklager — die overigens had ingestemd met verzachting van de aanklacht van moord met voorbedachten rade tot geweld met de dood tot gevolg — wees erop dat ze bij hun verklaringen in 2010 bleven en als geldig aanvaardden. Maar voor O’Hara lag dat moeilijk: het Historical Enquiries Team was opgeheven in 2014, niet alle 3.269 onopgeloste moorden tijdens de Troubles waren geregeld of juridische onderbouwd. Vandaar de vrijspraak nu. Andere bewijzen waren er niet.

Tot grote tevredenheid van Mercer en zijn medestanders, radicale protestanten. Die hielden buiten met een spandoek de wacht: ‘Steun de mannen die ons steunden en beschermden tegen de Sinn Féin IRA’. Het gooit natuurlijk olie op het vuur van de protestants geleide ongeregeldheden die de naweeën van de brexit hebben uitgelokt. En het zet het vredesproces op losse schroeven. Anne McCann denkt niet aan ontwapenen. ‘Deze uitspraak is geen vrijspraak voor de Staat. Wij gaan de openbare aanklager vragen om A en C aan een kruisverhoor te onderwerpen. De rechter had gelijk deze zaak “walgelijk” te noemen. De RUC heeft gefaald, het strafrecht heeft gefaald’. En in de eerste plaats Groot-Brittannië.

[ARForms id=103]

Lukas de Vos

Lukas De Vos is senior journalist van de VRT.