fbpx


Geopolitiek

Nucleaire onderhandelingen met Iran slepen aan




Het is ondertussen anderhalf jaar dat Iran enerzijds, en China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Duitsland anderzijds, onderhandelen over een nieuw nucleair akkoord. Dat moet er voor zorgen dat Iran afziet van nucleaire wapens in ruil voor het opheffen van de Amerikaanse en internationale sancties die zwaar wegen op het land. Ook vorige week kregen we weeral te horen dat een akkoord heel dichtbij was, maar dat bleek ook nu weer buiten de waard gerekend. De…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Het is ondertussen anderhalf jaar dat Iran enerzijds, en China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Duitsland anderzijds, onderhandelen over een nieuw nucleair akkoord. Dat moet er voor zorgen dat Iran afziet van nucleaire wapens in ruil voor het opheffen van de Amerikaanse en internationale sancties die zwaar wegen op het land. Ook vorige week kregen we weeral te horen dat een akkoord heel dichtbij was, maar dat bleek ook nu weer buiten de waard gerekend.

De onderhandelaars zijn en waren dus de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, plus Duitsland. Iran onderhandelt niet rechtstreeks met de Amerikanen, de Europeanen spelen doorgeefluik.

Donald Trump

In 2015 werd, onder het Amerikaanse presidentschap van Democraat Barack Obama, het JCPOA ondertekend, dat is het Joint Comprehensive Plan of Action, de nucleaire overeenkomst met Iran. Iran heeft overigens ook het Treaty on the Non-Profileration of Nuclear Weapons (NPT) ondertekend, dat sinds 1970 van kracht is, terwijl Israël, een andere nucleaire macht in de regio, steeds heeft geweigerd dat te doen.

In 2018 besliste de Amerikaanse Republikeinse president Donald Trump om het nucleaire akkoord met Iran van 2015 op te zeggen. Heel dom, zegt de huidige Democratische president Joe Biden, want dit zou Iran precies de gelegenheid hebben gegeven haar nucleaire potentieel op te drijven. Iran blijft ontkennen dat het nucleaire wapens zou willen bekomen, maar zowel Israël, als vele Amerikaanse parlementairen (zowel bij de Republikeinen als de Democraten) geloven daar niet veel van. Zij vragen op zijn minst dat Biden hen de volledige tekst zou geven van elke eventuele deal met Iran.

Controles van de ‘energiepolitie’

Zowel de Europeanen als Rusland waren positief over de laatste Iraanse voorstellen, de Verenigde Staten en Israël dan weer niet. Er zijn enerzijds de eigenlijke nucleaire onderhandelingen, anderzijds de controles die het IAEA (International Atomic Energy Agency, de ‘energiepolitie’ van de Verenigde Naties, opgericht in 1957, met hoofdkwartier in Wenen, en verbindingskantoor in Genève) uitvoert in Iran, waarbij reeds onregelmatigheden werden vastgesteld. Iran wil de twee dossiers gelinkt houden, wat zou betekenen dat bij een eventueel nieuw nucleair akkoord ook de IAEA een toontje lager zou zingen.

De Verenigde Staten zeggen dan weer dat de twee dossiers niks met elkaar te maken hebben. Iran wil ook garanties dat een volgende Amerikaanse president niet opnieuw het akkoord opzegt. De VSA kunnen uiteraard die garantie niet geven, want het is nu eenmaal een democratisch land met vrije presidentiële verkiezingen. De Verenigde Staten hebben ook water in hun wijn moeten doen, zo zouden zij akkoord zijn om de Iraanse Revolutionaire Garde te schrappen van de Amerikaanse lijst van terroristische organisaties.

‘Midterm’ verkiezingen

Iran weet dat de Verenigde Staten snakken naar een nieuw akkoord, en kan daarom de gesprekken rekken, om meer uit de brand te slepen. Iran zelf is bovendien verdeeld. De ‘gematigden’ zijn voorstander van een nieuwe deal, want het opheffen van de sancties betekent meer geld voor Iran, en een economie die kan herademen. Ook de Iraanse bevolking zou voorstander zijn van een hernieuwd akkoord, omdat ze lijdt onder de benarde economische toestand. De sancties tegen Iran zullen echter niet onmiddellijk volledig worden opgeheven, de VSA willen stap voor stap te werk gaan.

Voor de Iraanse ‘hardliners’ hoeft een nieuw akkoord niet. Zij hopen op een Republikeinse zege bij de Amerikaanse midterm elections op 8 november, zodanig dat een nieuw akkoord automatisch van de baan is. Biden hoopt dan weer op een nucleair akkoord voor die verkiezingen, want een nieuw akkoord zou hem stemmen opleveren. En het zou hem de kans geven om zich minder te moeten concentreren op het Midden Oosten, regio waaraan ook Donald Trump en Barack Obama minder aandacht wilden besteden, omdat de echt belangrijke uitdagingen China en Rusland zouden zijn.

Gas uit Iran

Ook Israël is radicaal gekant tegen een nieuwe deal met Iran. De Joodse staat gelooft niet dat een vernieuwd JCPOA Iran zal tegenhouden nucleaire wapens te produceren, en denkt dat de financiële en economische voordelen van een deal Iran zal toelaten verder, zelfs meer, steun te verlenen aan onder meer Hezbollah in Libanon en Hamas in de Gazastrook, en voor onrust te zorgen in de rest van het Midden Oosten. Israël heeft al laten weten dat, indien er een nieuwe deal komt, Israël zich daar niet door gebonden zal voelen.

Voor de Europeanen zou een nieuwe deal een goede zaak zijn, want zo zou er perspectief kunnen komen op de export van gas van Iran naar Europa, wat gezien de verminderde Russische gasexport (rechtstreeks gevolg van de Europese sancties tegen het land), geen overbodige luxe zou zijn. De huidige gasexport van Iran mag dan al beperkt zijn (enkel Irak en Turkije genieten daarvan), het land beschikt wel na Rusland over de grootste gasreserves wereldwijd. Weliswaar laat de gasexportinfrastructuur van Iran nog te wensen over om nu al gas te kunnen leveren aan Europa.

Khomeini en Sadam

De Verenigde Staten en Israël mogen dan al jarenlang een harde toon aanslaan tegenover het sjiitische Iran, ook zij hebben boter op het hoofd. Door eind de jaren ’70 de sjah van Iran te laten vallen, maakten de Verenigde Staten de machtsovername van Khomeini mogelijk. Het is pas sedert Khomeini dat Iran haar sjiitische revolutie wou exporteren naar de rest van het Midden Oosten. Aanvankelijk met weinig succes, want jarenlang ging de export van Khomeini’s ideeëngoed niet verder dan de oprichting van de Hezbollah-militie in Libanon, begin de jaren ’80. Plus, niet te vergeten, gaf het succes van de Iraanse revolutie ook een impuls aan diverse soennitische bewegingen in het Midden Oosten, waaronder de moslimbroeders.

2003 was het jaar van de kentering: toen wierpen de Verenigde Staten het regime van de soenniet Saddam Hoessein in Irak omver, onder luid applaus van Israël, wat om evidente demografische redenen voor gevolg had dat de sjiieten daar aan de macht kwamen. Zo is de zogenaamde sjiitische as Iran/Irak/Syrië/Libanon kunnen ontstaan, die een impuls gaf aan sjiitische bewegingen en milities in Jemen, Pakistan, etc. Maar er is meer, tijdens de oorlog tussen Iran en Irak (1980-1988) steunde Israël Iran, omdat het toen het Irak van Saddam Hoessein als de grote vijand beschouwde, en niet het Khomeinistische Iran. Het is precies deze Golfoorlog die er voor gezorgd heeft dat de Iraniërs, van welke strekking ook, zich achter Khomeini schaarden, zodanig dat het het radicale sjiitische regime, dat Israël nu zo haat, enkel maar versterkte.

Deal in gevaar

Door de bemoeienissen van Iran in Bahrein, Irak, Jemen, Libanon, etc. zijn ook veel soennitische staten in het Midden Oosten (Jordanië, Koeweit, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten,…) voorstander van een harde opstelling tegen Iran. Meer nog, diverse van die landen hebben ondertussen vriendschapsakkoorden getekend met Israël, akkoorden die er nooit zouden gekomen zijn indien er niet de Iraanse dreiging was. De soennitische landen in het Midden Oosten zouden zelf Iran militair kunnen aanpakken, maar laten liever Israël en/of de Verenigde Staten de klus klaren. Zo blijven zij buiten schot, en kan de woede van hun bevolkingen over de zoveelste westerse militaire interventie in het Midden Oosten (neokolonialisme, kruisvaarders, etc.) afgeleid worden richting het westen.

De Israëlische premier Yair Lapid is op weg naar Washington om een nieuwe nucleaire deal tegen te houden. Hij wil niet aanzien worden voor een softie, want dat komt alleen zijn tegenstander en voorganger Benjamin Netanyahu ten goede. De Europese topdiplomaat Josep Borrell verklaart ondertussen dat de nucleaire deal in gevaar is. Begin vorige maand presenteerde de EU nog een concept deal aan de Verenigde Staten en Iran, dat toen als een definitief voorstel werd gezien. Maar de Amerikanen waren niet echt onder de indruk, en vonden de Iraanse reactie op de Europese tekst niet constructief. Iran ontkent dat. Wordt vervolgd.

Lieven Van Mele

Lieven Van Mele is Midden Oosten-reiziger en volgt sedert de jaren '90 de actualiteit in de Arabische wereld en het fenomeen van de islamisering in de islamitische wereld en het Westen.