Lore Baeten: ‘Had ik geweten dat de kritiek zo hevig zou zijn, dan had ik er nog even mee gewacht’

Op dinsdag 7 april verschijnt de eerste maandelijkse column van kersvers Doorbraak-columniste Lore Baeten. Ze is studente en gemeenteraadslid voor CD&V in Sint-Niklaas. Als activiste verzet ze zich tegen geweld op vrouwen en seksueel misbruik. Rustig aftellen naar die eerste publicatie zat er voor haar niet in. Door haar keuze voor Doorbraak.be, heeft ze zich een twitterstorm op de hals gehaald. ‘Voor het eerst in twee dagen, trilde mijn gsm voor een halfuur niet’, schreef ze de dag voor ons gesprek.

Had u dat zien aankomen?

‘Nee, het was heel onverwacht. Ik heb het nieuws zelf niet op twitter aangekondigd. Iemand had me getagd in een bericht over Doorbraak. “Wie daarvoor schrijft maakt zich mee verantwoordelijk voor het racisme en de ranzigheid die er dagelijks verschijnt. Ik lees dat Lore Baeten daar ook voor gaat schrijven.” Ik heb dat echt zien ontploffen voor mijn ogen. Dat was heel vreemd. Ik heb heel erge berichten gekregen, zoals: “Maak jezelf van kant”, “Je bent een neonazi” en “Stuk stront”. Dat is genadeloos hard.

Hoe gaat u daar mee om?

‘Ik was echt geschokt. Ik ben hier met mezelf over aan het worstelen. Het is echt heftig.’

‘Als ik iets controversieel geschreven had, zou het logisch zijn dat er zo een reactie kwam. Maar dat is niet het geval en in een mum van tijd heeft dit een vuile, ondergrondse vorm aangenomen.’

Ik val in het midden van uw verwerking binnen met dit interview.

‘Nu krijg je de emoties rauw en puur. Ik hoop wel een beetje te bedaren de komende dagen. Ik ben bezig alle kritiek en feedback te lezen en er iets mee te doen.’

‘Ik ben een maandje geleden ook nog eens beroofd en in mekaar geslagen in Gent. Dat ben ik nog aan het verwerken. Er zijn goede en slechte weken en als het dan iets minder goed gaat, dan komt zo een storm als op Twitter dubbel zo hard aan.’

Linkse kritiek

Waarom waren die opmerkingen zo rauw en hard volgens u? Nog voor u één letter hebt geschreven.

‘Er zitten daar mensen tussen die zelf heel zwart-wit denken. Jij schrijft voor een “slecht” medium dus jij bent ook slecht. Doorbraak  zit bij die mensen in de hoek van ranzigheid, marginaliteit, seksisme, misogynie en racisme. En ik word daar dan meteen aan gelinkt. En met mij ook elke lezer. Terwijl ik weet dat bijvoorbeeld mijn grootouders die ook Doorbraak  lezen dat totaal niet zijn.’

‘Er zijn verschillende types in de reacties. Je hebt natuurlijk trollen die erop springen en daarnaast heb je ook de extremen die me ineens gaan volgen, zoals Sam Van Rooy. Maar daar zat ik niet op te wachten. Anderen vonden dat ik maar moest om kunnen met al die kritiek omdat ik zelf een grote mond heb. Ze wilden me vooral eens goed tegen de grond zien gaan en me dan die extra trap geven.’

‘Maar de ethische vragen snap ik wel en ik wil daar grondig mee bezig zijn. Ik krijg ook de kriebels van racistisch en seksistisch taalgebruik en van klimaatontkenners, maar ik wil juist in die verontwaardiging gaan staan.’

‘Ik ben blij dat ik nog steun heb gekregen van mensen als Wouter Van Bellingen en anderen die elke dag bezig zijn met diversiteit en met de samenleving inclusief te maken. Inclusiviteit is bruggen bouwen en voor mij is in Doorbraak  staan, een brug bouwen. Zeggen van: ik zie jullie als lezer en jullie zien mij. We hoeven het niet met mekaar eens te zijn, maar let’s talk.’

Waarom raakte de kritiek u zo?

‘Ik werd erop gewezen dat ík niet het slachtoffer was. Maar de minderheden die gestigmatiseerd worden. Dat is heel raar, want ik ben zelf een jonge vrouw. Ik weet wat vooroordelen zijn. Ik heb ook misbruik en geweld meegemaakt. Ik weet wat stigma is.’

‘Op den duur dacht ik: ben ik mezelf aan het verloochenen? Maar er is toch ook niets mis met oprecht voor je mening uit te komen in een medium zolang je ook kritisch blijft? En tegen racisme en misogynie te blijven strijden.’

U bent jong, vrouw, eerder links georiënteerd, niet uitgesproken Vlaamsgezind. Wat hoopt u bij Doorbraak te vinden?

‘Het was niet echt een zoektocht. Ik kreeg dat aanbod en iets in mij raakte meteen geprikkeld. Ik krijg de kans om mijn eigen platform te krijgen, maatschappelijke impact te hebben en deel te nemen aan het debat.’

‘De lezer van Doorbraak  boeit me enorm. Ik denk dat er geen beter medium is om juist dat publiek te bereiken. Daarom heb ik de stap naar Doorbraak  gezet.’

Waarom spreekt dat publiek u zo aan?

‘Het zijn mijn buren, mensen rondom mij, vrienden van mijn grootouders. Het zijn mensen als iedereen. Het zijn geen racistische holbewoners die misogynie verspreiden. Natuurlijk zijn er auteurs die artikels schrijven op Doorbraak  waar ik de kriebels van krijg. Maar dat kan je ook zeggen van Mia Doornaert die in De Standaard  fake news en leugens verspreidt.’

‘Ik geloof niet dat mensen een soort marmeren blok zijn die onveranderlijk zijn. Je kunt een beitel en spatels nemen en er een beeld uit houwen. Mijn beitel en spatels zijn dan pen en papier. Als ik de lezer kan aanreiken wat voor mij schoonheid en cultuur is, kunnen we mekaar hopelijk beter leren kennen. Het is een publiek dat ik niet gewoon ben en dat mij niet gewoon is. Als ik al die lezers zou negeren, omdat er foute dingen op Doorbraak  staan, dan marginaliseer ik ze allemaal. En ik vrees dat de politiek dat te lang gedaan heeft.’

‘Ik geloof hier meer in de meerwaarde die ik kan bieden. Is het een gok? Ja, dat zou kunnen. Toen ik met de redactie sprak, merkte ik dat ze op zoek waren naar verschillende meningen. Ik bewonder dat Doorbraak zijn grenzen wil openstellen en op zoek is naar nieuwe stemmen. Natuurlijk is er een Vlaams-nationalistische kern en als je sommige artikels leest van Siegfried Bracke en Theo Francken, dan vind ik die wat eng. Maar Doorbraak wil juist een veelheid aan meningen huisvesten en ik wil daar graag aan bijdragen, ook al zal ik me nooit vereenzelvigen met elke opinie die er staat.’

Waarover gaat u schrijven?

‘Ik heb natuurlijk een heel ander, sommigen zullen zeggen links, profiel. Ik ben sociaal werker van opleiding en ik wil schrijven over zaken die iedereen boeien. Nu ben ik veel bezig met klimaatontkenning , maar ik wil ook schrijven over eenzaamheid, seksueel misbruik, feminisme. Onderwerpen die sommigen als heel links ervaren, maar die inherent zijn aan het menszijn en waar we een open gesprek over moeten voeren.’

‘Ik heb gemerkt dat ik vanuit een verontwaardiging het best kan schrijven. Voor mij is Doorbraak op de markt of op café tussen de mensen komen met verschillende meningen. En ik wil dat gesprek niet uit de weg gaan.’

Lore Baeten: ‘.’Ik geloof zelf minder in die links-rechtstegenstand. Het is misschien typisch CD&V, maar je moet zoeken naar een compromis.’

Jeff Hoeyberghs

‘Neem nu de lezing van Jeff Hoeyberghs aan de UGent in december vorig jaar. Het is erg vreemd om te zeggen, maar eigenlijk heeft Jeff Hoeyberghs me geïnspireerd. Hij kreeg een ruim platform en heeft zo bijna elke Vlaming bereikt. En ik dacht: waarom stond ik daar niet? Als misbruikte vrouw. Om het over #MeToo te hebben. Waar is mijn stem in dit verhaal? Hoe komt het dat vrouwen die meer te vertellen hebben geen platfom krijgen en dit soort brullers wel? En de publieke verontwaardiging heeft zijn lezing opgeblazen. Zo is het ook hier. Doorbraak heeft de laatste dagen meer bezoekers gehad dan anders.’

Hokjesdenken

‘We leven in een maatschappij die te veel in hokjes denkt. En dat was een beetje de reactie op Twitter. Ik moest in mijn hokje blijven. Jonge, activistische, feministische vrouw met vlotte pen. Toen ik dreigde uit die rol te vallen, was er paniek.’

Bent u dat hokje dan beu?

(Geërgerd) ‘Ik ben gewoon niet zo een hokjesmens! Ik geloof wel in waarden, traditie en identiteit. Ik kom uit een katholieke familie, met prachtige waarden, maar ik vind andere tradities en ideologieën even prachtig. Maar hokjes, neen. Kunnen we niet gewoon kijken naar de personen die daar achter zitten, die goede bedoelingen hebben?’

Voor mij is migratie niet rechts en is klimaat niet links. En zo kun je duizend thema’s opnoemen. Humanitaire rechten is links, veiligheid is rechts. En politici hebben dat zo geclaimd. Dat verklaart deels de identiteitscrisis van de traditionele centrumpartijen.’

Depolariseren

Je hebt binnen al die thema’s toch linkse en rechtse standpunten?

‘Klopt, maar er zijn ook gewoon veel gematigde mensen die niets tegen migratie hebben, maar er wel verstandig mee willen omgaan. En die klimaat een uitdaging vinden, maar zichzelf niet op een van die uitersten willen plaatsen. Ik geloof zelf minder in die links-rechtstegenstand. Het is misschien typisch CD&V, maar je moet zoeken naar een compromis, de dingen vinden die elke mens aanbelangen.’

Die gematigde stemmen, zoals uzelf, lijken weinig aan bod te komen. Hoe komt dat?

‘De extreme of boze stemmen hebben de grootste micro, waardoor het vaak lijkt alsof ze met meer zijn. Ze hebben een soort van mobilisatiekracht die andere niet altijd hebben. Dat zie ik ook in het stadhuis van Sint-Niklaas. Als ik er gesprekken voer met burgers dan zie je dat de kwade mensen zonder problemen de trap op lopen. Terwijl bijvoorbeeld rolstoelgebruikers, die wellicht grotere noden hebben, minder gemakkelijk aan bod komen. Het zijn degenen die zich het best kunnen mobiliseren die het luidst kunnen roepen en het zwaarste wegen op het debat.’

Worden die ook niet een handje geholpen door krant- en nieuwsredacties?

‘Ken je die cartoon waar er aan elke kant van de tafel iemand zit? De een leest “6” af op een blad dat op tafel ligt, maar voor de ander is het een “9”. Er is niets mis mee dat er aan elke kant mensen zijn die hun eigen gelijk uitroepen, maar er moet ook een helikopter zijn die alle perspectieven ziet. Het is ok dat er media zijn die enkel de “9” laten zien of enkel de “6”, maar het grote perspectief moet ook getoond worden.’

Is dat uw ambitie bij Doorbraak? De rol te spelen van wie de hand reikt?

‘Dat probeer ik altijd al te doen. Bij discussies over migratie bijvoorbeeld heb je er altijd die vinden dat alles de schuld is van migranten. Dan zeg ik: zonder migratie geen sterk Belgisch voetbalteam of Nafi Thiam en vele andere talenten die in het middenveld en in het sociaal werk staan. Mensen met een andere huidskleur ervaren dezelfde problemen als jullie. Hun kinderen zitten met jullie kinderen in de klas. We moeten die problemen gemeenschappelijk aanpakken.’

‘Maar het is ook niet zo dat er geen problemen zijn. Kijk bijvoorbeeld naar de Romaproblematiek in onze stad. Daar moet je wel kordaat in zijn. Mij maakt het niet uit welke kleur je hebt of hoe je eruit ziet, maar als je me morgen in mekaar slaat, wil ik wél dat de politie je pakt.’

‘Ik ben overvallen geweest door vier jongeren en de politie denkt op basis van camerabeelden dat het om twee meisjes en twee jongens gaat. Eén van hen zou een migratie-achtergrond hebben. De criminaliteit weerspiegelt de samenleving beter dan de samenleving zelf, grapte ik toen naar de politie.’

Naïef, kwetsbaar en krachtig

‘Veel mensen gaan na het lezen van dit interview denken dat ik naïef ben. Maar je hebt naïeve mensen nodig. Ik ben altijd al een beetje naïef geweest. En ik hoop dat ik dat altijd ga blijven. Dat is juist mijn sterkte.’

Mij valt de kracht op waarmee u zo rustig kunt vertellen over die overvallers, het misbruik in uw leven en over alle kritiek die u te verwerken hebt gekregen. Waar haalt u die kracht vandaan?

‘(Geëmotioneerd). Ik ben er ook wat aan onderdoor aan het gaan, hoor. Gisterennacht en -morgen is echt de klop gekomen… Ik had er in mijn enthousiasme om te kunnen beginnen niet aan gedacht dat het zo een storm kon zijn. Had ik dit eerder geweten, dan had ik er even mee gewacht, want ik zit nog in een verwerkingsproces.’

U had zich er ook tegen kunnen beschermen door het niet te doen. Andere prioriteiten te stellen.

‘Ik moet nu ook niet de zwaarte van de wereld op mijn schouders torsen, hé. Het was gewoon heel heftig. Ik weet nu wel waar ik aan begonnen ben. En als het mislukt so be it.’

Wanneer zou het een mislukking zijn?

‘Als de kritiek blijft aanhouden. Als er bij elk artikel dat ik schrijf van alle kanten kak blijft komen. Met mijn soort verhalen weet je het nooit. Ik weet niet of ik een boomerang gooi die in mijn gezicht terug komt of ergens juist een zaadje plant van een mooie bloem. Iemand zei: “Je bent een bloem op een berg stront.” Maar er is niets vruchtbaarder dan stront, hé! Dus ik hoop dat ik een zaadje kan planten, al is het er maar één. Dan is het voor mij geslaagd. Ik heb ook heel wat negatieve reacties gekregen op mijn getuigenis over seksueel misbruik. Dat ik het gebruik om carrière te maken, dat het gelogen is, dat ik een aandachtszoeker ben. Maar er was ook een vrouw van tachtig die me op straat aansprak omdat ze me herkende. Ze zei dat ze op haar twaalfde was verkracht en het zeventig jaar tegen niemand had verteld. En dankzij mijn verhaal, heeft ze de moed gehad om naar een psycholoog te stappen. Na zeventig jaar. En dan kan alle kritiek me gestolen worden.’

‘Als morgen een lezer van Doorbraak tegen me komt zeggen dat ik niet zijn of haar type schrijver ben, maar door mijn column wel aan het denken is gezet, dan is het voor mij geslaagd.’

Ibrahim Belkadi (1984) is een eeuwige werkstudent en publicist die graag nadenkt over de diverse samenleving.