Geen categorie
Sprekershoek
Sprekershoek

Niets menselijks is ons vreemd (*)

De Gentse olievlek van politieke belangenvermenging en cumulitis verspreidt zich nu over heel Vlaanderen. Plots hebben we ontdekt wat al decennia de normale gang van zaken was: politici die mandaten cumuleren en bijschnabbelen. Allen rollen ze nu over elkaar heen, in de ijver om aan de postenpakkerij een einde te maken en hun boeken open en bloot te leggen, met het woord “transparantie als absolute stoplap.

Daarnaast heeft de wildwoeker van woorden als graaicultuur”, de laatste weken in de pers en de sociale media, een paar interessante, duurzame inzichten opgeleverd. Ten eerste hoeven we ons geen illusie meer te maken dat het een Waals PS-probleem zou zijn: de Vlaamse politici kennen er ook wat van. Ten tweede mag de N-VA haar aanspraken op de titel van “partij, anders dan de anderen” nu wel definitief opgeven: ook Steven Vandeput, Jan Jambon, Theo Francken en Siegfried Bracke richten vennootschapjes op om hun inkomsten fiscaal te maximaliseren, zoals dat heet. Ook deze partij kent zijn mandatenkampioenen die meer vergaderen dan de dag uren telt en daar extravagante vergoedingen voor opstrijken.

Ten derde: we leven in een maatschappij die egoïsme en winstbejag als norm stelt. De nadruk die er door de betrapte cumulards op wordt gelegd dat “er niets illegaals is gebeurd” versterkt nog het idee dat men in de grijze zone thuis is en dat men de grens goed in ’t oog houdt. Het komt er vooral op aan om net niet over de schreef te gaan, dankzij een leger van boekhouders, fiscalisten en advocaten die “de weg kennen”.

Groothandel in pillen

Eerst en vooral de lijdensweg van de N-VA-kamervoorzitter. De soap werd pittiger met de dag, niet alleen omdat Termont en de Gentse socialisten hun gram wilden halen, maar vooral omdat Siegfried Bracke, binnen zijn partij al niet onbesproken, zijn versies voortdurend bijstelde, loog, en zichzelf aan de galg praatte. Bizar voor een gehaaide ex-VRT-journalist.

Eerder hadden we al vernomen dat zo’n zitje in de adviesraad van Telenet goed is voor 12.000 euro bruto per jaar plus 2.000 euro per advies. Dat is niet illegaal, maar kosjer evenmin: een Kamervoorzitter die naast zijn genereuze wedde nog bijschnabbelt en privé-bedrijven “adviseert”, nota bene concurrenten van een overheidsbedrijf. Penitentie en spitsroeden lopen was zijn deel, case closed.

Maar afgelopen maandag veranderde Siegfried het geweer weer van schouder. Neen, hij had toch geen vergoeding gekregen voor die adviezen, het was allemaal pro deo. Op de vraag van één miljoen (het is N-VA voorzitter Bart De Wever die er dat bedrag op plakte), waarom Bracke dat dan niet meteen had gezegd, kregen we het lakonieke antwoord dat hij gewoon niet wist of hij voor bewezen diensten door Telenet betaald was. Het kabelbedrijf was al even onwetend over deze boekhoudkundige kwestie. Talloos waren vervolgens de sneren op Facebook en Twitter, dat je, als je één dag over tijd bent met het betalen van je kabelfactuur, een herinnering én kosten aan je been hebt, maar dat ze daar bij Telenet niet weten welke consultants wat verdienen. Ondertussen bleek Bracke niet te weten dat je tegenwoordig kan “internetbankieren” en dat je met één druk op de knop vanuit je luie stoel je rekening kan checken. Wie gelooft zo’n man nog?

Ik ben geen boekhoudkundig expert, maar wijsneuzen raad ik aan om op de webstek van de Nationale Bank eens de resultaatrekeningen te bekijken van de bvba Archimedes, gevestigd Pater Van Henxthovenstr. 9 2400 Mol (de echte woonplaats van Siegfried Bracke en zijn vrouw), ondernemingsnummer BE0457013322. Als zaakvoerders zijn opgegeven: Siegfried Theofiel Hortense Bracke en diens echtgenote Marina Maria José Nuyts.

Deze onderneming is nog steeds actief, en is officieel geregistreerd als “groothandel in farmaceutische producten”. Maar de inkomsten van het vorige boekjaar vermelden wel 23.615 euro bruto. Dat lijkt me niet echt typerend voor een groothandel in pillen, maar veeleer, nu ja, voor een consultancybedrijfje van een politicus. Als Bracke zijn inkomsten van Telenet via die vennootschap int, moet hij die niet aangeven als persoonlijk inkomen, en blijft die betaalde nevenjob onder de radar. Of waarom ik hier langzamerhand aan Elsschot en Lijmen/Het been moet denken.

Een man met een plan

Ondertussen zag de verbaasde Vlaming de veranderingspartij in sneltempo evolueren tot de status van Kop van Jut, met een schier perplexe voorzitter op het TV-scherm. Dat zijn ze bij de N-VA niet gewoon: het initiatief kwijtspelen en de actualiteit ondergaan in een sfeer van schandalitis. Van consultant Siegfried Bracke ging het naar Koen Kennis, Antwerps schepen van financiën en in Vlaanderen gekend als de “mandatenkampioen” (42, waarvan 18 bezoldigd).

Het is uitgerekend deze Koen Kennis die vijf dagen geleden in De Standaard het wit konijn boven haalt, en onthult hoe hij al maanden in het grootste geheim bezig is met een opkuisoperatie. “N-VA wil intercommunales vervangen door één bedrijf” bloklettert de krant op haar frontpagina. Waarom we dat voorheen niet mochten weten? Daarom: “Ik had nog langer achter de schermen kunnen werken én verder een consensus nastreven. Maar door de commotie van de afgelopen dagen, hebben we als N-VA ervoor gekozen ons veranderingsproject op tafel te leggen.” aldus de Antwerpse schepen, die zich meteen ook afficheert als professionele veranderingsmanager.

Het jargon is er dan ook naar in deze intercommunale rollercoaster: van Publi-T naar Publigas, over Elia, Publipart, Intermixt en Inter-Regies, en zo naar PMV en Fluvius, waarin de oude structuren “kunnen ingekanteld en vervolgens afgeschaft worden”. Een interview om bij te duizelen en terzijde te leggen. In de plaats van transparantie krijgen we nieuwe pogingen om de vis te verdrinken. Dit is lesmateriaal voor de cursus crisiscommunicatie, afdeling mistspuiterij en window-dressing. Andermaal: de N-VA is een partij zoals de andere geworden.

Ergerlijk is vooral dat ook hier de ‘kwaliteitskrant’ De Standaard de nieuwe ballon klakkeloos ten hemel laat stijgen, zonder voorbehoud of spoor van tekstkritiek. Nu al wordt het fundament gelegd voor de volgende Nieuwe Politieke Cultuur die precies hetzelfde zal doen, maar net iets anders. Tijd om de zaken wat filosofischer te bekijken.

Gangnam Style

Want hoe graag we Balthazar, Termont, Bracke, Kennis en alle andere kleine potentaten zien spartelen,- diep in ons binnenste weten we dat hun jacht naar rijkdom en status ingebakken zit in ons systeem.

Vandaag wordt de jeugd, meer dan ooit, geleerd om te knokken en zich middels ellebogenwerk van een comfortabel plaatsje te voorzien in een wereld die van economische crisis naar crisis hinkt. Mark Zuckerberg, de man die met Facebook op 26-jarige leeftijd multimiljardair werd, is het nieuwe rolmodel, naast absolute nitwits zoals PSY, de Zuid-Koreaanse rapper die in 2012 acht miljoen dollar verdiende met één belachelijk Youtube-filmpje (Gangnam Style).

Neen, dat is geen graaicultuur, dat is gewoon snugger inspelen op de markt. Maar het is ook de triomf van het postmoderne materialisme en de gedachte dat rijkdom een doel op zich is. De grootste moeite heb ik om mijn 13-jarige post-millennium kid te doen inzien dat geld maar een middel is om welzijn mogelijk te maken.

Politici,- een paar witte raven niet te na gesproken,- staan niet boven dat materialistisch mantra, hoe zouden ze. We hebben de politici die we verdienen, en ze kunnen niet beter zijn dan hun kiezers. Waarbij men moet bedenken dat het gescharrel van Bracke en co nog maar peanuts is, vergeleken met de weddes en voordelen bij managers en topkaders in bedrijven. Ook hen is thuis geleerd dat het bedrag op de rekening en de daaraan verbonden statussymbolen (huis, auto, vakanties …) de kern van hun existentie en sociaal functioneren uitmaken.

Het zit dus veel dieper dan de intercommunales en de postjes. En het gaat over onze collectieve geloofwaardigheid tegenover de volgende generatie. Hoe gaan wij, kleine graaiers, de generatie van morgen duidelijk maken dat iemand die 30000 euro per maand binnenrijft, niet per se gelukkiger is dan wie er 3000 verdient,- integendeel zelfs? En sorry voor de mensen die amper of niet rondkomen: zij kunnen alleen met rotte tomaten gooien naar de politieke one-percenters.

De echte bal ligt echter terug in het kamp van de onderbetaalde en overwerkte onderwijzers, leraars, pedagogen. Veel meer dan de peptalk van de change managers hebben zij de sleutels in handen om het systeem te veranderen. Dit gaat over mentaliteit en cultuur, het kweken van gretigheid naar kennis en kritisch inzicht in plaats van het kassadenken. Of waarom ik er meer dan ooit van overtuigd ben dat elke euro investering in goed onderwijs zich dubbel terugverdient, voor wie het toch graag bij nuchtere cijfers houdt.


* Vrij naar de Romeinse kluchtschrijver Terentius: Homo sum, humani nihil a me alienum puto (“Ik ben een mens en niets menselijks is mij vreemd”)

Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist.

Reacties

Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel
Hoofdredacteur: Pieter Bauwens
Webbeheer: Dirk Laeremans

[email protected]
[email protected]
[email protected]
[email protected]