fbpx


Cultuur, Politiek
neutraliteit

Neutraliteit is ook een vorm van naastenliefde

Een versluierd debat



Vorige maand veroordeelde de Franstalige arbeidsrechtbank van Brussel, geruggensteund door Unia, de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB voor discriminatie. De zaak ging om discriminatie van een moslima die zogenaamd omwille van haar hoofddoek niet weerhouden werd bij een sollicitatie. Meteen duwde Ecolo-covoorzitter Rajae Maouane de gaspedaal in en verdedigde het ‘recht’ om een sluier te dragen in alle openbare instellingen en diensten. MR-voorzitter Bouchez was er als de kippen bij om deze cliëntelistische reflex niet te bedekken met de mantel der liefde,…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Vorige maand veroordeelde de Franstalige arbeidsrechtbank van Brussel, geruggensteund door Unia, de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB voor discriminatie. De zaak ging om discriminatie van een moslima die zogenaamd omwille van haar hoofddoek niet weerhouden werd bij een sollicitatie. Meteen duwde Ecolo-covoorzitter Rajae Maouane de gaspedaal in en verdedigde het ‘recht’ om een sluier te dragen in alle openbare instellingen en diensten.

MR-voorzitter Bouchez was er als de kippen bij om deze cliëntelistische reflex niet te bedekken met de mantel der liefde, maar te overladen met de mantel der schaamte. Ondertussen benoemde Ecolo-staatssecretaris Sarah Schlitz de consequent een hoofddoek dragende Ihsane Haouach tot regeringscommissaris van het Instituut voor de Gelijkheid van Mannen en Vrouwen. De godsdienstoorlogen liggen al even achter ons, maar de neutraliteitsoorlogen lijken nog maar net begonnen. Een extremistisch politiek geladen symbool als splinterbom voor Vivaldi?

Regressief links

Waar zijn de Dolle Mina’s als je ze nodig hebt? Zij die in ‘68 de bh als een belemmering ervoeren voor hun wiebelende borsten? De spreidstand van progressieven die flirten met reactionaire denkbeelden is opvallend. De liesbreuk wenkt. Van oudsher ging links de strijd aan met het klerikalisme. We beleefden decennia van ontkerkelijking en -kerstening waarbij religie langs de voordeur werd weggejaagd. Kruisbeelden op school moesten weg. Kerstmarkten moesten wintermarkt worden, enzovoort. En nu halen de linkse partijen religie weer langs de achterdeur binnen.

De voormalige islamist Maajid Nawaz bestempelt zulke huichelarij als ‘regressief links’. Hij doelt daarmee op de flagellanten die weigeren om allerlei uitingen van onderdrukking en discriminatie aan de kaak te stellen. Degenen die dat wel doen bestempelen ze als racistisch of islamofoob. De Vlaamse liberalen doen er liefst het zwijgen toe wanneer het de neutraliteit betreft. Maar staan nu toch mooi met de billen bloot. ‘Realpolitik’ vervelt al snel in een politiek opbod om een bepaalt electoraal kiesvee te charmeren. ‘Men zal nooit weten hoeveel lafheden onze Fransen hebben begaan uit schrik niet links genoeg te lijken’, schreef Charles Péguy over deze linkse behaagzucht.

Neutraliteitsschennis

Wederzijds respect en gewetensvrijheid zijn de morele principes in onze omgang met diversiteit in de publieke ruimte. Een neutrale overheid en scheiding van kerk en staat zijn de institutionele middelen om deze principes te bereiken. Deze middelen staan immers garant voor het vreedzaam samenleven van verschillende levensopvattingen. Zowel de voor- als tegenstanders van de ‘laïcité’ zijn het hiermee eens. Maar er is wel degelijk frictie over hoe we dit neutraliteitsbeginsel invullen.

Openbare instellingen waar macht of invloed wordt uitgeoefend, moeten vrij zijn van wereld- en levensbeschouwelijke symbolen. Niet omdat men, volgens de Duits-Syrische politicoloog Bassam Tibi anders per definitie partijdig is, maar omdat we zelfs de kans op een vermoeden van partijdigheid moeten uitsluiten. Neutraliteit is dan misschien wel illusoir, onpartijdigheid is dat niet. De crux is dan hoe we dit neutraliteitsbeginsel invullen?

Republikeinse neutraliteit

‘Als hoofddoeken niet toegestaan zijn bij openbare loketfuncties en scholen staat dat de zelfontplooiing in de weg’, klinkt het uit de links-progressieve hoek. De apostelen van de hoofddoekenkruistocht vertrekken kennelijk van een pluralistische of zwakke neutraliteitsinvulling. Daarbij accentueren ze het recht op verschil, vrijheid-blijheid en autonomie. Bij de republikeinse of sterke neutraliteitsinvulling gaat men ervan uit dat deze diversiteitsuitingen beter voorbehouden blijven voor het privéleven. Vooralsnog ben ik de mening toegedaan dat we radicaal de kaart moet trekken van de republikeinse neutraliteitsinvulling. Laat me duidelijk zijn: wie de hoofddoek uit vrije keuze draagt, mag dat, maar bij voorkeur niet in de functie van publieke dienstverlener.

Ik zie de hoofddoek namelijk als een uiting van een bepaalde godsdienst- en cultuuropvatting. Wanneer je het draagt, neem je expliciet een standpunt in. Volgens wijlen professor Vermeersch staat de verhulling van de vrouw – de parel in de schelp, want mannen kunnen zich niet bedwingen – symbool voor een islamisme dat onze waarden en normen verwerpt. Bij het uiten van deze symboliek mag je er volgens Vermeersch vanuit gaan dat de drager in zijn denkbeelden consequent is inzake homofobie, de maagdencultus, gehoorzaamheid aan de echtgenoot enzovoort.

Een stoffen pamflet

In de privésfeer of op het publieke domein vind ik die uiting hooguit onaangenaam, maar draagt iedereen wat hij of zij wil. Zolang het niet in strijd is met de openbare zeden. Als conservatief houd ik de overheidsinmenging namelijk liever beperkt. Problematisch wordt het echter indien men het recht denkt te hebben om onder álle omstandigheden uiting te geven aan zijn of haar godsdienstige en culturele meningen. Om het met Finkielkraut zijn woorden te zeggen: ‘de natie is meer dan een geheel van burgers met individuele rechten.’ In de omgang met de overheid betaamt het nu eenmaal niet om ongevraagd geconfronteerd te worden met politiek-levensbeschouwelijke inzichten. En zeker niet wanneer men niet de Verlichtingswaarden, maar een stoffen pamflet als moreel kompas hanteert. Neutraliteit als vorm van naastenliefde dus.

Dresscode

Het is wraakroepend hoeveel toegevingen onze seculiere maatschappijen de afgelopen decennia al hebben gedaan. Allemaal om een bepaalde strekking binnen een godsdienst te behagen. Een strekking die de grootste moeite schijnt te hebben met verdraagzaamheid. Om de ‘bellum omnium contra omnes’ van Thomas Hobbes met bijhorende desintegratie te vermijden, hebben we als samenleving besloten dat het in eenieders voordeel is dat er omstandigheden zijn waarin de privécultuur ondergeschikt is aan het algemeen belang.

Een inclusieve samenleving bereik je immers niet door de illusie na te jagen dat alle vrijheden uit de private cultuur van alle burgers met elkaar verzoenbaar zijn in de publieke cultuur. En om de reacties voor te zijn: ook de tulband en de nonnenkap zijn onverenigbaar met een uniform of openbaar ambt. Hoor je iemand over christofobie? Gelijke monniken, gelijke kappen, toch? Misschien ligt het ook wel aan de tijdsgeest waarin iedereen zich het recht toe-eigent om altijd en overal “zichzelf” te zijn en zich op alle mogelijke vlakken te uiten? Net zoals je een pak draagt op een trouw, was er een tijd waarin een bepaald decorum en een bepaalde job aanleiding gaven tot aangepaste kledij. Misschien kunnen we ons al deze ellende besparen door voor bepaalde beroepen de dresscode terug van onder het stof te halen?

[ARForms id=103]

Mathieu Cockhuyt

Mathieu Cockhuyt (1993) is master in de criminologie en bachelor in de sociale wetenschappen. Hij schrijft essays en columns over politiek, en filosofisch-culturele beschouwingen.