fbpx


Buitenland
media

Onafhankelijke media in Wit-Rusland lamgelegd

Loekasjenko beëindigt definitief persvrijheid



De spectaculaire arrestatie van de journalist Roman Protasevitsj met gedwongen noodlanding in Minsk is slechts een topje van de ijsberg. Al sinds de protesten van augustus 2020 wordt de toch al danig beknotte persvrijheid in de voormalige Sovjetrepubliek verder aan banden gelegd. Tut.by, de grootste onafhankelijke nieuwssite van Wit-Rusland, werd op 18 mei door het Ministerie van Informatie officieel uit de lucht gehaald. Vijftien medewerkers, waaronder de hoofdredacteur en de financieel en algemeen directeur, werden gearresteerd en zitten nog steeds…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De spectaculaire arrestatie van de journalist Roman Protasevitsj met gedwongen noodlanding in Minsk is slechts een topje van de ijsberg. Al sinds de protesten van augustus 2020 wordt de toch al danig beknotte persvrijheid in de voormalige Sovjetrepubliek verder aan banden gelegd.

Tut.by, de grootste onafhankelijke nieuwssite van Wit-Rusland, werd op 18 mei door het Ministerie van Informatie officieel uit de lucht gehaald. Vijftien medewerkers, waaronder de hoofdredacteur en de financieel en algemeen directeur, werden gearresteerd en zitten nog steeds vast. Ze bevonden zich eerst drie dagen in de beruchte Okrestina-gevangenis. Daarna werden ze naar het detentiecentrum Voldarski gedeporteerd. Daar zouden de verhoren in volle gang zijn. Tijdens en na de arrestaties rondom de ‘zaak tut.by’ vonden huiszoekingen plaats. Op de redactie en verschillende privéadressen werden apparatuur en computers geconfisqueerd. Officieel wordt de directie van het nieuwsportaal beschuldigd van belastingontduiking.

Eenzijdige berichtgeving van BelTa en Belsat

Naast het voornaamste staatsmedium BelTa, dat bij voorkeur bericht over de vooruitstrevende politiek van Aleksandr Loekasjenko, verbluffende sportieve prestaties en ongeëvenaarde records in de aardappeloogst, is het Wit-Russische medialandschap overzichtelijk te noemen. Vanuit Polen opereert de nieuwssite en televisiezender Belsat. Dit medium wordt medegefinancierd door de Nederlandse, Noorse, Zweedse en Litouwse overheid.

Het bericht eerder eenzijdig over acties van de oppositie, met een grote nadruk op de Wit-Russische taal. Belsat-journalisten die spreken met bekende Wit-Russen, blijven bijvoorbeeld nadrukkelijk in het Wit-Russisch vragen stellen, terwijl de geïnterviewde duidelijk moeite heeft de vragen te verstaan en uitsluitend in het Russisch antwoordt. Ook werd gedurende de wintermaanden de omvang van de protestactiviteiten nogal eens aangedikt. Dit terwijl volgens ooggetuigen de demonstraties door voortdurende arrestaties, nieuwe veroordelingen en ongekend politiegeweld bijna volledig stil waren gelegd.

Veelzijdig tut.by

Tut.by was daarentegen een veel breder en objectiever medium dat uitsluitend leefde van inkomsten uit reclame en marketingprojecten, zonder financiering door derden. Over de protesten in de zomer- en herfstmaanden van 2020 werd direct ter plaatse vanuit Minsk en andere steden verslag gedaan waardoor het een betrouwbare bron was om informatie uit te putten. Er verscheen echter even goed wereldnieuws en achtergrondartikelen over financiën en economie. Wegens de onafhankelijke opstelling van het nieuwsportaal werden haar reporters regelmatig zonder geldige reden opgepakt en verdwenen voor 10 of meer dagen achter tralies.

In de cel voor protestliederen

Tut.by-journaliste Alexandra Kvitkevitsj, die samen met Miss Belarus, Olga Chizjinkova, in de cel zat: ‘Ik ben op 16 november 2020 opgepakt toen ik een reportage maakte over de protestmars van de gepensioneerden. Toen de demonstratie eindigde, zag ik dat er een aantal busjes met geblindeerde ruiten parkeerden. Ineens werd ik van achteren vastgepakt en een van de busjes in geduwd. Op het politiebureau werd een proces-verbaal opgemaakt, waarna ze mij naar de gevangenis aan de Okrestina brachten.’

‘Twee dagen later werd ik veroordeeld tot 15 dagen arrest. Dat ging per skype. Een gevangenismedewerker bracht me naar een aparte ruimte waar een notebook stond. Ik ging zitten en vertelde dat ik journaliste ben en in opdracht van de redactie een reportage maakte. Op het scherm verschenen de rechter en een gemaskerde die zich voorstelde als politieagent. De gemaskerde vertelde dat hij had gezien dat ik protestliederen zong. De rechter veroordeelde me daarop tot 15 dagen gevangenis.’

Werken in de illegaliteit

Net als Roman Protasevitsj en zijn collega’s bij de kanalen NEXTA en ‘Belarus het Brein’, moeten ook professionele journalisten die voorheen en plein public actief konden zijn, zich verschuilen op berichtendienst Telegram en sociale media. Aleksandra Kvitkevitsj over de nieuwe situatie: ‘Op het moment hebben we geen site meer. We werken echter verder voor tut.by op Telegram, Viber, Facebook en Instagram. We schrijven op het moment alleen over beduidende zaken die Wit-Rusland betreffen. Alleen dat wat echt van nationaal belang is komt op ons kanaal. Naast de gearresteerden zijn er een aantal mensen die verlof hebben genomen. Totdat de zaak is opgehelderd. Met een kleine groep collega’s zijn we nog aan het werk. De rekeningen van tut.by zijn inmiddels geblokkeerd door de overheid. We krijgen dus voorlopig geen salaris uitbetaald.’

Wat overblijft van de persvrijheid

Oleg Agejev, vicevoorzitter en jurist van de Wit-Russische Associatie van journalisten over een recente aanpassing van de mediawet: ‘De mediawet bevat inmiddels een bepaling op grond waarvan de verspreiding van zogenaamde “verboden informatie, deelname aan extremistische groeperingen en de bevordering van extremistische activiteiten” strafbaar worden gesteld. Hieronder valt in principe elke publicatie die niet van de staatsmedia komt. Op deze manier keren we terug naar een compleet gecensureerde maatschappij.’

Al op 25 maart 2021, de ‘dag van de vrijheid’ in Wit-Rusland, vroegen zowel de Vlaamse als de Nederlandse Vereniging van journalisten de nationale overheden op alle niveaus te interveniëren. De stand op dat moment was dat sinds vorig jaar augustus in Wit-Rusland minstens 480 journalisten in detentiecentra hadden gezeten. Volgens de Associatie van Journalisten van de voormalige Sovjetrepubliek bevinden zich op het moment behalve de medewerkers van tut.by nog minstens 28 andere journalisten in hechtenis.

[ARForms id=103]

Ardy Beld