fbpx


Europa
Europa

Loopt Europa België achterna?

Eensgezindheid is in de unie ver te zoeken



De voorloper van de EU is de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Die had tot doel om de productie van kolen en staal onder het gezag te plaatsen van een gemeenschappelijke Hoge Autoriteit. Het idee was vooral om na de oorlog in het spoor van het Marshall-plan de belangrijkste industriële sectoren van de twee erfvijanden onder één samenwerkingsverband te brengen. Zo zou een nieuwe oorlog, na eeuwen van vijandschap  tussen Frankrijk en Duitsland, te vermijden zijn. Dat werd…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De voorloper van de EU is de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Die had tot doel om de productie van kolen en staal onder het gezag te plaatsen van een gemeenschappelijke Hoge Autoriteit. Het idee was vooral om na de oorlog in het spoor van het Marshall-plan de belangrijkste industriële sectoren van de twee erfvijanden onder één samenwerkingsverband te brengen. Zo zou een nieuwe oorlog, na eeuwen van vijandschap  tussen Frankrijk en Duitsland, te vermijden zijn. Dat werd een succes zodat de zes lidstaten in 1957 besloten over te gaan tot een ruimere samenwerking: de oprichting van de EEG, de Europese Economische Gemeenschap, op basis van het Verdrag van Rome. Er kwam een tolvrije regio met gemeenschappelijke buitengrenzen voor derden, een douane-unie en een uniform gebied zonder binnengrenzen.

Het succes van de EEG

De grote gemeenschappelijke markt legde de basis voor een sterke economische groei en welvaart. Dat zagen andere Europese landen die er ook bij wilden horen. De toetredingen verliepen vlot. Na de val van de Berlijnse muur haastten de oostbloklanden zich om bij  de toen gefusioneerde Europese Unie te komen. Zo telde de Europese Unie plots 28 lidstaten. Of liever: 27,  na de Brexit. De monetaire Eurozone is kleiner met 19 deelnemers.

De Europese instellingen waren verspreid in België, Luxemburg en Frankrijk. Toch kwam het zwaartepunt finaal in Brussel te liggen met de zetels van de Europese Commissie en de Europese Raad:  de uitvoerende macht. Ook het Europese parlement, de wetgevende macht, vergadert in Brussel, zij het afwisselend met Straatsburg om de Fransen ter wille te zijn. Het heeft Brussel, en België in het algemeen, geen windeieren gelegd. Vele topvergaderingen vinden plaats in Brussel, de administratie is er gevestigd en de Europese ambtenaren zijn er gehuisvest. Daarnaast hebben tal van Europese bedrijven, landen, regio’s, deelstaten en lobby bedrijven een zetel in Brussel. Dat is positief voor de lokale vastgoedsector, de horeca en de consumptie in het algemeen. Als de EU zou verdwijnen uit Brussel zou dat zeker een zware aderlating betekenen. De coronacrisis en de opkomst van het thuiswerken kunnen weliswaar een negatieve invloed hebben, maar dat is overal het geval. 

Een logge administratieve macht

Helaas is het hele Europese administratieapparaat geleidelijk aan verworden tot een logge bureaucratische machine, die steeds verderaf staat van de bevolking. De afstand met de burger in Europa werd groter, terwijl het Europees recht met al zijn verordeningen en richtlijnen meer dan de helft van de regelgeving in de lidstaten omvat. Nochtans geldt er een subsidiariteitsbeginsel: de Europese Unie mag pas regelgeving opstellen, als de lidstaten of de regio’s van Europa zelf de doelstellingen van die regelgeving niet kunnen halen.

De Europese ambtenaren zijn afkomstig van alle lidstaten. Hoewel er regelmatig examens worden uitgeschreven, heerst ook hier de gesel van de politieke benoeming. De ambtenaren genieten daarenboven een bevoorrecht statuut: de lonen zijn zeer aantrekkelijk. Ze vallen voor het grootste deel onder een fiscaal gunstregime. Sommigen hebben zelfs een diplomatieke status. Maar dat is geen garantie voor een feilloze werking en gedreven motivatie. Denken we maar terug aan de Europese schuldencrisis die uitbrak in 2010 in Griekenland. Toen bleek dat de Griekse overheidsfinanciën reeds in 2002, op het ogenblik van de toetreding tot de eurozone, in een slechte toestand verkeerden. Maar blijkbaar kon of wilde de EU dat toen niet zien.

De indruk ontstaat dat de Europese administratie in Brussel een steriele en dure mastodont is. Regelmatig zijn er ook kortsluitingen door een manke organisatie die op een labyrint lijkt. Zo blijken er regelmatig spanningen te bestaan tussen de president van de Europese Raad en de commissievoorzitster. De Turkse president Erdogan maakte daar handig gebruik van, tot grote Europese schaamte.

De digitale trein gemist

Hoewel de EU in het verleden zeker grote verdiensten heeft gehad, zit de mot er al een tijdje in. Op internationaal diplomatiek vlak stelt Europa niet veel voor, omdat het over uiteenlopende onderwerpen niet tot een eensgezind standpunt komt. Zo was de aanpak van de migratiecrisis vijf jaar geleden ook geen voorbeeld van samenhorigheid.

De EU is er bovendien niet in geslaagd een krachtdadig plan voor digitalisering op touw te zetten. De Verenigde Staten hebben met Facebook, Amazon, Apple, en Google enerzijds en China met Ali Baba en Tencent anderzijds,  hun machtige online reuzen. Europa speelt amper mee. Dat voelen we ook op andere technologische domeinen. Door de coronacrisis is er plots een groot tekort aan chips of halfgeleiders voor allerlei apparaten zoals auto’s en smartphones. Nu pas merken we dat Europa van een marktaandeel van 44 % in 1991 van wereldwijd geproduceerde chips, nog maar 10 % heeft. Voor de levering van nano chips moeten we beroep doen op Samsung  in Zuid-Korea en TSMC, de Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. Ook de vroegere alleenheerser, het Amerikaanse Intel, heeft trouwens veel van zijn pluimen verloren.

Toch zijn er nog lichtpunten die aantonen dat het kan in Europa. In België doet Melexis uitstekende zaken met  chips voor de autoindustrie. En het Nederlandse ASML, een vroegere spin-off van Philips, is succesvol omdat het zowat de enige is die machines kan leveren voor de productie van nano chips. Maar voor grootschalige projecten heeft Europa de boot gemist. Frankrijk en zijn Europees commissaris Thierry Breton voor de interne markt, dringen aan op protectionisme om de Europese technologiesector meer kansen te geven. Maar de Franse prestaties hebben in het verleden reeds ruimschoots aangetoond dat dit niet de juiste weg is.

Waar was Europa in de coronacrisis? 

De aanpak van de coronacrisis toonde ook een duidelijk gebrek aan efficiëntie. Het begon nochtans goed, toen de Commissie de onderhandelingen met de farmareuzen voerde. Dat leidde tot relatief goede condities, wat vooral in het voordeel is van de kleinere lidstaten. Toch duurden de onderhandelingen langer dan in landen zoals het Verenigd Koninkrijk. Het was vooral daarna dat Europa te kort schoot. Blijkbaar kon de EU niet genoeg gewicht in de schaal leggen om de farmareuzen te verplichten hun leveringsverbintenissen na te komen. Het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Israël konden dat wel, zodat veel grotere percentages van de bevolking daar al gevaccineerd zijn. De positieve economische gevolgen zijn evident. De Britse premier Boris Johnson zal nu wel in zijn  vuistje lachen.

Altijd te traag

Europa reageert dus steeds te traag en zelden eensgezind. Het probleem is dat er 27 lidstaten zijn, die de facto over een vetorecht beschikken. Het Verdrag van Nice van 2001 probeerde daar vergeefs een mouw aan te passen, met het oog op het lidmaatschap van de vroegere oostbloklanden. Maar de verdeeldheid zal niet snel verdwijnen.

De culturele verschillen tussen de diverse lidstaten blijven immers enorm. Er is met name een breuklijn tussen de Latijnse cultuur uit het zuiden, en de Germaanse cultuur uit het noorden. Denk daarbij aan Frankrijk en Italië versus Duitsland en Nederland. De laatste twee zijn duidelijk gedisciplineerder. Die verschillen komen steeds tot uiting in de Europese begrotingsdiscussies. Wij herkennen dit, omdat een zelfde breuklijn ook loopt tussen het noorden en het zuiden van België.

Binnen de EU bestaan er ook transfers, maar die zijn minder het voorwerp van discussie. Neem nu het Europese Herstelfonds van 750 miljard euro. Dat werd opgericht om de Europese economie uit de pandemie te helpen. Maar liefst 191,5 miljard euro gaat alleen al naar Italië.

Naast de noord-zuid tegenstelling is er sinds de toetreding van de voormalige oostbloklanden ook een oost-west kloof. Landen als Polen en Hongarije  hebben na decennia communistische dictatuur nog steeds moeite met het democratiseringsproces. Dat leidt regelmatig tot spanningen binnen de EU.

We hebben al gewezen op het logge en dure administratieapparaat in Brussel en de vervreemding van de Europese burger. Het leidde finaal tot de Brexit, een groot verlies voor de unie.

Het moet anders: gekwalificeerde meerderheid

We kunnen stellen dat de Europese problemen lijken op de Belgische.  Je kan je afvragen of het nog goed komt. Uiteraard heeft de EU veel gerealiseerd. Uiteraard mag de eenheidsmarkt niet verdwijnen. Maar de werking moet dringend veranderen zodat Europa weer krachtdadig kan worden. Het de facto vetorecht moet plaats maken voor een stemmingssysteem op basis van een zekere gekwalificeerde meerderheid. Daarbij moeten de belangen van de kleinere landen tegenover de grotere lidstaten gevrijwaard blijven. Dat wil wel zeggen dat er tussen de lidstaten onderling voldoende vertrouwen moet bestaan om afstand te nemen van hun 100% soevereiniteit. Er staan ons nog genoeg  uitdagingen te wachten zoals het klimaat en de handelsoorlogen. 

Brussel ontvetten

We moeten nog meer werk maken van het subsidiariteitsbeginsel ter velde, en Brussel ontvetten. Anders gaat het wantrouwen tegenover de Brusselse ‘Big brother’ blijven toenemen. En hebben de Europese ambtenaren werkelijk nog zoveel privileges nodig? 

De cultuurverschillen zullen blijven bestaan. Die kan je niet wegtoveren. Maar met een goede wisselwerking en wederzijdse verstandhouding kan dat ook een bron van verrijking zijn. Daarvoor moet iedereen wel de nodige inspanningen doen met wederzijds respect. Alleen zo kan de ‘Pax Europaea’ van de laatste 76 jaar gehandhaafd blijven na eeuwen van onderlinge conflicten. Hopelijk kan het kleine België daar nog het goede voorbeeld bij geven.

[ARForms id=103]

Paul Becue

Paul Becue is lic. Rechten, TEW en Diplomatieke Wetenschappen. Hij heeft een lange ervaring in de financiële sector. Zijn boeken over kredietverzekering gelden als de referentie.